745 BeSCHRYVING DER KrUYDEN , 
CCCXXVI HOOFDSTUK. 
DUL- of DOLAPPEL. 
Namen. Us in het Neederlandfch genoemd , 
rS word in het Latijn geheeten Ma- 
I li LUM INSANUM : in het Hoogduytfcb 
m i- pklfflï l ÜMelantzan , of Doll-appel : in 
Franfch Verangenes, of Pom- 
mes d’amour ; en in ’t Italiaanfcb 
Melanzane, of ook Petranciane. 
Twee bij- Hier van z Ü n m >j > n haren aart bekend geworden 
zondcre twee veranderlijke foorten ; als: 
foorten. I. Malum insanum FOLIO SPINOSO, o £ Dolappel 
met doornige Bladeren. TL Malum insanum fo- 
lio non SPINOSO , oi Dolappel met geen doornige Bla- 
deren. Beyde zijn ze van de zelve Bouwing en IVaar- 
neeming. 
Grond. Zij beminnen een goede zandige aarde, met genoeg- 
zame twee-jarige Paerdemift , het Mol van verrotte 
Boombladeren , en een-jarige Hoenderdrek door mal- 
kander gemengt: een opene, warme, wel ter Zon ge- 
leegene plaats, bevrijd voor alle koude Oofe-en Noorde- 
winden. Zijn van naturen teedcr, en konnen niet lan- 
Teeder- ger als eene Zomer in ’t leeven blijven. Worden der- 
heyd, en halven met een waflende Maan van Maert of Apnlmtt 
hoe waar boven een ftroobreed diep in een Pot gezayd, en dik- 
mcn . maal begoten met Reegenwater , in de warmte der Zon 
lauwgemaakt; ook gedurig vochtig gehouden door een 
druypend lapje, met ’t eene eynd uyt een Pot vol van 
het gemelddc Water hangende, en in deeze Pot drup- 
pelende. In of teegens den Herjji moet men ze voorzich- 
tig wachten voor koude Reegenen en f er ke Winden , ver- 
mitsze daar door zeer gekrenkt worden. 
Zaying. In eene Pot mag niet meer als eene Plant flaan , of 
ten hoogden twee, na de gcleegentheyd harer grootte, 
ontrent in ’t midden ; en daar in moet men ze ongerept 
Bloemen, laten. Dus geeven ze in deeze koude Landen niet al- 
y nichten- leen Bloemen , maar ook, bij zeer hecte en drooge Zo- 
mers , groote en volkomene Vruchten ; anders noyt. 
Waar na zij verderven , of door een kleyne Rijp van ’t 
leeven worden beroofd. Moeten derhalven in elk 
Voorjaar , op de gemeldde tijd en plaats, door Zaad 
weer op nieuws aangewonnen en vermeenigvuldigd 
worden. 
Bollen en Bloemen , lil Boek , 74 6 
Hier van zijn mij in haren aart bekend vier bijzon- V j er yj^ 
dere foorten; namentlijk : zondcre 
I. Pomum Amoris rubrum majus , of groote foorten. 
-Appel der Liefde. II. Rubrum minus, of kleyne roode 
Coudenappel. III. Fructu luteo majore , of 
groote Goudenappel met een geele Vrucht. IV. Pomum 
Amoris fructu luteo minore, of -Appel der Lief- 
de met een kleyne Vrucht. Alle zijn ze van eeven de zel- 
ve Bonwing en ÏVaarnccming. 
Zij beminnen een goede , gemeenc , zandige , of Grond, 
andere luchtige , doch met veel twee-jarige Pacrdcmid 
doormengde grond : een opene , luchtige, warme, 
vrije , wel ter Zon gelcegcne plaats * en veel Water, 
wanneer ze beginnen groot te worden. Blijven niet lan- vruchten 
ger dan eencZo/werin’t ieeven. Geeven teegens de Win- 
ter volkomene rijpe Vruchten , en worden dan door een 
kleyne Vorfl van ’t leeven beroofd. 
Worden derhalven ieder Voorjaar , met een waden- Aanwia- 
de, of aangaande Maan van April , weer op nieuws , nin S- 
niet diep , gezayd ; en hier door kan men ze eeuwig- 
durend maken. Zoo gantfeh weelderig groeyen ze 
in hare Steelen en Bladeren, dat men een of tweemaal 
de voornaamde Scheuten der zelve moet affnijden, in- 
zonderheyd als de Vrucht zich gezet heeft. Want 
hier door bekomt ze dies te meer Lucht en Zon ; 
derhalven ook dies te vroeger en beetcr hare rijp- 
heyd. 
