Gebruyk. 
Namen. 
Wortel. 
Befchrij- 
ring der 
Bladeren. 
Uyt de 
zelve 
voort- 
fchieten- 
dc Steel. 
Gedaante 
der Bloc- 
Zaad. 
Aanwin- 
ning. 
705 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 706 
KRACHTEN. 
V An de krachten en deugden der Patich-foor- 
ten in 't gemeen, en haar gebruyk in de Ge- 
nceskonft , is hier boven in het CCXCXV. 
Hoofdstuk gehandeld. 
CCXCIX HOOFDSTUK. 
GEMEEN KLEYN 
RHORIDDER, 
of 
P A T I C H. 
voort: en dus kan deeze Plant overvloedig aangewonnen 
worden. 
Het Oxylapathum minus dentatum, of kleyn Kleyn Pa- 
Paticb met getandde Bladert jent , komt met het nu ge- dch met 
meldde in hoogte, (telling, verwe der Bhierm, &c. 
gantfchehjk over een , bchalvcn alleen dat de gedach- 
te Bladeren met Hoekjens, of Tandjens, aardig voor- 
zien zijn. 
KRACHTEN. 
D E krachten deezer gemeene kleyne Rhoridder zijn Krachten» 
begreepen onder de andere foorten van Patich , 
voorgefteld onder het CCXCIV. Hoofd- 
stuk. 
CCC HOOFDSTUK. 
Ynde van naturen een kleyn en teeder 
Gewas , groeyd in drooge en (teen- 
achtige , maar wcynig in vochtige 
plaatzen. Bemind echter, en kan ook 
verdragen veel Water , inzonderheyd 
in de Zomertijd. Word dus genoemd 
J n ’t Neederlandfch : in ’t Latijn Lapathum vulga- 
re minus, of Oxylapathum. 
Krijgt uyt een dunne , met eenige teedere Vee^el- 
wortcltjens om vangene, een hand breed lange, uyt-en- 
inwendig bleek-gccle Wortel , verfchcydene "Bladeren , 
al te zamen onder als uyt eene plaats digt aan malkan- 
der voortkomende. Zijn kleyn , en maar ontrent een 
vinger lang; achter aan de Steel een duym of daar on- 
trent breed, doch allen xen fmaller wordende, en voor 
in een fpits punt eyndigende. De verwe is donker- 
groen , doch onder blceker. Leggen plat op de aarde 
neer , of verheffen zich ook wel een weynig boven de 
zelve. Slegt en elfen zijn ze; aan de randen een wcy- 
nig rood ; en aldaar teeder ingefneeden : in ’t midden 
voorzien met een regt-doorlopende Ader , waar uyt 
vcele zeer kleyne, ter zijden uytgaande, voortfehieten. 
Geknauwd wordende, hebben ze weynig of geen zon- 
derlinge fmaak. 
Uyt haar middenfte Hert fchiet gemeenelijk maar 
een eenige Steel op, zeer dun en teeder van aart; een 
voet, ook anderhalve, wat meer of minder, hoog; 
van binnen hol; ontrent rond; met eenige Ribbe tjens 
geftreept; bruynachtig van verwe; na boven toe, niet 
hoog van de aarde , verdeeld in vijf, zes of zeeven 
Ztjde-takjcns , uyt beyde de zijden boven malkander 
voortkomende : waar aan eenige kleyne Bladertjens 
hangen ; groeyendc nu uyt de eene, dan uyt de an- 
dere zijde; ook hol en luchtig boven malkander ge- 
ftcld ; en aan hare randjens niet zoo zeer als de onder- 
fte, maar alleenlijk weynig, of niet getand. 
