667 Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek , 66 3 
Aanwin- Dit Gewas blijft uyt eygener aart niet langer dan 
nin 2- eenc Zomer in ’t leeven. Word derhalven ieder Voor- 
gaar met een volle Maan van Maert of April weer op 
nieuws gezayd. 
Grond. Bemind , uyt natuurlijke cygenfchap , een goede , 
gemeenc, zandige grond, met tamelijk veel twcc-jarige 
Pacrdcmift genoegzaam doormengt : een warme, wel- 
gclcegene plaats, en niet veel Rccgen; ook niet vcelge- 
geevenc vochtigheyd. 
Zaad. Brengt, doch niet anders als bij goede warme Zo- 
mers , in deeze koude Landen voor de aankomft der 
Winter rijp Zaad voort ; en vergaat dan , of door 
een kleync Rijps of van zelfs, fchoon binnens huys 
gezet. 
KRACHTEN. 
Lolel. I. i. 'ï \E Deugden deezer Plant zijn tot noch toe wey- 
fol.fó. I 1 nig bekend. Eevenwel , het Zaad, waarvan 
zommige lieden Pater-nosters maken, gc- 
pulverifecrt; in Rhijnfche Wjjn gezoden, en daar van 
door den dag gedronken , is zeer goed teegens den Steen 
der Blaas, en ’t Graveel der Nieren. 
CCLXXVIII HOOFDSTUK. 
ANYSKRUYD 
uyt AMERICA. 
^MRM&aMjSS& En aangenaam , zeer welriekend Ge- 
Dus ge- [», j j 
noenfd, was, door Zaad, voor eenige jaren , 
ca opge- W;2 onder meer andere , zonder naam uyt 
queckt. Spaanje overgezonden , en in mijnen 
Thuyn gelukkig voortgekomen , is 
van mij dus in het Neederlandfch , 
en in het Latijn Anisoides Americana genoemd, 
om dat het in alle deden van zich geeft een zeer lieflij- 
ke reuk, gelijk de Anijs, en uyt eygener aart in Ame- 
rica groeyd. 
Grond. Deezc Plant bemind van naturen een zandige, goe- 
de aarde , met een weyuig twee-jarige Pacrdcmift , 
Veengrond , en een-jarige Hoenderdrek, voorzichtig 
door malkander gemengd: een warme, wel ter Zon ge- 
leegene plaats, voor alle koude winden bewaard; en ta- 
melijk veel water. 
Ge (lal te Vergaat niet haaft , maar is uyt eygener aart lang- 
derBloc- leevend. Geeft de tweede Zomer (na dat ze in ’t vo- 
men ' rige jaar met een waffende Maan van May in een Pot 
is gezayd geweeft) volkomene, doch teedere en kley- 
ne Bloemen , hebbende een gedaante van het Lych- 
nis, of Jenette. In het opperde der Stoelen ftaan'er 
veele bij malkander gevoegd. Rieken zeer lieflijk , 
gelijk Anijs. Beftaan uyt vier Bladert jens ; van wel- 
ke zommige voor rond , doch de meefte in ’t midden 
met een kleync indruk, Herts-wijze vercicrd zijn , hou- 
den ook inwendig eenige kleyne Nopjens. De ver- 
we is bcvallijk geel. Doch zelden komt’er in deeze 
Geweften eenig rijp Zaad van , ten zij met heete en 
drooge tijden. 
Wortel. De Steel en al de Bladeren verderven van zelfs tec- 
gens de Winter ; doch groeyen ieder Voorjaar uyt ha- 
re Wortel op nieuws weer voort. Welke Wortel tee- 
dcr, dun, en bruyn-verwig is. De daar uyt opfehie- 
Stcelen. tende Steden bekomen in onze Geweften de hoogte 
van anderhalve, twee, en ook wel meerder voeten. Aan 
de zelve fpruyten fchoonc Bladeren ; twee vinger-lec- 
den, wat meer of minder, lang; ccne vinger, of daar 
ontrent, breed ; in ’t midden op ’t breedfte ; voor en 
Gedainte achter fmal , of fpits toegaande : donker-groen en wat 
der Bladc- blinkende van verwe , doch onder bleekcr. Gemee- 
rcn> nelijk zijn’er twee en twee aan de Steden regt teegens 
malkander over gefield ; op geen bijzondere Steelt jens 
ruftende , maar aan de voornaamftc Steel gelijk als vaft 
gehegt zijnde: in het midden voorzien met een groote 
regt-doorlopende Ader , waar uyt veel andere kleyne, 
echter genoegzaam zichtbare , zich tot aan de randen 
verfpreydende, voortvlocyen. De bovenfte Bladeren 
zijn de kleynfte , ook gantfeh flegt : doch de andere 
aan de randen bezienswaardig gekarteld, of getand, op 
zulk een wijze als het Spir/ea van Theophraftus -, doch 
wel zoo fterk. 
