737 Beschryving der Kruyden , Bolle?! en Bloemen , III Boek , 738 
of wat later j mag men ze weer buyten brengen; maar 
dan ook noch haar genoegzaam dekken voor koude nag- 
ten en hayrige winden. Zij blijft eenige jarenin ’t keven, 
indien men hare Bloemen dikmaal affnijd. 
Steden. Geeft uyt hare Wortel , of boven de aarde, verfchey- 
dene vierkante licht-bruyne Steelt jens-, welke men moet 
Wechnecmen , en niet meer als eene laten blijven, om 
dies te bequamcr tot de geftalte van een Boomt je te kon- 
Bladert- nen gebragt worden. Waar aan dan voortkomen klev- 
jens, ne ronde BladertjenS , twee en twee teegens malkander 
Bloemt' over ’ on dcr bekleed met een grijs-witte wolligheid ; 
jcnsTzon- doorgaans toegevouwen , en ruftende op korte Steelt- 
der Zaad jens. Tuffchen welke uytfpruyten kleyne witte Knop- 
L j em > cn * n ’ x bovenfte der Takken kleyne witte Bloemt- 
an ‘ jens, uyt grijs-witte ruygc Knoppen. 
Aanwin- I' n deeze Landen komt’er noyt cenig rijp Zaad van. 
ning. Echter kan deeze foort genoegzaam aangewonnen en ver- 
meenigvuldigd worden door hare bij dc Wortel of bo- 
ven de aarde uytfchietcnde jonge Looten, ingefneeden , 
of van zelfs geworteld zijnde. Met een wadende Maan 
van April of May moet men ze van de oude fcheyden , en 
in andere Potten verplantten. 
KRACHTEN. 
De J. I.9. \ JC Ariokin , of Alajorana , is verwarmende en 
e.i. jV/l verdrogende van aart tot in den tweeden graad; 
^ ook openende, verdunnende, verfterkende, en 
fijn van deden; van elk zeer bemind, en in fpijzen ge- 
bruykt , weegens de goede geur. 
Kafa lil In g ekookt » cn daar Van g cdronken » of het 
Siinp.c.zi. uytgcparfttc Zap , of ook ’t Poeder der Bladeren , met 
Diofc. 1. 3. Wijn ingenomen , verteerd alle koude gebreeken des 
c - *7- Hoofds : verwekt de Maandftondcn: jaagd uyt het wa- 
s7mp!'cap. ter van ^ Blaas , en alle andere waterachtige vochtig- 
*86;' r heeden. Geneed: alle ongclecgenthceden des Ligchaams, 
Matth.l.i. veroorzaakt door koude. Is goed voor een eerft aan- 
f '*°' gekomenc Waterzucht; de Koudepis ; en voor blauw- 
gejlagene of gejlotene plekke» , daar meê geftrecken ; 
doed het geronnene Bloed fcheyden : verfterkt het In- 
gewand , de Harjfencn , en de Maag : drijft uyt de 
Winden, en is dienftig in de vallende Ziekte ; ook voor 
de Leevcr en Milt. 
Camtrar. Majoraan gedroogd , gepulverifeert, of het uytge- 
l. 3.C.41. parftte Zap in deNeus op-gcfnuift,doed niezen; neemt 
Jdet 'hMed weck de verflopping des Hoofds , en reynigd de Plarffe- 
Zobel. Li. tien van alle (lijmerige vochtighcyd. Op de voorteeten- 
fol. ; 38 . de weeringen gclegt, doed de zelve verminderen. Met 
wat Zout en Edik vermengt, dan gclegt op de bectencn 
ftcekcn Act giftige Dieren , genccft de zelve. 
De Oly, van deeze Plant gcdiftillecrt , met Vet van 
ecu Haas, en een weynig Mufcus, de barende Vrouwen 
ingegeeven, bevorderd zeer haren arbeyd. Is defgelijks 
goed teegens al de genoemde gebreeken. 
CCCXXI HOOFDSTUK. 
THYMIAEN. 
Thymiaen. V. Angustifolius AUREUS , of met 
fmalle geele , gelijk, als Goudene Bladeren. VI. Thy- 
mus latifolius argenteus, of Thymiaen met 
breede en witte gelijk als Zilvere Bladeren. Niet alle 
zijn ze van dc zelve Bouwing en Waarneeming. 
Al te zamen eevenwel beminnen ze uyt eygeoer aart Gronfl. 
een goede , gemeene , zandige aarde , met flegts een 
weynig twec-jarige Paerdemift vermengt ; vermits ze 
geenzins veel vettigheyd konnen verdragen ; een war- 
me, luchtige, wel ter Zon gclccgene plaats , en veel 
Water. Blijven eenige jaren in ’t keven. Konnen ta- 
melijk wel fterke koude, en alk andere ongeleegenthee- 
den der Winter uytftaan. Krijgen ook dikmaal bij goe- 
de Zomers volkomen Zaad ; ’t welk met een wadende 7 -^ ; 
Maan van Alay een ftnoobreed diep de aarde word aan- 
bevolen. 
