Ö43 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen , III Boek , Ó44 
Hyacinth 
ran Peru, 
Hoe waar- 
genomen 
diend te 
worden. 
Welrie- 
kende 
Hyacinth 
uyt Vir- 
ginien ; 
van drie- 
derley 
iborten. 
Groote 
welrie- 
kende , 
met een 
witte 
Bloem. 
Bloemen. 
Steel. 
Kleyne 
welrie- 
kende , 
Blauwe 
kende. 
vijfde of zefde jaar haar eerfte Bloemen geeven: waar 
uyr dikmaal fchoone veranderlijke coulcuren voortko- 
men , welke mee vermaak worden aanfehouwd. Doch 
niet alleen hier door worden ze vermeenigvuldigd , maar 
ook aangewonnen door hare aangegroeyde jonge Bollet- 
jens, welke men bij de opneeming van deiWeaffcheyd. 
Dc Hyacinthus peruvianus flore albo, of 
Hyacinth van . Peru met een witte Bloem ; en flore 
cccruleo , of met een blauwe Bloem , en andere dier- 
gelijke , uyt warme Landen voortgekomen, zijn van 
naturen tcederder dan de andere ; verderven veel lichter 
door fterke koude. En fchoon men ze met droog Turf- 
mul , Run of iet anders bedekt , of in de voorge- 
meldde Zonnebal^ plant, zoo geeven ze doch elke Zo- 
mer geen Bloemen ; inzonderheyd niet als ze in vette 
aarde ftaan. 
Worden derhalven veel bequamer in Potten gefield, 
gevuld met een goede , gemeene , zandige grond , en voor 
’t meefle gedeelte met ’t Mol der van binnen verdorvene 
Boomen , of in plaats van ’t zelve met ’t Mol der ver- 
rotte Boombladeren wel door een gemengt : en ’s Win- 
ters droog binnens huys bewaard ; zoo dragen ze veel 
beeter ; en krijgen dikmaal Bloemen , onaangezien zij 
van Capo de bon Efperance , of andere hecte Geweften 
van Africa en America herwaarts gezonden zijn; voor- 
namenriijk als ze door de gcheele Maand van April 
van dc eene warme Paerdcmift in de andere worden ge- 
zet. OndertufTchcn leeverenze noyt, of zelden, rijp 
Zaad. Konnen echter aangewonnen worden door hare 
aangewafTene jonge Bollen, gelijk dc voorgaande fbort. 
Van dc Hyacinthus Virginianus odoratis- 
simus , of z.eer welriekende Hyacinth uyt VirgirHcn , 
zijn mij in haren aart drie foorten bekend; als: 
I. Hyacinthus Virginianus albus odora- 
Tus major. II. Minor , of groote en kjeyne wel- 
riekende Hyacinth uyt Virginien met een witte Bloem. 
III. Hyacinthus Virginianus odoratus flore 
cccruleo, of Virginiaanfche Hyacinth met een wel- 
riekende blauwe Bloem. 
De groote draagd de grootfle Bloemen, zijnde lang 
van Kelk^i dik van aart , van binnen hol , gelijk de 
Bloem van Tabaks', ook op dc zelve wijze boven open ; 
rond , zeer welriekend ; inwendig voorzien met zes 
groene en kluchtig gedrayde Draadjens, ook inwendig 
blijvende. De verwe is grijs-wit. Duuren eenigc da- 
gen. Ruften op een dikke, ronde, blcek-groene, 
ter hoogte van drie voeten regt-opfehietende , doch 
zwakke Steel, met twee of drie hol boven malkander 
gefielde Bladeren voorzien. Welke Steel zijnen oor- 
fprong neemt uyt het middenftc Hert der Bladeren ; 
zijnde bleek-grocn van verwe, tamelijk lang; voor in 
een fpits, en gemeenelijk neerwaarts gebogen punteyn- 
digendc : in ’t midden geuts-wijze aan bcyde de zij- 
den met hare randen téegens malkander opftaande , 
ceven gelijk die van het Phalangium Virginianum , of 
Phalangium uyt Virginien ; ook in gedaante, fubflan- 
tic, en zachtheyd in ’t aanraken de zelve zeer gelijk. 
De Hyacinthus Virginianus odoratus mi- 
nor, of kleyne welriekende Hyacinth uyt Virginien , heeft 
wel de zelve gedaante en Bladeren , doch fchiet met zijne 
Steel niet zoo hoog dp. Geeft ook wat kleyner Bloe- 
men , zeer zuyver wit, en boven verdeeld in zes voor 
fpits toegaande Bladeren , Stars-wijze. Dccze vergaan 
zijnde, laten in onze Geweften noyt eenig volkomen 
Zaad na. Konnen echter genoegzaam vermeenigvul- 
digd worden door hare aangegroeyde Bolwortel. 
De Hyacinthus Virginianus odoratus flo- 
re cccRULF-O, of Blauwe welriekende Hyacinth uyt 
Virginien , is die met de witte Bloemen in alles gelijk ; 
uytgezondcrd dat de Bolwortel wat fterkcr en groo- 
ter valt. 
