7*9 
Vlaskruyd. Wild Vlaskruyd. 
720 
Dod.l.ij. Dc Oly uyt dit Zaad geparft , verzacht allerley 
<.14. hardigheyd , en verbeeterd alle gelrompene Zeenuwen , 
ook der zelver trekfing en fpanning. Ëcven deeze Oly 
met Rhijnfche Wijn gebruykt , is goed teegens het 
Graveel. Met Roozewater vermengt, verzacht de pijn 
der Takken aan ’t Fondament. 
CCCIX HOOFDSTUK. 
WILD VLASKRUYD. 
Us genoemd in het Neederlandfch , 
word in 't Latijn gehcetcn Linaria, 
of Linum sylvesTre: in ’t Hoog- 
duytfch Leinkraut , Krotten- 
flachs, en wilder Flachs : in ’t 
Franfch Lin sauvage: in het Ita- 
liaanfch Linaria. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend veel aardige 
en bezienswaardige foorten ; namentlijk : 
I. Linaria repens cccrulea, o f kruypend wild 
Vlaskruyd met klcyne bleekblauwe Bloemen. II. Pan- 
nonica FLORE PALLiDO , of wild Vlaskruyd uyt Pan- 
nonien met een bleckg Bloem. III. Pannonica flo- 
RE cccrüleo, of uyt Pannonien met een blauwe Bloem. 
IV. Flore purpureo, of met een purpure Bloem. 
V. Pannonica flore variegato , of Pannonifch 
•wild Vlaskruyd met een bonte twee-verwige Bloem. VI. 
Angustifolia flore cccrüleo amplo, of fmal- 
gebladerd wild Vlaskruyd met een fchoone , groote, Hee- 
mels-blauwe Bloem. VII. Sedifolia, of met Bladeren 
van kjeyn Huyslook. VIII. Flore luteo , of met 
_ een gecle Bloem. IX. Austriaca flore albo odo- 
rato , of Oofienrijks wild Vlaskruyd met een witte 
welriekende Bloem. X. Valentina trifolia , of 
met een drie-bladerig loof van Valencicn. XI. Lusi- 
tanica , of uyt Portugal. XII. Cretica semine 
odorato , of uyt Candien , met welriekend Zaad. 
XIII. Linaria scoparia , of Beez,em wild Vlas- 
Veclc aar- 
dige foor- 
ten. 
in getal 
hier voor- 
geileld. 
Welke 
maar al- 
leen een 
jaar. 
en welke 
langer 
duren. 
kruyd , wijl men in Italien Beez,emen daar van maakt : 
anders ook genoemd Osyris , of Belvedere Ita- 
lorum ; om dat het met een vermakelijke groen- 
heyd vercierd zijnde, zeer fchoon , Pyramidens-wijze, 
opwaft ; geevendc den aanfehouwers een aangena- 
me oogenluft. XIV. Linaria baccifera , of wild 
Vlaskruyd met Bedien ; behalven noch meer andere. 
Niet alle zijn ze van eeven de zelve Bouwing en Waar- 
neeming. 
Echter beminnen ze al te zamen een goede, gcmcc- 
ne , zandige , zoo wel een ongemeftte als gemeftte 
grond : een opene Lucht , een warme , welgeleegene 
plaats , en tamelijk veel Water. Geeven teegens de 
Winter rijp Zaad , en dan vergaan zommige der ge- 
noemde foorten door een weynig koude ; te wecten: 
het Linaria repens cccrulea , kruypend wild Vlas- 
kruyd met een kleyne bleekblauwe Bloem: Sedifolia, 
met Bladeren van kjeyn Huyslook.: Valentina tri- 
folia , drie-gebladerd wild Vlaskruyd van Valencicn , 
en Linaria scoparia, of wild Vlaskruyd, beejuaam 
om Boezemen van te maken ; ’t welk in onze Landen 
zelden, als met drooge warme Zomers, rijp Zaad be- 
komt. Derhalven moeten de gemeldde foorten ieder 
Voorjaar, met een waffende Maan van April , op nieuws, 
niet diep, weer gezayd worden. 
Al de andere , namentlijk Linaria pannonica 
FLORE PALLIDO, Pannonifch wild Vlaskruyd meteen 
bkeke Bloem : Flore cccrüleo , met een blauwe 
Bloem: Flore purpureo, met een purpure Bloem : 
Flore variegato , of twec-venvige Bloem : An- 
gustifolia flore cccrüleo amplo , fmal-gebla- 
derde, met een groote Heemels-blauwe Bloem: Flore 
luteo , met een geele Bloem .- Austriaca flore 
albo odorato , Oojlcnrijkfche met een welriekende 
witte Bloem ; en Linaria Lusitanica , of Porttt - 
galfch wild Vlaskruyd , vergaan niet zoo haart , maar 
blijven meerder jaren in ’t leeven. Konnen reedelijk wel Amwin- 
de koude en andere ongeleegcntheden der W int er uyt- ning. 
ftaan: geeven ook, bij goeden tijden, jaarlijks genoeg- 
zaam rijp Zaad ; ’t welk met de voorgemeldde Maan 
van April in de aarde word gclegt. Hier door konnen 
ze genoeg vermeenigvuldigd worden ; en dan noch door 
hare de grond doorlopende jonge Scheut jens , welke men 
op de zelve genoemde tijd, van de oude neemt. 
