757 Beschry ving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 758 
fterke koude , cn alle andere ongeleegentheeden der 
Winter geduldiglijk. Bloeyen in ’t tweede jaar, en gee- 
Aanwin- ven volkomen rijp Zaad: ’t welk met een wallende Maan 
ning. van Maert niet diep in de aarde word gelegt. Komen 
ook anders van ’t neergevallene genoeg van zelfs voort. 
Hier door konnenze overvloedig aangewonnen en wr* 
meenigvuldigd worden. 
Mater met Het MaTRICARIA FLORE TOTO ALBO PLENISSI- 
v/iue'zeer MO ’ °f Mater met een geheel witte z,eer dubbele groo- 
dubbele te Bloem, geeft in deezc Landen noyt eenig rijp Zaad: 
groote word echter genoegzaam vermeerderd door hare ten 
Bloem, kalven ingefheedene , of van zelfs Wortel gefchoten 
hebbende Takjens. Of ook , de zelve afgefneeden ; 
geftokcn in een fchaduwachtige plaats, daar ze van de 
Zon niet konnen worden bcfchcenen , en dikmaal met 
Water begooten. Als ze dan Wortelen hebben beko- 
men, verplant men ze op een luchtige plaats. 
KRACHTEN. 
Durantn Tk JT Oederkruyd , of Matricaria , is heet in den 
UI Vil nt ' J\/l derden > en droog in den tweeden Graad ; 
-L ▼ -*-daarbeneevens openende , zuy verende , en af- 
vagende van aart. 
Trag. I. 1. Met de Bloemen in Wijn, en wat Mufcaat, of alleen 
C R°il l 8 ez °den > en ^ aar van een Roemertje ’s morgens ge- 
dT üat. ? dronken, verwekt de Maandftonden-, verwarmd en ver- 
ftirp. c. óp. zacht de Bloeder ; neemt wech de opfiijging der zelve : 
dood de Wormen: jaagd uyt de doodc Vrucht, de Na- 
geboorte , en ’t Graveel der Nieren. 
Diofc.l. 3. De Bladeren en Bloemen gedroogt, gepulverifeert ; 
c - >ƒƒ• dan met Wijn en Zuyker ingenomen, reynigt het Lig- 
chaam doen- de Stoelgang van alle zwarte Gal , en Jlijme - 
rige vochtigheid. 
Tlin.l. 11. De zelve Bladeren en Bloemen gedroogd, of ook 
e.30. groen gefloten, en gelegt op de Roos , het Sprenkt- 
vuur , of andere hitsige Gezwellen , verteerd de zel- 
ve. 
Een kleyne leepel vol van het uytgeparfttc Zap dee- 
Zer Plant ’s morgens nuchteren met Zuyker ingenomen, 
doed ook de Wormen flerven. 
CCCXXXIV HOOFDSTUK. 
PAERDSBLOEM. 
Namen. 
Twee bij- 
zondere 
foorten. 
Grond. 
Zaad. 
Aanwin- 
ning. 
Us genoemd in het Neederlandfch : 
in het Latijn Melampyrum , of 
i^Triticuai vaccinum; in ’t Hoog- 
M Vduytfch Kuhweitzen , of ook 
#^|«Braun fleisch-blumen. 
Hier van zijn mij in haren aart be- 
kend geworden twee bijzondere foor- 
ten ; te weeten : 
I. Melampyrum flore purpureo, of purpure 
Paerdsblocm. II. Melampyrum flore luteo, of 
geele Paerdsbloem. Beyde zijn ze van cevcn de zelve 
Eouwing en U 'aarnetming. 
Zij beminnen een gemcene, luchtige, zandige, zoo 
wel ongemefhe als gemeflte Grond : liever een matig- 
warme , en fchaduwachtige, als een hcete, of opene 
luchtige plaats; ook niet te veel vochtigheyd. Blij- 
ven niet langer dan eene Zomer in ’t leeven. Gceven 
in den Herffl volkomen Zaad, en vergaan daar mee. 
Moeten derhalven ieder Voorjaar , met een wallende 
Maan van Maert, weer op nieuws, niet diep, gezayd 
zijn. Het uytgevallene Zaad, na dat het een ge- 
heel jaar in de aarde geleegen heeft, flaat ook wel 
van zelfs op , en hier door konnen ze genoegzaam ver- 
meenigvuldigd worden. 
KRACHTEN. 
