-op Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 710 
Twee bij- 
zondere 
foorten. 
Hoe in de 
Winter 
zonder 
Zaad. 
Aanwin- 
ning. 
D mant ei 
lib. Herb. 
fel. 149. 
flirt. I. aj. 
r. 8- 
JEgtn. I. 7. 
c- 3- 
Diofc. 1. 4. 
e. 147. 
Lnfit. I. 4. 
trutrr. 133. 
Trng.l.i. 
Auffenbladt : in het Franfch Laurier Alexan- 
drin , en Hlrbe aux Langues ; en in het Ita- 
liaanfch Hippoglosso , of ook Lauro Alessan- 
DRINO. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden twee 
bijzondere foorten ; namentlijk : 
I. De alreeds gemeldde Laurus Alexandrina , 
of Tongeblad, uyt welks midden der Bladeren noch an- 
dere kieper , gelijk als Tongetjens, aardig te voorfchijn 
komen. II. Laurus Alexandrina vera, of op- 
regte Tongeblad, welke op hare Bladeren geen andere , 
of Tongetjens , heeft. Beyde zijn ze van de zelve Bou- 
wing en M'aarneeming. 
Zij beminnen uyt eygener aart een goede, gemee- 
ne , zandige , en met twee-jarige kleyn-gewreevene 
Paerdemift tamelijk wel voorziene grond : een vrije , 
luchtige, genoegzaam ter Zon geleegene plaats, en veel 
Water. Zijn tamelijk hard van natuur : konnen ech- 
ter, buyten blijvende, de ftrenge ld ' int er-koude in dee- 
ze Landen niet wel verdragen. Moeten derhalven, in 
Potten geplant, ’s Winters binnens huys gezet, met 
matige vochtigheyd onderhouden , en niet voor in ’t 
laatfte van Maert , of’t begin van April, na tijds ge- 
leegentheyd , met een reegenachtige Lucht weer buy- 
ten gezet worden. 
Zij geeven in deeze Geweften bij heete en goede 
Zomers (cevenwel niet altijd) uyt het midden harer 
B lade ren kleyne , Stars-wijze getandde Bloemtjens, be- 
ftaande uyt zes fmalle Bladert jens , welke drie en drie 
boven malkander zitten, en tuflehen den anderen door- 
fpeelen ; bleek-groen van verwe : in ’t midden voor- 
zien met een langwerpig paarsachtig, tamelijk Knop- 
je-, inzonderheyd de eerftgenoemde foort : doch noyt 
eenig Zaad. Konnen echter bequaamlijk aangeteeld 
en vermeenigvuldigd worden door hare aangewaflene 
jonge Wortelen ; welke men met een wallende Maan 
in Maert of April van de oude afneemt , en ver- 
plantt. 
KRACHTEN. 
T Ongeblad , of Laurus Alexandrina , is verdroo- 
gende, ook wat fcharp en bitter van aart. 
In Wijn gezoden , en daar van een Roemer 
gedronken, of de Bladeren gedroogd, gefloten, en an- 
derhalf lood daar van met Wijn ingenomen , drijft uyt 
fa Nageboorte, ook' t water der Blaas, en de k of *de Pis. 
Is goed teegens ’t Graveel, en de Gefcheurtbeyd: ver- 
hinderd het uytfcbietcn der Moeder-, verwekt de Maand- 
-Jlondcn-, doed de Vrouwen gemakfehjk.baren ; en helpt 
de Alocdcr-opfiijging in een korte tijd. 
Eeven ’t zelve vermag ook het Poeder van de ge- 
droogde Wortelen. 
Dit Poeder , beyde van de Mortelen , en van de 
Bladeren , droogd Wonden en allerley vuyle Zweeringen 
op , als men ’t daar over ftroyd. 
Vijf on- 
dcrfchey- 
dene foor- 
CCCIII HOOFDSTUK. 
M O N I U M. 
,Ocrd , zoo wel in ’t Neederlandfcb, 
als in het Latijn en andere Spraaken , 
mijns weetens, geenen anderen naam 
dan deezen ; behalven dat de Italianen 
Limonio zeggen. 
Van dit aardig Gewas zijn mij in 
haren aart bekend geworden vijf onderfcheydene foor- 
ten; namentlijk: 
I. Limonium Marinum Belgicum , of Nee- 
derlandfcb Zee-Limonium. II. Latifolium Lusi- 
tanicum, of breed-bladerig Limonium uyt Portugal. 
III. Minus, anders Tenuifolium Lusitanicum, 
of kjejn , kjeyn-bladerig Limonium uyt Portugal. IV. 
Elegans Sïriacum Jive Aspleniadeum, of feboon 
Limonium uyt Syrien , anders cedel Limonium met Bla- 
deren van jfdfplenium. V. Limonium capitatum 
American tm, of veel-knoppig Limonium uyt America. 
