Gcflalte 
der 
Blocmt- 
jeni. 
Langdu- 
righeid. 
Aanwin- 
ning. 
Gcbniyk. 
Namen. 
Twee 
foorten. 
Grond, en 
Plaats. 
Aanwin- 
ning. 
W o u w e. Hoppe. Pieper. 
731 
kleyne teedere , geheel boven krom ter zijden uytlo- 
pende , voortfchicten. De fmaak deezer 'Bladeren , 
als men ze in dc Mond knauwd, is bitter. Ruften 
op heldere , of bleek-blinkende Steelt jens , gemeene- 
Jijk opwaarts gekeerd j boven met een kleyn geutje 
plat , onder rond , ontrent twee of drie vingerbreed 
lang. 
Tuffchcn de zelve , in het bovenfte, of de top der 
Steelcn, vertoonen zich (op de wijze van Cannabis 
of Hennip) vecle korte, Ayrs-wijze te zaam-gevoeg- 
de Bloemt jens ( indien men ze dien naam mag geeven), 
en tuffchcn de zelve ook fmalle teedere B/adertjens. 
Eerft zijn ze groen ; maar worden daar na geel. Beftaan 
uyt zeeven, agt, en neegen groene Knopjcns, of Zf- 
hangzcltjens , een ftroobreed, wat min of meer , lang; 
ontrent vierkant, in ’t midden voorzien met een inwen- 
dig Streepje. Een lange tijd blijven ze hangen; en eyn- 
delijk geel geworden zijnde, vallenze neer, zonder in 
deeze Gewcften eenig Zaad na te laten. 
Deeze foort vergaat niethaaft, maar blijft vcele ja- 
ren in ’t leeven. Wil in dc Winter op hare Wortel 
met Run bedekt zijn; vermits ze zomtijds door de Vorft 
wel bcfchadigd word. Is derhalven niet quaad , dat 
men altijd iets daar van in een Pot binnens huys beware 
teegens de aankomft der Wintertijd. 
Schoon ze geen Zaad geeft, zoo kan men ze echter 
in onze Landen aanwinnen door hare aangegroeyde Wor- 
telen ; welke men met een waflende Maan'in Hpril van 
de oude afneemt, en verplant. 
KRACHTEN. 
W O uw, of Luteola, heeft in de Geneeftkpnft tot 
noch toe geen gebruyk of nuttigheyd gehad. 
Is alleen dienftig voor de herwen, om aan dc 
Wolle , ook Linnc-lakenen , een gcele, Goud-geele , 
ook groene verwe te geeven. 
CCCXVII HOOFDSTUK. 
O P P E. 
i§? Y veelc zoo wel bekend , als gedurig 
% gebruykelijk. Word in het Needer- 
^ landfeh gemeenelijk dus, of ook Hop- 
, pekruyd genoemd. In het Latijn 
'i geheeten Lupulus : in het Hoog- 
> duytfch Hoppfen : in het Franfcb 
Houblon : en in het Italiaanfch Lupolo, of ook 
Bruscandola, 
Hier van zijn mij in haren aart twee bijzondere foor- 
ten bekend, namentlijk: 
I. Lupulus sativus of Mas , tamme Hop , of 
Hop mannetje. II. Lupulus sylvestris. of rce- 
ivuna, wilde Hop , of Hop wijfje : wel van naturen 
niet wild; maar alleen dus genoemd , om dat ze voort- 
komt zonder ccnige Bouwing , Oefening en Waar- 
neeming. 
Beminnen een loffe, zandige, en vetgemeftte grond: 
een vrije , wel ter Zon gelcegene plaats , en matige 
vochtigheyd. Geeven , bij goede tijden , volkomen 
rijp Zaad. Blijven veele jaren in 't leeven. Worden 
in dc Winter , door fterke Vbrfl , niet lichtelijk be- 
fchadigd. Moeten ieder Voorjaar, in dc APaert , van 
hare doode ftruykcn gezuyverd, en op nieuws met goe- 
de Mift verzorgd zijn. 
Konncn aangewonnen en vermecnigvuldigd worden , 
niet alleen door haar Zaad , ’t welk met een afgaande 
Maan van Hpril of May niet diep in de aarde word 
gclegt; maar ook op noch twee andere wijzen. Eerft, 
door hare aangewailene Wortelen. Ten anderen door 
eenige afgefneedene nieuwelijks uytgelopene jonge Ran- 
ks» > die men met een afgaande Maan van Moert in- 
73 % 
fteekt : waar op ze fpoedig Wortel Vatten ; zoo fterk 
als de oude opfehieten , en noch dien zelvcn Zomer 
Vruchten dragen. 
