Twee on- 
derfchey- 
dene foor- 
Grond. i 
plaats. 
Hoe waar 
tc neemen 
in de Win- 
Langlee- 
ventheyd 
in deeze 
Gcweften. 
Opregte 
tamme 
Mcchoa- 
Wortel. 
Steden. 
7<?3 M E C H O A C A N. BêE 
CCCXXXIX HOOFDSTUK. 
MECHOACAN. 
Oo in het Nccdcrlandfch , en in het 
Latijn Mechoacanna genoemd , na 
de Americaanfche Provintie Mechoa- 
can , daar ze van naturen voortkomt , 
en uyt dit Wcrelds-deel eerft in onze 
Landen is gebragt. Van de Italianen 
word ze geheeten Reubarbaro Indiano. In ’t 
jaar 1651. is deeze Plant bij mij van Zaad geluk- 
kig opgekomen , en door vlijtige zorge voorfpoedig 
aangegroeyd. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden twee 
ondcrfcheydcne foorten , als : 
I. Mechoacanna vera sativa, of opregte tam- 
me Mechoacan , dus genoemd , om dat anderhalve 
Drachma van de Wortel met Wijn ingenomen alle 
quade vochten uyt ’s menfehen Ligchaam door de Dar- 
men genoegzaam uytdnjft. II. Mechoacanna syl- 
vestris , of wilde Mechoacan ; zoo geheeten , om 
dat hare Wortel niet zoo krachtig purgeert, alleenlijk 
het Water' uyt de Blaas jaagt , en de zelve afdroo- 
gende verfterkt, als men’er anderhalve Drachma van 
gebruykt. 
Zij beminnen uyt eygener aart een goede , gemec- 
ne, zandige aarde, met een weynig twee-jarige kleyn- 
gewreevenc Paerdemift; ’t Mol der van binnen ver- 
dorvene Boomcn , of in plaats van ’t zelve ’t Mol der 
verrotte Boombladeren , en een-jarige Hoenderdrek 
genoegzaam doormengt: een warme, vrije, wel ter 
Zon geleegene plaats, bevrijd voor alle koude Oojle en 
Noorde-winden ; en matige vochtigheyd. 
Zijn teeder van Natuur. Konncn geen fterke Win- 
den, koele Herfjl-rccgenen , Rijp , of de Vbrft deezer 
Landen verdragen. Moeten derhalvcn, droog zijnde, 
in ’t laatfte van September binnens huys gebragt wor- 
den , op een warme plaats , waar in door de geheele 
Winter word gevuurd ; wel gewagt voor een doordrin- 
gende Vbrjl : gedurende deeze tijd alleen van boven 
befprengt met flegts een weynig lauw Reegenwater; 
en niet weer buyten gezet voor in ’t begin van April, 
met een zoete Reegen , en aangename Lucht : dan 
noch voorzichtig gedekt en wel gewagt voor koele Ree- 
genen en koude nagten. 
Dus waargenomen , blijvenzein deeze onze koude 
Gcweften vcele jaren in ’t lcevcn. Verliezen teegens de 
Winter al haar Loof, gelijk de 'Brionte ; doch brengen 
ieder voorjaar in May , ceven gelijk de gemeldde, uyt 
hare dikke Wortel (welke de verrotting zeer onderwor- 
pen is ) weer nieuwe Scheuten voort. 
De Wortel van Mechoacanna vera sativa , of 
opregte tamme Mechoacan , is groot, dik, en lang; 
onder alleen eenige weynige dradige of vee belacht ige 
Wortelt jens hebbende , op de wijze van Brionie. Is 
bleek-wit van verwe, en heeft inwendig een wit Zap. 
Uyt de zelve komen voort veele ronde Steden-, zich 
lichtelijk windende om een ftok , en aan deeze Steelen 
fchoone Bladeren , nu aan de eene , dan aan de andere 
zijde, boven malkander ; zeer gelijk zijnde die van het 
Convolvulus Indicus , of Indiaanfche Winde , hebben- 
de de gedaante van ten Hert. Zijn vier duy men breedte, 
wat min of meer, lang; ontrent drie breed : uyt den 
blauwen donker-groen boven, maar onder bleeker; tee- 
der van aart ; achter alderbreedft ; en aldaar aan beyde 
de zijden des Steels met twee rond-toegaande punten 
toelopende , doch voor in een fpits cyndigende : in 
het midden voorzien met een regt-doorlopende groo- 
te Ader, waar uyt veele kleyne, ter zijden uytgaan- 
de, ontftaan. 
