Zaad. 
Wild Vlas- 
kruyd van 
Candia. 
Hoe in de 
Winter 
waar te 
neemen. 
Bloemen. 
Zaad. 
en noch 
weer an- 
der Zaad. 
Aanwin- 
ning. 
Aart. 
Durar.tcs 
lib. Herb. 
Jol. löo. 
Dod. 1 . 6. 
c.16. 
Dorfien. 
hifi. Plant, 
fol. 173 . 
721 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, ju 
onder een purpurachtig fpits punt, op zulks een ma* 
nier, als men achter aan de Bloem van Confolida Re - 
gults , of Ridderfpooren ziet. Na verloop van eenige 
dagen vallenze op de aarde neer , nalatende eenige 
langvverpig-ronde en dikke Zaadhuysjens , gefield in ’t 
midden van vijf kleyne Bladertjens ; en inwendig ge- 
vuld met een zwart-bruyn hoekig Zaadje. 
Het Linaria cretica semïne odorato , of 
■wild Vlaskruyd van Candicn , met een welriekend Zaad, 
zijnde een aangenaam en fchoon Gewas , bemind een 
goede zandige aarde, met twee-jarige Pacrdemifl , en 
een weynig der verrotte Boombladeren doormengt: een 
opene, warme, wel ter Zon flaan de plaats, en matige 
vochtighcyd. Word met een waffendeMaan van April 
in een Pot, niet boven een Stroobrecd diep , gezayd; 
of anderweegen opgekomen zijnde, daar in verplant. 
Kan gantfehelijk geen koude Herfft-reegenen , flerke 
Winden , Mijl, of Vorft verdragen. Word derhal ven 
in het begin van Otlober gefield in een plaats binnens 
huys , daar ze de Lucht kan genieten , tot dat de uyt- 
wendige koude , of Vorft, door de Venfleren dringen- 
de, zulks komt te verbieden. Dan moet menze wel 
voor de gedachte Vorft wachten , zonder haar echter de 
warmte des vuurs te doen gevoelen, indien het eenig- 
zins voorbij gegaan kan zijn 3 vermits ze de zelve on- 
geerne verdraagd. Mag ook niet meer als een of twee- 
maal, gedurende de gantfche Winter , met een weynig 
lauwgemaakt Reegenwater begoten worden van boven. 
In ’t begin van April moet men ze met een zoete Lucht 
en Rcegen weer buyten brengen : dan noch eevenwel 
haar zorgvuldig wachten voor koude rijpende nagten , en 
fchrale zoo Oofle- als Noorde-windcn 3 teegens de zelve 
haar wel dekkende. 
Zij geeft, in decze koude Geweflen, in de eerfle 
Zomer blauwe vijf-gebladerde Bloemen , uyt de punten 
harer tcedere Takje» voortkomende, welke nauwelijks 
een voet hoog opfehieten , ook met kleyne, korte, 
fmalle Bladertjens omwallen zijn : doch geen volko- 
men Zaad: ’t welk echter in ’t volgende jaar zijne rijp- 
heyd verkrijgt; zijnde klcyn, zwart, en welriekend. 
Doch de Natuur hiermee zich noch niet voldaan hebben- 
de, drijft uyt het midden der Steelcn een ander Zaad 
tuflehen de Bladeren uyt ; kleyn , rond , grijs-wit- 
verwig , en neerwaarts hangende gelijk een Druyf- 
trosje, van een aardige aanfehouwing. Het kan in dec- 
ze Landen tot geen volkomentheyd geraken , gelijk 
wel veellicht in heeter Geweflen. Echter kan dceze 
foort bequaamlijk aangewonnen en vcrmeenigvuldigd 
worden door ’t cerfl-gcmeldde rijpgewordene Zaad, op 
de voorgedachte tijd en Maan gezayd. Zelden blijven 
ze in ons Land langer dan twee jaren in ’t leeven. Zie 
hier bij na ’t Hoofdftuk^ van Passerine , welke Plant 
een mcede foort van ’t wild Vlas is. 
KRACHTEN. 
Ild Vlaskruyd , oi'Linaria, is warm en vocht 
van aart. 
In Wijn gekookt , en daar van ’s mor- 
gens nuchteren een Roemertje gedronken, drijft uyt 
’t water der Blaas’, de Nageboorte , de Asfaandftonden j 
en is goed teegens vergif , ook voor de gebreeken der 
Oogcn. Neemt wech de vlekje n des Aant{ez,ichts-. ver- 
drijft de Nieren -, Lenden -, en AJoeder-fmerten ; def- 
gelijks de verjloptbcyd van de Blaas en Nieren. 
