f 
66$ Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 661 
Het Zap, geparft uyt de Bladeren , genecft de z.wee- 
rende Oor en, daar in gedaan zijnde. 
Diofcor De Bladeren , of de Wortelen , in water gezoden ; 
l. tic. iof. een weynig daar van met Honig vermengd , en daar 
meê gewaflchen , doet het Hayr groeyen. Is dienftig 
teegens de Melaatsheyd, de Krauwagie , en de Blcyntn 
des Adonds. 
’t Zelve Water met Edik vermengd , verdrijft de 
geznvollcnheyd van de Alilt. 
Met het Zap van de Wortel gegorgeld , geneert de 
zwellende gebreeken der Keel. 
De Wortel gedroogd , en ’t Poeder daar van geftroyd 
in vuyle , ftinkende wonden , reynigd en droogdze; ver- 
teerd ook het overvloedige en onzuyvere vleefch in de 
Zelve , en bevoorderd de geneezing. 
Het Zaad gefloten , met Honig vermengd , en zoo 
gebruykt, is dienftig voor een verkonde, enge Borft. 
CCLXXV HOOFDSTUK. 
JUCA uyt AMERICA. 
v f S een beziens-waardig Gewas , werd in 
dc namen. Needcrlandfch dus genoemd : in het 
Latijn Juca , of Hyuca canada- 
na , Gloriosa, of Americana , 
1 om dat ze , eerft van uyt de Nieuwe 
W» Wecreld, of Wejl-Indicu , in de Gewe- 
ften van Europa is overgebragt. Bij de Indianen draagd 
ze de naam van Mandiba, Manyba, Man- 
jdioca, en Manyoc. De Hoogduytfche zeggen 
JUCKE. 
Vier on- Hier van z Ü n mij ’ n haren aart bekend geworden vier 
dcrfchey- onderfchcydcne foorten ; tc weeten : 
dene foor- J. Juca gloriosa , of gemeene Americaanfche 
Juca. II. Juca Americana Filamentosa ; in 
Bladeren de andere wel gelijk , doch aan beyde de zij- 
den zeer aardig met lange draden , eeven als of ’t hayr 
uyt een Paerdefiaart was , zeer vermakelijk vercicrd : 
waarom ze dan ook , mijns oordeels, met regt de ge- 
melde naam van Juca filament o fa, of dradige , gedraad- 
dejuca, mag voeren. Jacob Tredescant, een 
Engelfchman , en Burger binnen Londen , heeft ze zelfs 
in ’t jaar 1648. uyt de Barbados mee gebragt, en’er 
een van aan mij overgezonden : doch vermits ze aan de 
Mortel verrot was , heb ik ze ook niet lang konnen be- 
houden. III. Juca Brasiliana stellato mu-. 
cronato FOLIO, of Juca uyt Braz.ilien met een pun- 
tig B lad , Stars-wijzjC gefield. IV. Juca America- 
na obtusifolia , of Americaanfche Juca met voor 
ftompe , Stars-wijs gevormde Bladeren ; groeyende in 
Nieuw-Spaanje , en in de meefte Caribifche Eylanden , 
als, Alartinico , Domingo, Cuba, Chriftojfcl , en meer 
andere. Niet alle zijn ze van de zelve Bouwing en Waar- 
neeming. 
Gemeene Dc JuCA GLORIOSA , ET AMERICANA FILA- 
Amcri- mentosa, of gemeene Juca uyt America , en Ameri- 
caanfche caanfiche Juca met draden , brengen uyt hare bruyn- 
rneTdra- r0 °de, van binnen witte , dikke knobbel-wortel Blade- 
ren. ren voort, op de wijze van de Aloë. Van aart en ver- 
we zijn ze gelijk die van Gladiolus, of het Zwaard- 
Bladeren. kruyd: tweevoeten, of daar ontrent , lang; twee, en 
ook wel meer vingeren breed : hard, vaft; ftijf uyt 
ftaande; van binnen hol, van buyten uytwaarts rond- 
achtig gedrayd ; voorzien met cenige Ruggen, als vou- 
wen. Eyndigcn voor in een kort, roncl, vaft, regt- 
uyt-ftaande , en Caftanien-bruyn fteekend punt. 
Wat voor Zij beminnen een goede, gemeene, zandige, matig 
z^bemin^ mCt twcc_ i ar *8 e Paerdemift , een weynig ccn-jarige 
nen. Cmm " Hoenderdrek , en niet te veel Veen-aardc , wel door 
malkander gemengd en bearbeyd , voorziene grond : 
een warme , genoeg ter Zon geleegene plaats, en mati- 
ge vochtighcyd. 
