7<$5 Beschryving der. Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek , y 66 
Grond. Zij beminnen meer een zandige als een andere, doch 
met twee-jarige Paerdemift wel voorziene grond : een 
vrije, bequaam ter Zon geleegene plaats, en veel Wa- 
ter. Blijven lange jaren in ’t leeven. Verdragen fter- 
ke koude , en alle andere ongelcegenthceden der Winter. 
Geeven ook gemeenelijk bij goede Zomers volkomen 
Zaad. rijp Zaad. ’t Welk met een wadende Maan van Oüo- 
ber in een Pot, of van de Maert (om dat het langzaam 
opkomt) in de aarde word gezayd, ruym twee ftroo- 
Aanwin- b rcc dtc diep. Hier door konnenze aangewonnen en 
® in °’ vermeenigvuldigd worden. Maar dan ook noch door 
hare aangewaflene jonge Wortelen ; welke men met de 
gemcldde Maan in Maert of April wan de oude afneemt, 
cn vcrplantt. 
KRACHTEN. 
Galen- 1. 7. \E Wortelen deezer Plant, welke alleenlijk in de 
Simp.Me d. I j Genceskon ft worden gebruykt, zijn droog in 
jac. den tweeden , en warm in den derden graad; ook 
dun van dcelen, en fijn van ftof. 
DoJ. 1. 10. Deeze Wortelen in Wijn gezoden, cn daar van een 
TUn. 1. 10. Roemertje ’s morgens nuchteren gedronken , openen de 
c. 13. verjloptheyd der inwendige dcelen ; zuy veren de Blaas, 
Mat tb. l.i. en Nieren van ’t Graveel: doen gemakkelijk wateren : 
c ' verdrijven d c koude Pis, At Winden, de pijn of krim- 
ping des 'Buyks , ook allcrley Leeden-fmerten , en de 
Jigt, of Flereftjn. Verfterkcn de Maag. Doen der 
Vrouwen Maandjlonden voortkomen; en gencezen de 
beet en of Jleeken der gifiige Dieren. 
Diofc. 1. 1. De Wortelen gedroogt, gepulverifeert ; met Zuyker, 
c '3’ of Honig vermengt, en daar van zomtijds een wcynig 
genomen , is goed voor d t Hoeft , reynigd de Borjl, en 
doed de daar op vallende Zinkingen verteeren. 
Opgekomen zijnde, mag men deeze jonge Planten Hoe te 
niet verzetten ; ook niet meer dan een , of ten hooften handelen 
twee, na geleegenthcyd harer grootte, in cene Pot la- ° ntrc ” t dc 
ten blijven. Zij 'beminnen groote hitte, en een wel ter < ^- cc lns ' 
Zon geleegene plaats , befchut voor alle koude zoo Oojle- 
als Noorde-winden ; en matige vochtighcyd. Geeven 
volkomene Bloemen , maar noyt eenig vaft-blijvend 
Zaad. Konnen de W inter-kpude gantfehelijk niet uyt- 
ftaan , maar vergaan van zelfs binnens huys, ’t zij dat 
men ze wel gewagt heeft of niet. Moeten derhalven Aanwia- 
t’elkens weer aangewonnen worden door Zaad, uythee- nin ^’ 
te Landen overgezonden. 
KRACHTEN. 
G Eers , Heers, Hirs, Gierft, of Mi Hum , is ver- Galen. Uil 
koelende in den eerften , verdrogende in den simp. 7. 
tweeden graad, ook fijn van ftof. 
In Melk gekookt tot een Brij , cn daar van gegee- Averrots 
ten , is aangenaam voor de Maag , doch geeft aan het lib • simp. 
Ligchaam wcynig voedzel. Een Pap van Geers-meel c J^k t - 
gemaakt, verjlopt het Ligchaam, en doed wateren. c . 119. 
Geers heer gemaakt, in een zakje gedaan, en op den Lufit. l.r. 
Buyk gelegt , doed de Buykfrimping ophouden; ook e,larr -9 l - 
de pijn der Leeden en Zcenuwen vergaan. Op ’t Hoofd 
gedaan verflcrkt en verdroogt de Harffenen. 
Rhabarbar , Mechoacan , Citroenen , Limoenen , Mattb.l.i. 
Oranje-appelen , zelfs ook Vleefch , in Geers gelegt , «- 9 °. 
bewaart de zelve een tijd lang voor verderving, ver- 
mits’er noyt Wormen in groeyen. 
Meel van Geers vermengt met Tarwenmeel , dan DoJ - l - '6. 
gelegt op de beeten of Jleeken der Adderen en Slan- c ' 2 ^‘ 
gen , genceft de zelve. 