Tuffchen welke in ’t ronde, en bij artikelen , de 
Bloemen , aan kleyne en zeer fubtile Steelt jens gehegr, 
neerwaarts hangende worden voortgebragt. Gantfch 
kleyn zijn ze , bleck-groen van verwe ; van binnen 
voorzien met eenige geele Afhangzeltjens, en bc (taan- 
de uyt drie Bladertjens. Als ze drie, vier, of ook 
wel vijf dagen , na dat de Lucht heet of gematigd is, 
hebben geopend geweeft, vergaan ze niet in haar zelvcn 
noch vallen op de aarde neer (gelijk ook niet die van 
al de voorgemeldde foorten) , maar blijven (taan, wor- 
den hoe langer hoe grooter , en, hare volmaaktheyd 
bekomen hebbende , verbergen onder haar een zeer 
kleyn , drie-hoekig, bruyn-verwig , blinkend Zaad: 
’t welk jaarlijks van zelfs neer vallende , genoeg op- 
flaat. 
Anders word het ook met een waffende Maan van 
September, Maert of April op een luchtige , varfchomge- 
worpenc plaats, de aarde , niet diep gelegt , aanbevo- 
len. Dan komt het door de gcheele Zomer genoegzaam 
LAPATHUM 
tuberofum Araericanum : 
of 
PATICH 
met een Knobbelwortel uyt 
America. 
Eeze zeldzame Plant groeyd in onzeOpge- 
r. Neederlandfche Gewcltcn ontrent,doch queekt. 
^ nauwelijks, anderhalve voet hoog. Is 
“ in mijnen Hof Anno 1675., door 
overgezonden Zaad uyt de Ameri- 
caanfche Landen , gelukkig voortge- 
komen. 
Krijgd uyt een korte, dikke, hoekige, knobbelige. Wortel, 
langwerpig-ronde , van binnen geheel witte, van buy- 
ten donker-geele, en met verfcheydene Veez.elwortelt- 
jens omvangen zijnde Mortel, in ’t begin van May y 
of ’t laatlte van April , aardige Bladeren ; zes vingeren 
breedte , wat meer of minder, lang, en in ’t midden 
twee breed ; ook aldaar rondachtig , alhoewel voor in 
een (lomp punt eyndigende; en benceden na de Wortel Bladeren, 
als op een lange, fmalle voet ruftende ; boven donker- 
groen , onder een weynig bleeker; als ze cerft uyt de 
aarde voortkomen roodachtig van aart ; zomtijds met 
eenige weynige roode plekjens vercierd ; gemeenelijk 
aan de kanten effen en (legt ; in ’t midden voorzien met 
een fterke Ader; waar uyt veel andere kleyne ter zij- 
den , tot aan de randen uytvloeyende , voortfehie- 
ten. In de Mond geknauwd, zijn ze niet onaangenaam 
van fmaak; doch een wcynig zuurachtig, en wat tc 
zamentrekkende. In ’t laatftc van Auguftus verliezen ze 
allcnxen hare kracht; en in ’t begin van September ver- 
gaan ze gantfehelijk. 
Tuffchen de zelve, uyt de Wortel, komen voort, in ’t Steelen. 
laatftc van Junitts , en ’t begin van Julius, een, twee, 
of ook wel drie Steden t’effens , na geleegentheyd 
van de oudheyd en dikheyd des gedachten Wortels ; 
ruym een voet hoogte opfchictende. Zijn teeder en rond; 
ook bekleed met een aangename groenheyd ; waar aan 
zomtijds een , zomtijds geen , ook wel twee kleyne 
Bladertjens groeyen. Boven welke uyt de top der Stee- Bladerfr- 
len drie, vijf, ja dikmaal zeeven langwerpig-ronde, cn^ ens ‘ 
gelijk als een weynig gehoekte Knopjens voortkomen. Knopjeai. 
Als deeze de eene na de andere open gaan , verwo- 
nen zich de Bloemtjens bleekrood van verwe. Heb- 
ben ook een geheel ander gedaante en (telling, als die 
der voorgemeldde foorten van Lapathum , of Patich : 
zijn ook, alhoewel anders voor haar zelven niet groot, 
veel grooter ; doch haar rond, vlak, of plat leggende. 
