747 N a g r s 
dragende Nagtfchade ttyt Moorenland ronder Doornen. 
XI. SOLANUM SPINOSISSIMUM ARBORESCENS JE- 
THIopicum , of Boom-vJordende Nagtfchade uyt Aloo- 
renland met veelvoudige fchrikltjke Doornen. XII. La- 
NUGINOSUM SPINOSUM ARBORESCENS ./EtHIOPI- 
cum , of wollige en doornige Boom-Nagtfchade uyt 
Moorenland. XIII. Solanum tuberosum escu- 
LENTUM FLORE ALBO ET CCeRULEO, of Nagtfchade 
met eetbare, gezonde Bollet jent , ook geheeten Papas 
Peruanorum , of Papajfen van Peru ; zoo met een 
witte , als blauwachtige Bloem ; behalven noch meer 
andere. Niet alle zijn ze van de zei veBouwing en VI 'aar- 
neeming. 
Grond. Eevenwel beminnen ze al te zamen een goede , ge- 
meene , zandige , met twee-jarige Koeye- en Paerde- 
mid ( van elk eeven veel ) genoegzaam voorziene 
grond: een opene, vrije Lucht, een warme welgeleege- 
ne plaats, en tamelijk veel Water. Geeven volkomen 
rijp Zaad. 
Gcbruyke- Het SOLANUM OFFICINARUM , of gebruykelijf 
lijke Hof- Hof-Nagtfchade , blijft uyt eygener aart niet langer dan 
Nagtfcha- cene Zomer in ’t leeven. Word ieder P'oorjaar , met 
een waffende Maan van Moert , weer op nieuws gezayd. 
Of komt anders uyt ’t neergevallene van zelfs genoeg te 
voorfchijn. Hier door kan deeze foort aangewonnen , 
en altijd-durende gemaakt worden. 
Indiaan- Het SOLANUM VESICARIUM InDICUM , of /#- 
^ h j. cn . diaanfche Nagtfchade met Blaasjcns : Spinosum In- 
fche'loor- DICUM > of Indiaanfche Nagtfchade met doornen: 
ten van Vesicarium nIgrum , of zwarte Nagtfchade met 
Nagtfcha- Blaasjcns : Pomiferum Avthiopicum , of Appel - 
dc ' dragende Nagtfchade uyt Moorenland ; Pomiferum 
jEthiopicum spinosum, of Moorenlandfche Appel- 
dragende Nagtfchade met Doornen , en Solanum po- 
miferum ALthiopicum non spinosum, of Appel- 
dragende Nagtfchade uyt Moorenland ronder Doornen , 
blijven ook niet langer dan een jaar in ’t leeven. Wor- 
den derhalven ieder Voorjaar in April met de gemeld- 
dc Maan weer op nieuws , niet diep , in Potten gezayd, 
en gedeld in een heete, wel ter Zon gelecgene plaats ; 
ook onderhouden met matige vochtigheyd: zoo krij- 
gen ze , bij goede Zomers , volkomen rijp Zaad, en 
vergaan daar meê. Men moet’er niet meer als een , of 
ten hoogden twee , in eene Pot laten , ter oorzaak van 
de veelhcyd der Wortelen , die ze maken. 
Slaapvcr- Het SOLANUM VESICARIUM , of AlkEKENGI , 
wekkende Nagtfchade met Za.id-blaasjens ; Solanum somni- 
lijkeNagt- FERUM > faapverwekhmde Nagtfchade , en Solanum 
fchadc , lethale , doodlijke Nagtfchade , vergaan niet zoo 
haaft, maar blijven eenigc jaren in ’t leeven. Konnen ta- 
melijk wel de Winter-koude verdragen, en geeven jaar- 
lijks rijp Zaad : ’t welk men op de voorgenoemde tijd 
cn Maan de aarde moet aanbeveelen. Hier door wor- 
den ze bequamelijk vermeerderd ; en dan ook noch 
door hare voortlopende Wortelen. Echter blijft het 
Solanum somniferum niet altijd over; maar word 
wel lichtelijk door een harde Vorft wechgcnomen. 
Sterft ook gemeenelijk in deeze Gewcden met het 
tweede jaar, cn geeft zeer qualijk volkomen Zaad. 
Eetbare Het Solanum TUBEROSUM ESCULENTUM, of eet- 
Nagtfcha- bare Nagtfchade, met bruyne, ook met eenige kleyne 
g e ,. mct hoHigheedcn , of gaatjens ( waar uyt de Veezelwortclcn 
J ’fpruyten) voorziene, oneffene, doch rondachtige, en 
om te eeten bequame Bollet jens, vergaat niet zoo haad, 
en begeerd een zeer vette grond , ook veel Water. 
Geeft in onze Landen zelden rijp Zaad: verdraagt 
ook ongeeme de derke koude der Winter. Word ech- 
ter jaarlijks genoegzaam aangewonnen door hare veel- 
voudige jonge Bolletjens : welke men met een volle 
Maan van Oftober uyt de aarde op neemt ; in droog 
Zand bewaard , om ’s Winters tot fpijze te konnen ge- 
bruykt worden; en eenige daar van in Maert of 
April , met de zelve Maan , weer inzet, in een al- 
tijd nieuwlijks-omgefmeetene , wel-gemedte grond. 