Hier flaat aan te merken , dat de Bollen deezer wel- 
riekende Virginiaanfche Hyacinthen eens gebloeyd heb- 
bende, zelden, of noyt weer Bloemen geeven, 
Dceze Hirginiaanfche foorten zijn de teederfte van Deezer.ijn 
alle. Konnen gantlchelijk geen Vorfl, Sneeuw, koude dc teedcr- 
Keegenen, of diergelijke ongeleegcntheeden verdragen. fte van al 
Moeten derhalven niet alleen in Potten, maar ook in foorten*? 6 
een warme plaats binnens huys worden gezet, waar in en hoeder* 
men, gedurende de Winter , door een yzeren Oven halven 
vuurd. Met geen Water moet men ze begieten, maar waar te 
haar zeer droog houden, zoo wel in de Herfjl , als in ncemcn ' 
dc Wintertijd ; ook niet voor April weer buyten ftel- 
len : dan noch haar wel wagten voor veel vocht igheyd , 
koude nagten , en hayrige Winden. 
Zij verliezen gemeenelijk ’s Winters hare Bladeren. In wat 
Worden met een volle Maan van April verplant in een grond te 
goede , zandige aarde , doormengd met eeo weynig vcrplan ' 
twee-jarige kleyn-gewreevene Pacrdemift , een-jarigc tCa ’ 
Hocndcrdrek , en ’t Mol der verrotte Boombladeren. 
Krijgen in deeze koude Geweften niet ieder jaar , maar 
dikmaal eerft om ’t vierde , zefde, agtfte of’t tiende, 
ja veeltijds noyt cenige Bloemen. 
Indien nu dit mogt gebeuren , zoo neem Weyte Op wat 
Zeemel , of ook wel Draf. Gieter Reegenwater vo . or cca 
op, en roer liet genoegzaam door malkander, zoozal W ‘^ C 
het Fermentceren , ofGeften. Vul, dit gedaan zijn- 
de , een Pot ten halven daar mcé; en leg daar op een 
vingerbreed hoogte van de voorgenoemde goede aarde. 
Zet op de zelve in April een of twee Bollen , met dc ge- 
leidde volle Maan, en bedek ze geheel met eeven de 
zelve aarde. Leg voorts al weer daar op een duym men deeze 
breed hoogte van dc gefermenteerde Zemel-, dan weer fcho °ne 
aarde, tot dat de Pot rot boven toe vol is. Stel ze dan r, lanten , 
tot de bovenfte rand toe in variïche warme Paerdcmifl, kan ma- * 
veertien dagen lang. Neem ze ten eynde diens tijds On- 
weer daar uyt , wijl de Mift niet langer hare warm- 
te behoud; en zet ze weer in nieuwe warme. Hier in 
moet men zoo lang voortgaan , rot dat de uyrge- 
komene jonge aan het waffen zijn geraakt. Laat ze dan 
in de laatfte Paerdcmifl ftaan , op een goede warme 
plaats; of neem ze uyt; zoo zullen ze doorgaans, ieder 
jaar, op een hooge Steel wafTeridc, veele bij malkander 
gevoegde , boven dc andere lieffelijk riekende , en de 
eene na dc andere opengaande Bloemen geeven. 
Doch naderhand heb ik door ervarentheyd be- Andere, 
vonden , de volgende manier van verplanting beeter 
te zijn. 
Neem in het Voorjaar een kleyne Pot : doe daar en been* 
in een gedeelte een-jarige , kleyn-gewreevene Paerde- wi J zc 
mift ; bedek die tot boven toe met een goede , 
vette, zandige aarde. Zet in ’t midden der zelve een 
Bol teegens dc volle Maan van April, zoo hoog, dat 
de bovenfte punt der Bol met de aarde gelijk kome, 
of eeven daar boven uytfteeke. Stel dan de Pot in 
warme Pacrdemift, op een luchtige, en wel ter Zon 
geleegene plaats, of in een Zonnebal en dek ze boven van ver. 
geheel toe met een Glas; zoo dat’cr niet een cenige drup- planting 
pel Water bij kan komen, en dc ftralcn der Zon daar op e " t I ucc ' 
konnen fpeelen. Neem, na agt of tien dagen, de Pot king ‘ 
weer uyt, en zet ze andermaal in nieuwe varflche Pacr- 
demift ; dus voortgaande , tot dat de Bol een lid van 
een vinger, of wat langer, gefchooten heeft. Dan neemt 
men de Pot uyt, en men field ze open voor Zonen 
Reegen , wijl ze dan die beyde genieten moet. Doch 
indiener te veel Reegen quam, zoo mag men ze nu en 
dan noch wel dekken, tot dat ze een geheele vinger lang 
heeft gefchooten. 
Als de Bollen in den Herfjl gebloeyd hebben, mo- Hoe met 
gen ze geen Reegen meer ontfangen ; tot dat ze, in dc 6011 ™ 
haar zclven droog -geworden , binnens huys worden [e n handc ' 
gebragt. Dus uyt de aarde opgenomen , legt men ze Cn ’ 
op een drooge, cn voor de Vorjl bevrijdde plaats wcch. 
Of ook , men laat ze wel in de Pot blijven , cn de 
aarde te eenemaal uytdroogen ; tot dat men ze eyndc- 
lijk weer in April op de gehoorde wijze aan de aarde 
bevceld,endc grootfle aangewafTene Bollen van de oude, Aanwip 
of de gebloeyd hebbende, afneemt; dan ook in Potten ning. 
verplant, 