Ongeeme verdraagd deeze Plant veele of koude Hoedanig 
Herfftrcegenen , fterke Winden , Sneeuw, en Vorft. inde Win- 
Word derhalven in het begin van Oflober , ook wc l ter waar te 
later, of een weynig vroeger, na dat de tijd vereyfcht, nccmcn ' 
binnens huys gebragt; niet dompig gezet; nauw ge- 
wacht voor een doordringende Vorft-, gedurende de ge- 
heele Winter maar een of tweemaal met zeer weynig 
lauwgemaakt Rcegenwater van boven begoten. Blijft 
wcl zonder vuur over; doch beetcr, warm gezet zijn- 
de, inzonderheyd wanneer ’t hard vrieft. Word niet 
voor in ’t begin van April, of wat later, met een zoe- 
te Rcegen en aangename Lucht weer buytcn , en de 
Zonncftralen voorgefteld : doch ook dan voorzichtig 
bewaard en wel gedekt voor koude nagten , Sneeuwi- 
ge vochtigheyd , zuure of fchrale Oojle- en Noor de - 
winden. 
Door haar Zaad wil ze zich hier, ter oorzaak van Aanwin- 
de koudheyd onzer luchtftreek , zeer bezwaarlijk la- ning. 
ten vermeenigvuldigen. Kan echter bequamelijk aan- 
gewonnen worden door hare aangegroeyde nieuwe Wor- 
telen, welke men, met een waffende Maan van April 
of May , als de koude voorbij is , zeer voorzichtig 
met een fcharp Mes van de oude afneemt, en in Pot- 
ten verplant. 
Het is verwonderenswaardig , dat niet alleen de Stee- A an merk- 
len , Bloemen, en fchoonc Bladeren deezer Plant , maar lijkheyd. 
ook de Wortelen , uyt de aarde genomen , een aange- 
name Anijzige geur van zich geeven ; welke niet alleen 
’t Hoofd , maar ook al de inwendige deelen des Lig* 
chaams zeer verquikt en verfrifcht. 
KRACHTEN. 
H Et Anijskruyd uyt America , is in den vierden Deugden 
graad van naturen warm en droog; fubtyl , en 
doordringende van deelen. 
Drijft het Water en de doode Vrucht af. Verwekt deezes 
de Maandftonden : geeft een goeden Adem-, vermeer- kruyds 
derd de Mell^ in der Vrouwen Borften : wcerftaat het tee S e "* 
vergif. Veroorzaakt luft tot het Echte werkj. neemt VCC " ** 
wcch de Hoofdpijn : is zeer dienftig voor onzinnige 
menfehen. Verdrijft de dorft der Waterzuchtige-, en de 
hittigheyd der K oor t zen. Verwarmd de Maag-, is goed 
voorde Steen der Nieren en der Blaas ; verdund ook 
alle ejuade vochten. 
Met een weynig Honig ingenomen, doed het dik- Gebree- 
maal braken ophouden. Is dienftig voor de Aloeder ; ken- 
en geneeft allerley flag van gezwellen. 
Ik heb door ervarentheyd bevonden , dat de Blade- Ook tot 
ren , of een geheele Tal gelegt op een plaats , daar verdrij- 
zich Wandluyzen onthouden, al de zelve doen ver- Wandluy- 
huyzen door haar aangename en krachtige reuk ; zoo zen , en 
dat de Bcdfteede binnen weynige dagen van dit onge- Mieren, 
diert gantfeh zuyver zal zijn. Verjagen defgelijks de 
Mieren , zoo datze niet zullen komen komen ontrent 
de plaats daar deeze Plant groeyd, of eenige Bladeren 
nccrgelegt zijn. 
CCLXXIX. 