Tuflchen de zelve fchieten At Bloemen op, gefteld 
op korte Steelt jens. Deeze zijn purpur-verwig; in ge- 
RWOKTÏl. G E Ë R S. 7Ó4 
daante , grootte en ftelling die van de genoemde ƒ«-* 
diaanfche Winde niet ongclijk. Als ze haaftig vergaan 
zijn, laten ze een kluchtige Vrucht na, hebbende de 
geftalte van een kleyne Concommer ; een hand lang; 
drie duymen, wat meer of min, in ’t ronde dik; voor 
cyndigende in een fpitsze rondigheyd , en aldaar, ge- 
lijk onder, dunner ; van buyten met een geelachtige 
witte ruygheyd bekleed; en van binnen gevuld met 
een plat , dun en bleek-wit Zaad ; waar aan zich vaft 
houd een aardige Zilvcr-vcrwige wolligheyd , gelijk als 
men ziet in de Vrucht van Apocynum. 
De Mechoacanna sylvestris, of wilde Mechoa- 
can, geeft uyt een ook fterke Wortel , doch niet zoo 
dik , in teegendcel in veel meer Talken en Veekelen ver- 
deeld, hare blcek-roode Steelt jens-, niet rond en flegt, 
gelijk de andere, maar als uyt veele Lcedekens aan mal- 
kander gezet : en winden zich ook om ’t geen bij 
haar geftoken word. Aan de zelve groeyen de Blade- 
ren , in gedaante en op de wijze van Apocynum ; ook 
twee en twee regt teegens over malkander gefteld ; veel 
ronder als van de voorgedachte; gemeenelijk twee duy- 
men breed , en wel zoo lang. 
TufTchen deeze worden voortgebragt groote witte 
Bloemen , de voorgemeldde niet ongelijk. Afgevallen 
zijnde , ziet men een ovaals-wijze ronde Vrucht , veel 
kleyncr als die van de andere foort ; vier duymen , wat 
min of meer, lang, ruym twee duymen dik; voor wat 
ftomp-fpits ; donker-groen van verwe ; een weynig als 
geftippeld , en van binnen gevuld met een geel Zaad , 
waar aan veele witte Draadjcns hangen. 
Kluchtige 
Vrucht. 
Wilde Me* 
choacan. 
Bloemen* 
Vrucht* 
KRACHTEN. 
D 
E Wortel van Mechoacan is verwarmende en 
verdrogende tot in den derden graad; daarbe- 
neevens een weynig te zamentrekkende van 
Twee Drachmen van de zelve gedroogd en gepulve- 
rifcert voor een oud perfoon , doch voor een jongeling 
maareen, vooreen kind een halve Drachma, met Wijn 
ingegeeven : of ook de gemeldde Wortel in Wijn ge- 
weykt , en daar van een Roemertje ’s morgens nuchte- 
ren gedronken , jaagt door Stoelgang uyt alle quaadaar- 
dige , taye , dikke , waterige en galachtige Vochten. 
Neemt wech de verjlopping der Leever , Milt, en an- 
derer deelen des Ligchaams. Verbeeterd de gebreeken 
van de Alaag. Is goed teegens de Winden ; voor de 
Mater- en Geelzucht ; Hoofdpijn; Nierenfmerten; val- 
lende Ziekt; ’t Colijkj de gebreeken der Moeder , ver- 
oorzaakt door koude. Verfterkt de Harjfenen, de Zcc- 
nuwen, en alle andere inwendige deelen. Doed ophou- 
den en vertecren de koude Zinkingen. Is dienftig voor 
een verouderde Hoejl ; voor de gebreeken der Borjl , 
Koortsen , en de Spaanfche Pokken. 
Rech. I. f. 
rer. Med. 
Nov. hifpt 
‘■3 8 - 
Dod. 1 . 1 3.' 
e. 8. 
Durantes 
hifi. Riant, 
fol. 178. 
AI onar d. 
hifi. Simp. 
Nov. hifp. 
C.fl. 
CCCXL HOOFDSTUK. 
BEERWORTEL. 
P het Neederlandfch dus genoemd , Namen, 
word in het Latijn geheeten Meum, 
of ook Fccniculum porcinum : 
in het Hoogduytfch B^ehr- of Beer- 
wurtz: in ’t Italiaanfch Meo, Im- 
pfratrice, en Finochiella. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend ^«verander- Twee ver- 
lijke foorten ; namentlijk: foorten^* 
I. Meum athamantiCum , of Beerwortef wel- 
ke van naturen groeyd ontrent den Berg At harnas, ge- 
leegen in Thejfalien; na wienze deeze naam heeft ont- 
fangen. II. Meum spurium , of bafierd Beer - 
wortel. Beyde zijn ze van de zelve Bouwing en Waar- 
ncemtng. 
Zij 
