"3J Jenette. 
plaats , en niet te veel vochtigheyd. Blijven eenige 
jaren lang in ’t leeven, cn geeven volkomen rijp Zaad: 
’twclk met een volle Maan van MaertoïZpril, niet diep 
gelegt, de aarde moet aanbevolen zijn; want alleen hier 
door konnen ze vermeenigvuldigd worden ; behalven 
Zaad. die met dubbele Bloemen , welke noyt eenig Zaad 
vóórtbrengen. Echter worden ze aangewonnen door 
hare jonge, noch geen Bloem gcfchoten hebbende Tak- 
Aanwin- ï enS: welke > >r zi j aan hare plant gelaten , ten halven 
ning. ingefneeden , en met aarde bedekt zijnde ; of in de 
Maand May met een volle, of noch wafTendc Maan af- 
gebrooken ( niet afgefneeden ) , in een Pot geftoken ; 
zes wecken lang buyten de Zon gezet op een donkere 
plaats , en met Recgenwater dikmaal begoten , genoeg- 
zaam Wortelen bekomen. 
Wolachti- IV. Lychnis tomentosa marina , of Wol- 
ge Zee. achtige Zce-Jenette , krijgd in deeze Landen noch 
Jenette. Bloem noch Zaad. Bemind de gemeldde grond , de 
zelve plaats, en niet te veel vochtigheyd. Vcrdraagd 
tamelijk-wcl de koude der M'inter. Blijft eenige jaren 
m ’t leeven; en word alleenlijk vermecnigvuldigd door 
hare aangegroeyde Wortelen. 
Nochan- V. Het Lychnis SECUNDA , TERTIA, S EXT A 
dcre foor- ET octava CLUSii , of de tweede, derde , zeefde 
ten van en agtjlc foort der Jenet ten , befchreevcn op het 289. 
' J ’ 290. Blad der rare Planten van de zeer geleerde Heer 
Carolus Clusius : defgelijks Ly'chn is pusil- 
la Cretica , of kleyne Jenette van Candia : Se- 
getum Lusitanica flore rubro pulchro , 
of Portugalfche Jenette in ’t Koorn wajfende met een 
fchoone roode Bloem: Lusitanica flore rubel- 
lo follicolo rotundo stipato, oï Portugal- 
fche Jenette met een roodachtige Bloem , en een rond- 
ingedrongene dik^e Zaadknop : Lusitanica flore 
cocc INEO ELEGANTissi MO, of Portugalfche Jenet- 
te met een tref ij ke fcharlakene Bloem ; en Lychnis 
hirsuta minima lobeli i , of kleyne ru)ge Jenette , 
van de beroemde Heer Matthias de Lobel aan- 
Grond geteekend, beminnen de zelve aarde, en weynig Wa- 
ter. Blijven niet meer dan eene Zomer in ’t leeven. 
Geeven, bij goede jaren , teegens de Winter gemeene- 
Zaad. lijk rijp Zaad, inzonderheyd als ze warm , of in Potten 
gcftcldzijn; en vergaan daar mee. Moeten dcrhal ven 
ieder Toorjaar weer op nieuws , niet diep , gezayd 
Aanwin- worden. Opgekomen zijnde, mag men ze, ter oor- 
ning. zaak van hare teederheyd, niet opneemen, of verplan- 
ten. Zie hier bij na de Ploofdftukfcn van Vliegen et, 
en Vaccaria. 
Struvel- J"* ct Lychnis fruticescens Myrti folia, 
Jenette. of Struvel-Jenctte met Bladeren van Aiyrtus , is van 
deren^van CCn tcec ^ cre aarf ‘ ^an ^ ou ^ c der Winter niet ver- 
Myrtus? 111 d ra ö en> Moet derhalven, in een Pot geplant zijn- 
de , binnens huys worden gebragt , op een luchtige 
plaats, en daar, zoo lang de Winter duurd, droog 
gehouden zijn : zou anders lichtelijk befchimmelcn cn 
verrotten. 
KRACHTEN. 
Duwt es T’\ r - Bladeren van Jenette , of Lychnis , gefto- 
//<. Htrb. I 1 ten , en op de yuetz,uren van Beenen cn Toe- 
fol. i j6. AS ten . 0Q k 0 p 0HC [ C Zweeren gelegt , geneezen 
de zelve. 
Gal l. 7. T wee Drachmen van ’t geftotene Zaad ( zijnde heet 
simp.MtJ. en droog tot in den tweeden graad) met Wijn inge- 
Jigm.l.i. nomen, jaagd uyt d <t galachtige vochten ; en geneed dc 
Diofc. 1. 3. S cenc > welke van Scorpioenen, of andere giftige Dieren 
c. 114. geftoken zijn. 