Wil iemand van deeze Planten goede bequame Hoe mea 
Vruchten winnen, die neeme in de Maand Maert wech g° cde 
de helft , of wat meer, van hare jonge Scheuten, zoo fonïeko». 
worden ze krachtig ; krijgen vecle en groote Bloemen ; m a en . 
anders 
weynige, maar veel Bladeren. 
H: 
Deeze jonge Scheuten opgezoden , en genuttigd Gebruyjs 
voor een Salade, of als adfpergien, bcydc van dc wilde 
en tamme , zijn zeer gezond voor een ieder. 
Men kan ook deeze Planten gebruyken , om Price- deezer 
len , Zomerhuysjens , Bogen , en diergelijke te beklce- plaulcn ' 
den ; op dat men in heete dagen daar onder een aange- 
name fchaduw mogt genieten. 
KRACHTEN. 
Op , of Lupulus SaltÜarius , is warm en droog Durantti 
in den tweeden graad ; ook openende , afva- l ! b j Htrb ‘ 
gende, en door haren zwaren reuk het Hoofd Lome. \x. 
bezwarende. c. 261. 
Word niet alleen gebruykt tot deBierbrouwino, maar r1 '”- l - 2,4 
ook teegens vcrfcheydenc gebreeken , veroorzaakt door ‘j'Jf i„yt k 
melancholijft Bloed. PI. c . *8. 
De jonge Scheut jens gegeeten als een Salade, zijn TragusLx. 
aangenaam, goed, en gezond , voor alle oude Lieden , ,, 
ook voor het gehcele Ingewand. Want ze verwek- c . lf . 
ken een zachte Stoelgang, en doen het water der Blaas Lufitan. 
fchicten. l - enarr ‘. 
De zelve Scheut jens in Wijn gezoden , en daar van 
gedronken , ftrijd teegens allerley vergif: helpt dc 
Waterzuchtige , en de gcene die fchurfttg, of met an- 
dere onreynigheeden der Huyd beladen zijn; die een 
verft opte Borft , of de Geelzucht hebben. De zelve 
gekookte Scheut jens op de Milt gelegt , geneezcn’de 
M ilt -gebreeken. 
De Bladeren , jonge Scheutjens , en de Bcl-bloemen 
in Wijn gekookt, en daar van een Roemertje ’s mor- 
gens nuchtcrcn gedronken, opend dc v erft optheyd der 
Leever , Milt en Nieren : zuy verd het Bloed , en is 
goed voor langdurende Koortzen. 
Het uytgcparftte Zap met Zuykcr tot een Syroop Label. 1. 1. 
gekookt, is goed teegens de Geelzucht ; hitzig Bloed, f el - 7P* 
galachtige, en ook andere Koortzen. Opend de ver- 
ft op ping van het Ingewand. 
Een halve Drachma van het gepulverifcerde Zaad 
met Wijn ingenomen , drijft het water van de Blaas 
voort : doed der Vrouwen Maandjlonden voortkomen, 
en dood de Wormen. 
CCCXVIII HOOFDSTUK. 
P E E P E R. 
Us genoemd in het Nee der landfeh , Vier on- 
ji in het Latijn Piper : waar van in In- 
dien vier bijzondere foorten worden ge- ene °° r " 
!► vonden; meeft al te zaam vcrfchillen- 
de in hare gedaante, en ftelling der Bla- 
deren ; te weeten : 
I. Piper longum , of lange Peeper ; welke al- 
leen aan zijn Steeltje groeyd. II. Piper jEthiopi- 
cum , of Peeper uyt Moorenland , welke tros-wijze te 
zamen hangd. III. Piper album, of witte Peeper, 
gehouden voor de befte van alle. IV. Piper nicrum, Derzdrer 
of onze gemeene zwarte Peeper', welkers gedaante in de «amen. 
bij gaande Figuur na ’t leeven is afgeteekend. Word 
op het Hoogduytfch geheeten PrrrrER ; in het Franfch 
PoiVRE : in ’t Italiaanfch Pepe, of Pevere NERO: in’t 
-Arabifch Fulfel of Filfil. Van de Malabaren Mo- 
langa : van de andere Indianen Lada , Meriche , en 
MoRois;doch dc langePeeper PlMPiLuiuof P epilini. 
Zij 