KRACHTEN. 
G Oudenappel , of Pomum Amoris , is zeef ver- DtJ. I. 14, 
koelende en verdrogende van aart; ook onbe- f, 3 °* 
quaam om gegeeten te worden ; want zij geeft 
aan ’t Ligchaam een ongezond en waterig voedzcl. 
Het Zap , uyt de Bladeren gepard, en de O ogen Lobel. LA. 
daar mee gebet, dild het loopen , en de brand der AfoLiji. 
zelve 
De Vruchten of Appelen zelfs in Oly gekookt, en Camerar. 
eenige dagen in de Zon gedcld, daar na gepulverifcert, ^ 4 * <■ 74- 
en gelcgt op de Krauwagie, of Schurftheyd, ook Op ’c 
Sprcnktvuur, verdrijft deeze qualcn. 
CCCXXVIII HOOFDSTUK. 
NAGTSCHADE. 
KRACHTEN. 
D Olappel, of Alalum in fan urn , is koud en voch- 
tig van aart : ondiendig om gegeeten , or in de 
Genecskond gcbruykt te worden. Want zij 
xw. /. « 4 - valt zwaar te vertecren, en heeft eenige quaadaardig- 
clmcrar heyd bij zich. Geeft daarenboven aan ’t Ligchaam 
£4. c. 74. wcynig voedzel ; verwekt veele vochten ; verdoptheyd 
der inwendige deden, Hoofdpijn-, vwaarmocdigheyd , 
cn ook dikmaal Koortx.cn. 
CCCXXVII HOOFDSTUK. 
GOUDENAPPEL. 
w M de fchoonheyd en vermaaklijk- 
^ latnen ' hcyd harer verwe in ’t Neederlandfch 
dus, en ook wel Appel Der Lief- 
isÊÊIÉr/Sw DE g cnocrnc ^ 1° andere talen heeft 
ze namen van de zelve beteekening : 
yr-inr in het Latijn word ze geheeten 
Pomum Amoris, of Aurea Mala: in het Hoog- 
duytfch Goltapffel : in het Franfch Pommes d’o- 
rees, of Pommes d’amour : in’ t Itahaanfch Pomo 
d’oro, of Pomi d’amore. 
Ord in ’t Neederlandfch, mijns wee- Namen- 
tens, met geenen anderen naam als dee- 
zen genoemd ; behalvcn dat zommige 
zeggen NasChade, en Naschaje. 
In het Latijn SöLanum , of Sola- 
trüm : ih het Hoogduytfcb Nacht- 
schade: in ’t Franfch Morelle : in ’t Italiaanfcb 
Solatro, en ook Morella. 
Hier van zijn mij in haren aart veele veranderlijke Veele ver- 
foorten bekend; namentlijk: anderlijke 
I. SOLANUM HORTENSE OFFICINARUM , of Hof 1 fo0rten ' 
Nagtfchade , in der Apothcekeren winkelen gebruyke- 
lijk- IE Vesicarium , of Nagtfchade met Zaad- 
blaasjens ; ook genoemd Alkekenci, of Joden-kerjfc. 
III. Vesicarium Indicum , of Indiaanfche Nagt- 
fchade met Zaadblaasjens. IV. Vesicarium ni- 
grum , of xrwarte Nagtfchade , ook met Blaasjens ; 
welke van veele word genoemd Pisum cordatum , 
dat is , een Hert -gelijkende Erweete. V. Spinosum 
Indicum , of Indiaanfche Nagtfchade met Doornen. 
VI. SoMNiFERUM , of faapv erw ekfende Nagtfchade. 
VII. Lethale , of Somntferum majus, groote van wc | kc 
faapverwekfende , of doodlijke Nagtfchade. VIII. Po- hier der- 
miferum, of Appeldragende Nagtfchade. IX. Po- ticnin Ê c ‘ 
MIFERUM xEthiopicum spinosum, of doornige Ap- nl vvorden 
peldragende Nagtfchade uyt Moorer.land. X. Pomi- dragen' 
FERUM ZEtHIOPICUM NON SPINOSUM , of Appel- 
dra- 