MajORAAN. 73Ó 
CCCXX HOOFDSTUK. 
majoraan. 
S F.n aangename , welriekende , zeer Namen. 
begeerde en bekende Plant , word 
in het Neederlandfch niet alleen dus* 
maar ook Mariolein genoemd; 
in het Latijn Majorana : in het 
Hoogduytfch Majoran , of ook 
Meyran: in het Franjch Marioleine; en in het 
Italiaanfch Maggiorana; of ook Amaraco. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend vijf onder- Vijf oo- 
fcheydene foorten ; namentlijk: derfchey- 
L Majorana nobilis annua , of Eedele dene 
Mariolein, maar eene Zomer durende* II. Nobilis tCn " 
PERPETUa , of e edele Afariolein , welke eenige jaren 
lang infaat blijft. III. Anglica perennis, of 
Engel febe Mariolein, altijddurende. IV. Majora- 
na arborescens, of firuvellige Alariolein. V. Ma- 
jorana or i GANiTis Lusitanica , of Portugal * 
fche A/ajoraan , riekende als Orege. Niet alle zijn ze 
van de zelve BouwiUg en Waarneeming. 
Eevenwel beminnen ze al te zamen een goede, ge- Grond; 
meene, zandige, en met twee-jarige Paerdemift wel- 
voorziene grond : cenopcne, warme, vrije, bequaam 
ter Zon geleegcne plaats, cn tamelijk veel Reegcn. 
Het Majorana nobilis annua , of eedele Eedele 
ALartolein , ieder jaar vergaande, geeft in deeze Lan- Mar '°' 
den noyt cenig rijp Zaad. Is zeer teeder van aart ; een j™ at 
cn vergaat met de aankomft van de Winter. Moet durende, 
derhalven ieder Toorjaar weer aangewonnen worden 
door Zaad , uyt heete Geweften overgezonden , en 
in de aarde gelegt met een wallende Maan van May. . 
De Majorana nobilis Perpetua, of de De Winter 
Winter overblijvende eedele Majoraan, wil geerne ge- oveib, 'j- 
zet zijn op een zeer warme plaats , befchut voor alle joratn.^ 
koude Oofie- en Noordenwinden. Dus blijft ze op het 
langfte drie jaren leevendig ; maar krijgd gantfehelijk 
geen Zaad. 
Dc Majorana Anglica perennis, of altijd- Altijd du-’ 
durende Engelfche Mariolein , is hard van aart ■ aller- reru,e En* 
ley ongeleegenthecden der Winter zonder eenige fcha- f^olein 
de verdragende. Word van naturen zeer oud; en geeft aU ° C 
bij goede heete Zomers (gelijk die der jaren 1652. 
\66y 1 669. zijn geweeft) volkomen rijp Zaad, maar 
anders niet in deeze Geweften. Het- zelve moet in de 
Maand May , met een waïïcnde Maan , niet boven een 
ftroobrecd diep, op een warme plaats worden gezayd. 
Hier door kan deeze foort vermecnigvuldigd worden ; 
en dan ook noch door hare aangegroeyde jonge Worte- 
len ; welke men met een wallende Maan van Maert of 
Hpril van de oude afneemt, en verplant. 
Dc Majorana Origanitis Lusitanica , Mariolein 
of Mariolein uyt Portugal, riekende als Orege, is van “J" 1 Por - 
cen tcedcre aart. Kan Sneeuw , Torfi , en andere on- Jjendc als" 
geleegentheeden der Winter gantfehelijk niet verdra- Orege. 3 * 
gen. Moet derhalven, in een Pot gcfteld, 's Winters 
binnens huys worden gebragt , op een luchtige plaats , 
waar in niet anders als bij vriezend Weer word ge- 
vuurd ; en gedurende dien geheelen tijd onderhouden 
met flegts een weynig lauw-gemaakt Reegcnwater, van 
boven daar op gegoten. Bij tijds, met goede dagen, 
moet men ze weer buyten zetten , doch wel dekken 
voor koude nagten en fchrale winden. 
De Majorana arborescens , of Mariolein Man'oleJo; 
opfehietende tot een kleyn Boomt je , ter hoogte van een tende'tö 
voet, of wat meer, is, gelijk de vorige , van een ree- een kleyn 
dere natuur. Moet ter dier oorzaak , in een Pot ge- Boomtje, 
plant, en ’s Winters voor veel Water (gelijk ook in den 
i Herffl) gewacht, binnens huys bewaard, en gezet zijn 
op een luchtige plaats , waar in niet als bij vriezend 
Weer word gevuurd. Niet voor in ’t begin van Hpril , 
Aaa of 