Hier door konnen ze bequamelijk worden vermee- Aanwin- . 
nigvuldigd : doch veel beeter , volgens mijn oordeel , n ‘ n §* 
door hare van zelfs Wortel gefchoten hebbende Takjens; 
waar ontrent deeze wijze (laat te volgen. 
Graaf, t’elkens om het jweede of derde jaar , uwe hoe de 
Planten uyt de aarde, met een wadende Maan van£ clvel ^ ft 
Maert. Verdeel ze van malkander, na gelecgenthcyd 
harer grootte ; en zet ze terftond weer in een varfch- 
omgefmeetene grond, met de genoemde Mift een wey- 
nig voorzien ; zoo diep , dat’cr alleenlijk de bovenfte 
groene toppen komen uyt te fteeken. Dus fchieten ze 
veelvoudige Wortelen , en worden overvloedig vermeer- 
derd ; want ieder Steeltje krijgt in ’t bijzonder Worte- 
len. Het voorgemelddc Zaad komt veeltijds , zonder 
gezayd te worden , uyt het neergevallene van zelfs ge- 
noeg op. 
Het Thymus Creticüs, of Tlrymiaen van Can- Thymiaan 
dia, en MaRinus Lusitanicus, of Zee-Thjmiaen v ? n 
’ , . , „ -t dien: en 
uyt Portugal, zijn van een teederder aart. Gecven in Zee-Thy- 
deeze koude Gcweften geen volkomen Zaad. Kon- miaan uyc 
nen ook, buyten ftaande, de Winter-vorft op gcenerley P° rt ugal. 
wijze verdragen ; maar worden fchielijk door dc zelve 
wcchgenomen. Moeten derhalven , in Potten geplant, 
in Ottober binnens huys worden gefteld op een luchti- 
ge, geen warme plaats; en gedurende de gehcele Win- 
ter met flegts een weynig vochtighcyd van boven voor- 
zien zijn. In ’t laatfte van Maert, of begin van April, 
na tijds gelcegentheyd , moet men ze met een zach- 
te Reegen weer buyten brengen , en zeer warm zet- 
ten. 
Het Thymus latifolius argenteus, ofBreed-bU- 
breed-bladerig verzilverd Thymiaen , cn aNGUSTIFO- 
I.IUS AUREUS, of fm al -gebladerd verguld Thymiaen f ma |.h|’ a . 
ziet men met’er tijd zijne fchoonhcyd verliezen, eneyn- derig ver- 
dclijk geheel groen worden. Doch lichtelijk kan men g uld T ky- 
dit voorkomen , wanneer men altijd de fchoonfte en raiaau " 
bontfle Takken inlegt ; daar na , Wortelen verkreegen 
hebbende, op de alreeds genoemde tijd verplant. Maar 
niet in May , gelijk veele doen. Want vermits dan 
gemeenelijk drooger Wéér cn grooter hitte is, zoo ziet 
men, dat het meefte-deel der zelver gantfehelijk ver- 
gaat. Men kan hier bij na zien het Hoofdftukj» waar 
in gehandeld word van de wilde Thymus. 
jj amen F anders korter van dc Neederlanders 
genoemd Thym , word in het La- 
^ gchecten Thymus, ofTHY- 
zkifisi mum: in het Hoogduytfch Welsch 
Quendel , of ook Thymian : 
in het Franfch Thym : in het Ita- 
liaan fch Thimo. 
£cs bij- Hier van zijn mij in haren aart bekend zes bijzondere 
zonderc foorten ; te weeten : 
foorteo. j_ Thymus vui. garis latifolius, of gemee- 
ne breed-bladerige Thymiaen. II. Vulgaris AN- 
GUSTlFOLiUS , of gemeene Thymiaen met fmalle Bla- 
deren. III. CretiCA , of Thymiaen uyt Candia. 
IV. Marinus Lusitanicus, of Portugalfcbe Zee- 
KRACHTEN. 
T Hy miaan , of Thymus , is verdrogende en verwar- GaI - 1. 6. 
mende in den derden graad ; ook doorfnijdende S,mf ' 
en afvagende van aart. 
In Wijn gezoden, cn daar van met wat Zuykcr ge- Serap. lib'. 
dronken , is goed voor de Engborfligheyd : opend dc s,m ï- ca P‘ 
verfloptheyd van het Ingewand: verwekt het water van D 'jy Cé i 3. 
de Blaas, ook de Maandfionden-, zuyverd de inwendi- c . 44. 
ge deelen: doed de Vrucht voortkomen : jaagt uyt de Trag.l. i» 
Nageboorte ; de Wormen , en alle Jlijmerige vochtig- 0 ' ll ' 
heeden. Maakt een klaar Gezicht , als men’er dik- 
maal de Oogen meê bet. Verfterkt de Maag, en 
het geheelc Ingewand. Is dienftig voor de zwaar- 
moedige 