P Zerdsbloem , of Melampyrum , is verwarmende ^art. 
van aart. Het Zaad, of de Bladeren gedroogd , 
gepulverifeert, en met Wijn , ofin cenige fpijzen in- 
genomen , ontfteld het Hoofd ; bedwelmt de Harjfenen ; 
verwekt Hoofdpijn, en maakt dronken. 
Is derhalven dienfliger voor OJfen, Paerden , Koeyen, Renealm'. 
en diergelijke Beeflen, als voor de Menfchen. Want Bijl. Plant. 
aan de genoemde Dieren geeft deeze Plant een goed t 0 ^ 8l * 
voedzel, en doed haarvet worden. 
CCCXXXV HOOFDSTUK. 
N I G E L L E. 
g it teeder cn aardig Gewas voerd dee- Namen, 
zen naam in ’t Neederlandfch. Word 
in ’t Latijn geheeten Melanthium, 
nigella, cn Nardus: in ’t Hoog- 
duytfch Sant Catharinen-blumen: 
in het Franfch Nielle ; en in het 
Italiaanfch Mplantio. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Vecle ver- 
tien veranderlijke foorten ; te weeten : anderlijke 
I. Melanthium sativum , of titmme Nigellc. foorten * 
II. Citrinum, of Nigelle met gecouleurde Bloemen , 
Zaad en Bladeren van Citroen. III. Nigella Ci- 
trina FLORE cccRULEo , of Nigelle met een Citroen- 
verwig Zaad, en een blauwe fchoone Bloem ; ook met 
Citrocn-geel-verwtge Bladeren, de breedfte van al de an- 
dere foorten. IV. Melanthium sylvestre , of 
wilde Nigelle. V. Corniculatum majus Hispa- 
nicum , of groote Spaanfche Nigelle met een gehoorn- 
de Zaadknop. VI. Damascenum flore simplici, 
of Nigelle van Damafco met een enkele Bloem. VII. 
Damascenum flore pleno albo, of Nigelle van 
Damafco met een dubbele witte Bloem. VIII. Me- van welke 
LANTHiUM Damascenum flore pleno folioso, of hicrtien- 
Nigelle van Damafco met een dubbele b/adcrige Bloem ; ^' r ^ n 
zijnde uytwendig groen; daar na wit, en geheel van aange- 
binnen blauw-verwig ; beflaande uyt veele ronde op weezeiu 
malkander gepakte Bladertjens, gantfehelijk niet verto- 
nende een gedaante van andere Bloemen , maar als 
van loof-fchietende Bladeren , breeder als de Bladeren 
welke aan de Steden voortkomen ; ook korter en digt 
aan malkander gevoegd , doch in verfcheydene voor 
fpits toegaande deden, op de wijze der zelve, eyndi- 
gende; aardig voor ’t gezicht : welke niet , gelijk an- 
dere Bloemen , op de aarde neervallen , maar zoo lang 
duren , tot dat haar Zaad in een dikke , vijf-hoekig- 
ronde, en boven met vijf tamelijk-lange, ook een wey- 
nig gekromde Hoornen vercierd zijnde Knop , in ’t 
midden voortkomende , zijne volle zwartheyd heeft 
verkreegen. Dan vergaan ze eerfl te zamen met de ge- 
heele Plant. IX. Melanthum Damascenum flo- 
re pleno PROLiFERO , of Nigelle van Damafco met 
een dubbele bladerige Bloem uyt Bloem. X. Melan- 
thium Damascenum flore pleno pallido cce- 
R u L EO , of Nigelle van Damafco met een dubbele bleeks 
blauwe Bloem. Alle zijn ze van de zelve Bouwing en 
hl aarneeming. 
Zij beminnen van naturen een goede, zandige , luch- Grond, 
tige, welgemeflte, en in elk Voorjaar op nieuws ge- 
repte grond: een warme, vrije, genoeg ter Zon gelee- 
gene plaats: veel, en ook matige Rcegcn. Blijven niet 
meer dan eene Zomer in ’t leeven. Geeven in den Aanwin- 
Herffi rijp Zaad, en vergaan daar mee. Moeten der- nin g 
halven in ieder Voorjaar, met een wafTende Maan van 
Maert weer op nieuws door haar Zaad aangewonnen , 
en dus eeuwigdurend gemaakt wordeu. Door ’t uytge- 
Yillcne. komen ze dikmaal van zelfs genoeg op. 
KRACH* 