Niet alle van eenerley Bouw mg. 
Zij beminnen gemeenelijk ccn goede , zandige , Grond, 
luchtige, met een weynig twee-jarige klcyn-gewrceve- 
nc Paerdemift en ’t Mol van verrotte Boombladeren ge- 
noegzaam doormengde grond : een opene , warme , 
wel ter Zon geleegene plaats , en tamelijk veel Wa- 
ter. Verdragen, buyten gcfteld zijnde, ongcerne de 
Winter-koude. Worden derhalven, met een wallende Breed bl*. 
Maan van April in Potten geplant zijnde, ’s Winters den ’g . en 
binnens huys gebragt , op een luchtige plaats ; bc- 
waard zonder groote warmte, en met een weynig lauw- Limo- 
gemaakt Reegenwater onderhouden. Wij fpreeken nium. 
dit van het Limonium latifolium Lusitanicum, 
of breed-bladerig Portugalfcb Limonium, en van het 
minus Lusitanicum , of kjeyn Portugalfcb Limo- 
n-.um. Welke beyde foorten in deeze Landen Bloe- 
men, maar noyt eenig rijp Zaad te voorfchijn brengen. 
Worden echter genoegzaam vermeenigvuldigd door Ainwin- 
hare aangewaflene Mortelen-, welke men met een waf- nin 2- 
fende Maan in April van de oude afneemt, en in Pot- 
ten verplant. 
Het Limonium Belgicum Marinum, of Nee- Needcr- 
derlandfcb Limonium, groeyende aan de Zeekant, is landfeh 
van een harden aart. Verdraagd fterke Morft, en alle 
ongclecgentheeden der Winter , zonder moeylijkheyd. 
Geeft, bij goede Zomers, volkomen rijp Zaad : het 
welk met de gedagte Maan van April wil gezayd zijn 
in een vochtige, met zoutZee-zand vermengde grond. 
Word ook noch op de voorgedachte wijze vermeenig- 
vuldigd door hare Wortelen , en blijft veel jaren lang in 
het leeven. 
Het Limonium Elegans Svriacum , fve A- Heerlijk 
SPLENIADEUM , dat is , heerlijk. Limonium uyt Syrien , L . imo ‘ 
of met Bladeren van Steenvaarn , boven al de andere Syrien ^ 
van een bevallijke aanfehouwing, is veel teederder van 
aart. Brengd in deeze Geweften voort uyt een vinger- 
dikke, bruyn-verwige, en voor fpits-toegaande Wor- Wortel. 
tel, veelvoudige fchoone Bladeren, haar op de aarde 
een weynig in ’t ronde verheffende. Staan regt uyt. 
De grootfte zijn een kleyne hand lang; voor twee vin- 
geren breed ; achter fmal ; in veele rond-toegaande 
deden ingefneeden , gelijk het Afplenium , of Steen- Bladeren. 
vaam : hard van aart ; een weynig ruygachtig ; don- 
ker-groen; ftomp toelopende: voor begaafd met een 
kleyn fpitsjc, gelijk een Doorntje-, en in ’t midden met 
een regt-doorgaande Ader-, waar uyt veel andere kleyne 
voortfpruyten. 
Uyt haar Hert komen te voorfchijn vcrfcheydene Steden, 
ronde, ftijf-ftaande, gelijk als gevleugelde opfchieten- 
de Steelen ter hoogte van ontrent anderhalve voet ; ver- 
cierd met eenige gantfeh fmalle , ruym twee vinger- 
breed lange, en twee, drie, of vier bij malkander ge- 
voegde , voor fpits toegaande Bladert jens ; tuflehen 
welke andere , ook gevleugelde , doch korter Zijde- Bj ocmC n 
takjens uytfpruyten : op welker voorfte punten veele 
digt bij een gcfchikte, boven brec-de, ruyge Hoofdjens , 
of Knoppen , groeyen : waar uyt veele ronde, holle, 
aan de randen een weynig gekartelde , blauw-verwi- 
ge, kleyne, lang-durende Bloemen opfchictcn ; en uyt 
haar midden noch andere kleyncr, doch hooger uyt- 
waffende gantfeh witte Bloemtjens aardig voortko- 
men. 
Deeze foort bemind een zandige aarde, met twee- Grond, 
jarige Paerdemift, het Mol uyt verdorvene Boomen , 
en een weynig een-jarigc Hocndcrdrek doormengd ; 
ook matige vochtigheyd. Blijft niet meer dan eene 
Zomer in ’t leeven. Geeft in deeze koude Geweften 
(warm gefteld), bij goede jaren in den Herffl dikmaal 
volkomen rijp Zaad , cn verfterft daar meê : doch Zaad. 
moet 
■SS 