Zijn wel tamelijk hard van natuur ; maar konnen Hoe inde 
echter, buyten ftaande, dc fterke koude en Zbrfi onzer Winter 
Landen in de Winter-tijd niet verdragen. Werden der- waar te 
halven , met een wallende Maan van April in Potten nccmcn - 
geplant zijnde , met den aanvang van Oftobcr binnens 
huys gebragt ; gefteld op een luchtige plaats , daar of 
gedurig , of alleenlijk bij vriezend weer in gevuurd 
werd ; en , zoo lang ze hier ftaan , onderhouden met 
weynig lauw-gemaakt Reegen-water. Ontrent half 
April zet men ze weer buyten , met een zoete lucht en 
Reegen, om daar de Zonne-ftralcn te genieten. 
In dêczc Geweften krijgen ze noyt eenig Zaad. Aan eenc 
Brengen echter gemeenelijk om het tweede jaar eenigc Plant 364- 
honderden van Bloemen te gelijk op eenmaal voort uyt Blo r ei J 1c " 
hare voornaamftc Hert-fcheut ; ’twelk mij Anno 1 648. “ gC U ‘ 
en meer andere volgende jaren gebeurd is. Op dien 
tijd heb ik , voor dc eerfte maal , uyt eene Plant , in 
mijnen Tbuyn groeyende, gezien driehonderd vier ent z.eftig 
Bloemen , grijs- en wit-verwig , doch zonder eenigc 
reuk. Zij hangen aan bruyn-roode Steden ; cn doen 
haar van onder op, gelijk dc Fritill ar i a , of Kie- 
vitsbloem. Dc minfte der zelve kan dc grootte van een 
Hoender-ey ophalen , ofbeklceden. 
Afgevallen zijnde , werd hare roode Steel , ontrent Wat het 
derdehalve Maat- voet, wat meer of minder, hoog op- voor een 
walfende , als ze nu geheel verdord is , voor, of m de hc le d SCnt ' 
W mter afgefneeden. Dan maakt de Plant (welke uyt decze" 1 '' 
cygener aart lange jaren in ’t leeven blijven, en zeer oud p, ant 
werden kan ) in de volgende Zomer weer een nieuw hccft ‘ 
Hert ; ’twclk in ’t jaar daar na op nieuws , als te voo- 
ren, veelvoudige Bloemen voortbrengd. 
In onze Landen werden ze alleenlijk aangewonnen Aanwin- 
door hare bij de oude uytlopende , en van zelfs Blade- ning. 
ren krijgende jongen ; of dikke knobbel-wor telen , noch 
geen Bladeren gefchoten hebbende ; welke men met 
een volle Maan in April of Alaj afbreekt , cn in Pot- 
ten verplant. Meter tijd fchieten ze uyt , en groeyen 
voort. 
De [uca Brasiliana , et Americana stel- j uca uyt 
lata , of Juca uyt Braz.il , en uyt America met Stars- Brazil. en 
wij z.e gefielde Bladeren, zijn veel teederder van natuur. u .y tAmc - 
Konnen de koude dcezer Landen , hoe warm ook gezet, nca ' 
en zonder eenige vochtigheyd onderhouden , niet lan- 
ger dan eene Winter uytftaan. 
Zij beminnen uyt cygener aart een zandige en altijd Grond, 
drooge aarde. Konnen niet verplant , noch ook in 
deeze Geweften vcrmcenigvuldigd werden ; vermits de 
Wortel , uyt de aarde opgenomen , terftond verderft: 
En niet anders als hier door kan men ze aanwinnen. 
Zelfs in hare geboorte-plaats duurd ze niet langer als 
drie jaren. 
Dc Brasiliana, of Braz,iliaanfiche , waft uyt ey- Braziliaan- 
gener aart in haar geboorte-land ter hoogte van zes , fche Juca. 
zeeven , en ook agt voeten op. De Stam is ruym een 
duym dik; bruyn-verwig, van binnen grijs-wit ; met S[am 
vecle knobbelen begaafd , houtachtig , en boven ver- 
deeld in veele Takjens ; waar aan de Bladeren gemeene- Bladeren, 
lijk neerwaarts hangen, gefchcyden in drie, vier, vijf, 
zes, en zeeven deelen, wat dikachtig van aart, een vin- 
ger, wat min of meer, lang; in ’t midden een duym, 
of daar ontrent , breed ; voor Ipits toegaande , en van 
binnen met cenige kleyne dwars-adertjens , voort- 
komende uyt een regt-doorlopende groote , voor- 
zien. 
Uyt het bovenfte komen te voorfchijn bleek-geele Bloemen 
Bloemen , gedeeld in vijf Bladert jens , van binnen ver- 
cierd met veele geele draadjens. 
Hare Wortel is wel twee of drie voeten lang ; een wortel, 
been dik , cn witachtig van verwe. 
Dc Americana , of Juca uyt America, fchiet Ameri- 
uyt zijne dikke, witachtige, of ook wel roode Wortel, caanfehe 
een krom en bros hout , beladen met veele knobbelen , J uca - 
niet meer als vijf, of ten hoogften zes voeten hoog op. 
Staat niet regt na boven, maar buygd zich van naturen 
neer- 