C H A D E» 748 
Waar toe men gemeenelijk de befte efl grootfte Bof 
len uytkied. 
Het Solanum pomiferum Althiopicu-m , 0 fAppdJra* 
Appeldragende Nagtfchade uyt Moorenland : krijgt ityt NagtEcha- 
een veelvoudige bruyn-verwige Wortel een tamelijk dik- de uyt 
ke, ronde Steef in onze Gcweden ter hoogte van an- Moorco* 
derhalve of twee voeten opfehietende, van buytcn een an 
weynig blinkende, van binnen wit, en zich boven ver- 
deelende in vcele Zijdetakjcns ; aan welke voortkomen, 
nu uyt de cene, dan uyt de andere zijde, veele onor- 
dcntlijk boven malkander gedelde Bladeren , meer han- 
gende als opdaande. Zijn ongelijk van grootte , cn die Gedaante 
van het Solanum hortenfe , of der gemeene Nagtfchade der BlaóÉ* 
niet zeer ongelijk; doch de onderfte wel zoo groot, en ren ‘ 
meerder met punten ingefneeden : de bovende in tee- 
gendeel (bloeyende) kleyner ; een weynig of niet 
blinkende ; donker-groen van verwe ; dun en teedcr 
van aart; lichtelijk na ’t geel trekkende, en neervallen- 
de : in ’t midden voorzien met een regt-doorgaande 
groote Ader , waar uyt veele andere vloeyen ; en ruden 
op korte Steelt jens. 
TufTchen deeze worden voortgebragt twee, drie , Gertalttf 
of vier Bloemt jens bij malkander, hangende aan korte der Blo*» 
Steeltjens. Bedaan uyt vijf witte en voor fpits-toc- mcn ‘ 
loopende Bladert jens ; inwendig gevuld met eenige 
korte , kleyne geele Nopjens. Als ze zommige dagen 
open gedaan hebben , vergaan ze in hdar zelven , en 
laten dan na een groote, beziens waardige, eerd groene, 
daar na fchoon-rood blinkende Vrucht , die van het Vrucht.; 
Pomum Amoris , of Gottdenappel, niet ongelijk. De ge- 
daante is plat-rond, vercierd met veele inwaarts gaande 
hollighceden ( welk men ook ziet in het Pomum Amoris 
fruElu luteo, of geel-verwige Gottdenappel) , delgelijks 
boven, regt in ’t midden , met een kleyne Kroon. Is Zaad. 
inwendig gevuld met een rond , plat , geel-verwig 
Zaadje , zeer overeenkomende met dat van het Capfi- 
cttm Braz,ilianum , oï Braziliaan fche Peep er. Als het 
zijne volkomene rijpheyd heeft gekreegen, verderft de 
gcheele Plant. 
Defgelijks doed het Solanum pomiferum JE- Doornige 
THiopicuM spinosum , of Doornige Appeldragende ^PP^ ra * 
Nagtfchade uyt Moorenland. De Bladeren deezer foort fjagtfcha- 
zijn wat grooter : ook de Steelen met een grijs-witte de uyt 
ruygheyd, cn eenige korte bleeke Doomt jens aardig be- thiopien. 
kleed. Doch de zelve ziet men aan de Bladeren regt in 
’t midden op de regt-doorgaande groote Ader alleenlijk 
zitten. De Vrucht is rond , en flegt , wat kleyner als 
die van de voorige foort. 
Het Solanum spinOsissïmüm arborescens JE- Booni- 
thiopicum , of een Boom-wordende Nagtfchade uyt wordend» 
Moorenland , met veelvoudige fchnklijke Doornen , is 
een bezienswaardig Gewas , in onze Geweden gemee- Mooren- 
nelijk opfehietende ter hoogte van twee voeten. Ver- land, met 
gaat niet zoo haad, maar blijft eenige jaren lang in 't V g Cl ^ u ^" 
leeven. Als men ’topfnocyd, krijgt het de gedaante ^jkcdooN 
van een aardig Boomt je ; en metter tijd uyt een geel- nen. 
achtige en derk-riekende Wortel een houtachtige Steel , 
zich vcrdeelende in verfcheydene Zijde-takjens , zoo 
wel na onder als boven. Is rond; zoo dik als een vin- 
ger; in ’t eerde donker-groen en blinkende, maar na- 
derhand Kadanien-bruyn wordende , inzonderheyd 
boven-waarts : aan alle kanten voorzien met veele 
kleyne, witte, wollige Nopjens, en meenigvuldige, 
derke, onder bleek-witte, boven geele Doornen ; ook 
inwendig met een wit Pit of Marg. 
Aan deeze Steelen rondom komen voort veele fchoo^ Gedaante; 
ne Bladeren, rudende op dikke en matig-lange doorni- 'j n won- 
ge Steelen. Zijn vijf vingcrcnbreedte , wat meer of eygèn- 6 
minder, buyten de Steel lang ; vier, en ook drie vin- f c h a p def 
geren breed ; zich al te zamen half rond neerwaarts buy- Bladeren, 
gende. Als menze met de hand aanraakt, geeven ze 
een onaangename en zware reuk van zich. De onder- 
de zijn niet zoo zeer als de bovende in zeer veele groo- 
tc en kleyne, doch alle domp of rond toegaande deden 
gefneederl 