Het Linaria angustifolia flore cccrüleo Smal-ge- 
amplo , of fmaUgeb lader d wild Vlaskruyd met een ^jj e ^j as 
groote Heemels-blauwe Bloem, heeft een zeer teedere , kruyd me t 
korte, bleek-bruyne, Wortel. Geeft uyt de zelve, en cen groote 
ook wel eeven boven de aarde , verfcheydenc Scheut- 
jens , een voet, wat meer of minder hoog, geheel dun, B j ocm> 
doch gantfeh taay en buygzaam, rond , en uyt den 
blauwen-groen-verwig: aan welke groeyen veele zeer 
fmalle,digt boven malkander gefielde Bladeren, nu uyt Bladeren, 
de cene, dan uyt de andere zijde in het ronde voortko- 
mende ; een vinger-breed lang, achter digt aan de Steel 
gehegt, voor fpits toegaande, uyt den blauwcn-groen: 
doch aan zommige Bloemdragende Scheuten wat groo- 
ter, gelijk in de bijgaande Figuur te zien is. Van 
naturen rtaan ze meer om hoog als neerwaarts gekeerd : 
in ’t midden met geen zichtbare Adert jens, maaralleen 
met cen kleyn Ruggetje voorzien. 
Uyt de bovenfte Hert-punten komen te voorfchijn Gedaante 
verfcheydenc bezienswaardige Bloemen , ruftende op <Jer Bloc * 
korte zeer dunne Steelt jens ; de een na de ander open- mcn " 
gaande. Zijnruym cen halveDucaton ’tin ronde groot, 
zich vlak open-doendc : zonder eenige reuk. Beftaan 
uyt vijf Zeer fchoone Heemels-blauw-vcrwige Blade- 
ren-, onder fmalft, boven breedft , en daar rond toe- 
gaande. Na verloop van vierentwintig uuren vallenze 
ter aarden neer ; doch ieder dag komen ’s morgens weer 
nieuwe te voorfchijn. Deeze laten na ronde, doch als 
met eenige Ribbetjens , en boven op met een fcharp 
Puntje vercierde Huysjens, gevuld met een langwerpig - Zaad- 
rond, bruyn , blinkend Zaadje, dat van het gemeene 
Vlaskruyd zeer gelijk. Als dit Zaad zijne vofkomene 
rijpheyd heeft bekomen, openen de Huysjens zich bo- 
ven, en fcheyden haar in vijf deelen. 
Het Linaria Valentina trifolia, of drie-ge- Drie-ge- 
bladerd wild Vlaskruyd, groeyd uyt een teedere, wit- 
verwige Wortel, (niet onaangenaam van fmaak, doch 
op ’t laatfte war fcharp in dc Keel ) , een Maatvoet , Valencicn. 
wat meer of minder, hoog. Krijgt uyt dc zelve zom- 
tijds veele, zomtijds maar twee of drie Steden ; dun, 
rond , bleek-groen , doch onder bij dc aarde een wey- 
nig purpurachtig. Waar aan de Bladeren voortkomen Bladeren, 
in ’t ronde bij drieën, holen luchtig boven malkander: 
alhoewel men ook aan zommige weynige Steelen zom- 
tijds niet meer dan twee en twee teegens den anderen 
over ziet zitten. Dikachtig zijn ze , en zacht van aart, 
gemeenelijk inwendig cen weynig hol gcftcld : een vin- 
ger, wat min of meerder, breed; een lid van een vin- 
ger, of wat meer lang; voor in een ftomp punt eyndi- 
gende; aan de randen effen en flegt; niet glad; bleek- 
of wit-groen van verwe ; alleenlijk voorzien met drie 
Aderen, niet wel zichtbaar, maar als in de Huyd in- 
wendig blijvende, op de wijze van Plantago of Weeg- 
bree. In de Mond geknauwt wordende, zijn ze nier on- 
aangenaam van fmaak, alhoewel’er een bitterheyd, of 
viezigheyd bij gaat. 
Uyt de bovenfte Toppen fchieten ayrswijzc boven Aardige 
malkander de Bloemen voort , welke zich van onder ocmeo ’ 
de een na de ander openen. Zijn van een wonderlij- 
ke gedaante, zeer aardig zittende in ’t midden van vijf 
langwerpige groene Bladert jens-, matig van grootte, na 
de gedaante van een Leeuwen-muyl , Helms-wijze ge- 
field ; wit-verwig , in ’t midden geel : boven welke 
twee witte langwerpige Bladert jens , als twee Ez.els - 
ooren , haar teegens malkander opftecken. Hebben 
Z z onder 
1 wmw I— BlMl | 