Het uytgcparflte Zap der Bladeren en Bloemen is 
goed voor de Roos, en teegens de Kanker , daar mee 
gewafTchen. Ook 'teegens allerley heete Gezwellen 
des Ligchaams. 
CCCX HOOFDSTUK. 
P AERLEKRUYD. 
8 ^N het Neederlandfch niet alleen dus, Namen; 
§|maar ook van zommige Steenzaad 
jg genoemd. In ’t Latijn Milium So- 
15 lis, of ook Lithospermum: in ’t 
M Hoogduytfcb Per lkr aut , in ’t Franfcb 
jïGremil, of Herbe aux perles: en 
in ’t Italiaanfch Litospermo. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden drie Drie on- 
onderfcheydene foorten, teweeten: derfchey- 
I. Lithospermum hortense , gemeen of Hof- ^ cnc loor * 
Paerlekruyd. Repens Anchus/e eacie , of kruy- 
pend Paerlekruyd met een gedaante van Anchufa. III. 
Lithospermum surrectum minimum, of alder- 
kjeynfte regt-opftaande Paerlekruyd. Niet alle zijn ze van 
de zelve Bouwing en Waarneemmg. 
Eevenwel beminnen ze al te zamen een goede , ge- Grond, 
meene, zandige, doch luchtige, wel-gcmefltc grond; 
een opene, vrije, bequaam ter Zon geleegene plaats , 
en tamelijk veel Reegen. Verdragen Sneeuw , Hagel , Aart. 
felle Vorft, en alle andere ongeleegentheeden der Win- 
ter, zonder eenige moeylijkheyd. Blijven (doch niet 
alle) lange jaren in ’t leeven, en geeven de mecfle tijd 
volkomen rijp Zaad: bchalven het Lithospermum Zaad, 
repens Anchusa; facie, of kruypend Paerlekruyd 
met een gedaante van Anchufa ; ’t welk in decze Lan- 
den wel ieder jaar blocyd, maar noyt eenig rijp Zaad 
bekomt. 
Het Lithospermum subrectum minimum, of A ' lier - 
alderkleynfle regt-opftaande Paerlekruyd , blijft niet lan- 
gcr dan cene Zomer in ’r leeven, en vergaat van zelfs, [bande 
als ’t Zaad in den Herfft rijp geworden is. Word der- Paerle- 
halven ieder Voorjaar, met een wallende Maan in April, kru X^ 
op nieuws weer gezayd , niet diep , in een warme plaats. 
Hier door kan decze foort , gelijk ook het Litho- 
spermum hortense , of Milium solis , gemeen 
P arelkruyd , alleenlijk aangewonnen en vermeenigvul- 
digd worden. 
Het Lithospermum repens Anchus,r facie, Kruypend 
of kruypend Paerlekruyd met een gedaante van Anchu- f atrl f 
fa, kan men niet anders vermeerderen-, dan door ha- ^ 
re Scheut jens , welke men in de aarde legt, en alsze 
Wortelen gekreegen hebben van de oude afneemt, en 
verplant. 
KRACHTEN. 
Et Zaad van Paerlekruyd , of ALilium Solis, DoJ.l.f. 
is verwarmende en verdrogende tot in den twee- c ' 31 ' 
den graad. 
Twee Drachmen van ’t zelve gepulverifeert , en met Diofe. 1. 3.' 
Rhijnfche Wijn ingenomen, drijft af het Graveel, en c • ‘*8. 
het water der Blaas. Is goed teegens de kpude Pis, en l ' 17 * 
voor de gcene die van een Druypert gequeld worden; Gal. I. 8. 
ook voor de Blaas-fmerten. Met Melk uyt der Vrou- Simf.fat. 
wen Borflcn gcbruykt , helpt zonderling de Vrouwen 
in arbeyd zittende. 
CCCXI HOOFDSTUK. 
ZEEVENGETYDEN- 
K R U Y D. 
f P het Neederlandfch niet alleen dus, Vcrfchey- 
? maar ook van veele Lotuskruyd de naracn * 
i genoemd: in ’t Latijn Lotus her- 
y ba, Lotus sativus, en trifolium 
g ODORATUM ; in het Hoogduytfcb Sie- 
i BENGEZEYTENKRAUT , of korter 
Sie- 