CCCXLI HOOFDSTUK. 
GEERS. 
Drie ver- 
fcheydene 
foorten. 
Witte, cn 
geele 
Gambai- 
fcheGeers. 
Iet alleen in ’t Neederlandfch dus , maar 
ook van veele Heers , Hirs , ge- 
meenelijker Gierst genoemt. In ’t 
Latijn Milium, Quasi Millium , 
om dat ze door hare Vruchtbaarheyd 
duyzend koomen in plaats van een of 
honderd voortbrengt. In ’t Hoogduytfch Hirse, Hir- 
sen, ofHiRST: in ’t Franfch Millet, ofMiL: in 
’t Italiaanfch Miglio. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend drie verfchey- 
dene foorten; namentlijk. 
I. Milium seminf albo, of witte Geers. II. Se- 
mine flavo, o f geele Geers. III. Milium Gambai- 
cum SEMiNE NIGRO , of Gambaifche Geers met een 
fchoon zwartblinkend Zaad. In hare Bouwing en M ’aar- 
neeming verfchillen ze maar weynig. 
De twee eerft-genoemde foorten beminnen een goe- 
de , gemeene , zandige aarde , matig met twee-jarige 
Paerde- cn Koeyemift voorzien ; een luchtige genoeg 
ter Zon geleegene plaats , en veel Water. Blijven niet 
langer dan eene Zomer in ’t leeven. Geeven teegens de 
Winter rijp Zaad, en vergaan dan van zelfs. Moeten 
derhalven ieder Voorjaar , met een walfendc Maan van 
uipril , weer op nieuws , niet diep , gezayd zijn. Al- 
leen hier door konnen ze vermeenigvuldigd wor- 
den. 
Het Milium Gambaicum, of Gambaifche Geers, 
is veel teederder van aart ; doch grooter en fterker van 
Bladeren. Blijft in deeze Landen niet meer dan eeneZo- 
mer over. Word met een wafTende Maan van April 
of May niet boven een ftroobreed diep gezayd in een 
Pot, gevuld met goede luchtige aarde, vermengt met 
een weynig twee-jarige Paerdemift, ’t Mol der verrotte 
Boomen, een-jarige Hoenderdrek. 
CCCXLII HOOFDSTUK. 
DUYZENDBLAD. 
■ Y de Neederlanders niet alleen met Namen.' 
deezen naam , maar ook met dien van 
Gerwe bekend , word in het Latijn 
geheeten Millefolium , of ook 
Achillea : in ’t Hoogduytfch Gar- 
BEN , ScHAFGRASZ , en TaUSENT- 
blat : in ’t Franfch Millefueille : in ’t Italiaanfch 
Millefoglio. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend eenige veran- Verfchey- 
derlijke foorten , namentlijk : dene ver- 
I. Millefolium majus album, of groote witte f^ t r ^ ke 
Gerwe (anders Duyz^endblad). II. Majus purpu- 
reum , of groot purpur Duyz.endblad. III. Majus 
flore purpureo HOLOSERico, of groote Gerwe met 
een purpur-fluweele Bloem. IV. Minus odoratum, 
of kjtyn Duy^endblad met welriekende Bloemen. V. Mi- 
nus flore luteo , of kfcyne Gerwe met een geele 
Bloem. VI. Millefolium aquaticum, of water- 
Duyz,endblad. VII. Aquaticum fcentculaceum, 
of water-Gerwe met teedere Bladeren als Venkel. VIII. 
Palustre minus, of kleyne water-Gerwe. IX. Mil- 
lefolium aqjiaticum cornutum , of Duyzend- 
blad , groeyende in waterachtige plaat zen, met een ge- 
hoornd Zaad. Niet alle zijn ze van de zelve Bouwing 
cn Waarneeming. 
Degeene, welke op drooge plaat zen groeyen, be- Grond, 
minnen alle een goede, gemeene, zandige, liever ge- 
meftte als ongemeftte grond : een opene welgeleegene 
plaats; veel reegen, en ook matige vochtighcyd. Blij- 
ven eenige jaren in ’t leeven. Verdragen fterke Vorfl , 
en meer andere ongelcegentheeden des tijds. Geeven Zaad. 
ook dikmaal volkomen Zaad bij goede Zomers , het 
welke men met een wafTende Maan van Maert de aarde 
weer kan aanbeveelen. Deezer wijs konnenze aange- Aanwin- 
wormen worden i maar dan ook noch door hare voort- nin s- 
lopende 
