Wil in 
geen Ho- 
ven waf- 
fcu. 
Durant. 
hifi. Plant, 
fol. 463. 
Diofc. I. 3. 
f.U 3 . 
Ruell. I. 3. 
'-S9- 
Lu fit. I. 4. 
tnarr. 1 1 1. 
Matth.l.%. 
c. 10 6 . 
Trag. I. i . 
c. 173. 
D»J. 1 . 19. 
4 . !ƒ. 
Diofc. 1 . 4. 
c. ïai. 
Lot el. I. 2. 
fol. 40. 
Namen. 
Grond. 
Bloemen. 
Zaad. 
Aanwin- 
ning. 
771 Drieblad.Bruyn-rood Vierblad.Aardbezien.Mosch.ofMos. 771 
vallende , weer voortkomt , en zich alzoo vermce- 
nigvuldigd. Kan ook aangewonnen worden door ha- 
re aangegroeyde jonge voortfehietende Wortelen. 
In de Hoven gezayd of geplant zijnde , wil het niet 
voortwalïen. Doch gefield in een gegravene Water- 
kuyl, beklijft het zomtijds wel, doch blijft zelden lan- 
ger dan twee jaren in ’t leeven. 
KRACHTEN. 
H Et zwaar-riekend Drieblad, of Trifolium Bitu- 
minofum, is warm en droog tot in den derden 
graad. 
In Wijn gezoden, en daar van gedronken; of een 
lood der gedroogde Bladeren, Bloemen, of drie drach- 
men var. het Zaad gepulverizeert , en met Wijn inge- 
nomen , verwekt der Vrouwen Maandftonden-, doed 
wel Water lojfen ; de Vrucht , en de Nageboorte voort- 
komen. Is goed teegens de Zijdepijn , de Koudepis ; 
een beginnende Waterzucht ; de opjlijging der A'Iocder ; 
de Kramp ; en voor de geene , die van giftige Dieren 
gefloken of gebecten zijn. 
Het zuttre Drieblad , of Trifolium Acetofum , is 
koud en droogd van aart, ook dun van deelen. In ee- 
nig Nat gekookt, of ook rauw gegeeten, flild de Dorfl, 
verkoeld en verflerkt een hitzige Maag , de Leever en 
het Hert : verwekt eetenslujl : weerhoud het braken 
is goed teegens de Koortzen ; voor die gebrooken of 
gefcheurd zijn : ook voor de zweeringen des Monds. 
De Bladeren gefloten; en op de Roos ; ook andere 
verhittingen gelegt , doen veel goed. 
Water-Drieblad, of Trifolium Aqttaticum , is warm 
er. droog van aart. 
In Wijn gezoden , en daar van ’s morgens nuchte- 
ren een Roemertje gedronken, is goed teegens de Scheur- 
bttjkj anders genoemd de Ëlaauwfchuyt. 
Het Zaad (zijnde afvagendc, doorfnijdende , ver- 
deelende , en ook een wcynig te zamentrekkende van 
aart ) , gefloten , en met Honig-water gedronken , ge- 
neefl de Hoejly de pijn van de Borfl ,dt geene die Bloed 
opgeeven, en gebrek aan de Leever hebben. 
De jonge Bladeren van ddKruyddc Schapen te eeten 
gegeeven, doed haar haaflig vet worden. 
CCCXLV HOOFDSTUK. 
BRUYN-ROOD 
V I E R B L A D. 
Oo genoemd in het Neederlandfch , 
om dat deeze kruypende Plant meefl 
vier, minfl drie en vijf Bladeren, ver- 
cierd met een aangename brttyn-roode 
couleur , te voorfchijn brengt. Word 
in ’t Latijn geheeten Quadrifolium 
phccum , of Trieolium fuscum : in het Franfch 
Quatre fueillebrun. 
Zij bemind een goede, gemeene, zandige, luchtige 
aarde, met een weynig twee-jarige Pacrdemifl voorzien: 
een welgcleegene , en gantfeh niet belommerde plaats ; 
ook veel Water. 
Geeft in de Maanden van Junius en Julius Bloemen, 
ook voor de Winter volkomen rijp Zaad. Verdraagd 
ftcrVc koude , en alle andere ongeleegentheeden des tijds, 
zonder fchade. Word vermeenigvuldigd en aangewon- 
nen, niet alleen door het gemeldde haar Zaad, ’t welk 
met een wadende Maan van ALaert of April, niet diep, 
in de aarde moet gelegt zijn ; maar ook door hare bij 
de grond voortkruy pende, en zonder eenige moeyelijk- 
heyd van zelfs wortelvattende jonqe Scheutjens ; welke 
men op de genoemde tijd, of in de zelve Zomer , van 
de oude afneemt, en verplant. 
KRACHTEN. 
H Et bruynrood Tier blad, of Quadrifolium Phctum, Gebruyk 
is koud en droog van aart. deezer 
In Wijn gezoden , en daar van ’s morgens P l anc ‘ 
nuchtcren gedronken , flild de onnatuurlijke witte en 
roode Tloeden der Vrouwen. Is goed teegens ’t Colijk , 
en de krimping der Darmen-, de zweeringen van de Lan- 
ge-, de Waterzucht , de Roodeloop : en word met voor- 
deel gedaan bij de dingen, welke men gcbruykt teegens 
de gebreeken der Oogen. 
V erfchey- 
denc ver- 
anderlijke 
foorten. 
CCCXLVI HOOFDSTUK. 
AARDBEZIE. 
Edcr genoeg bekend ; zoo wel weegens 
haar aangename fmaak , als om hare 
deugdzame en verkoelende kracht, ook 
van elk begeerd. Voerd deezen naam 
in het Neederlandfch. Word in het 
Latijn geheeten Fr aga ; de Plant zelfs 
Fragaria : in het Hoogduytfch Erdbeeren , en 
Ekdbeerenkraut : in het Franfch Fraises : en in 
het Italiaanfch Fragolaria, le Fraghe, en Fra- 
gole. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden ee- 
nige kluchtige veranderlijke foórtcn ; namentlijk : 
I. Fragaria fructu rubro major , of groot 
Aardbezienkruyd , met een roode Trucht. II. Minor 
fructu rubro, of kfeyn Aardbeziënkruyd , met een 
roode Trucht. III. FrucTu albo, o £ met een witte 
Trucht. IV. Fructu kirsuto, of met een gantfeh 
ruyge Trucht. V. Fragaria flore pleno , of 
Aardbeziënkruyd met een dubbele bezienswaardige 
Bloem. Al te zamen zijn ze van ecven de zelve Bonwinv 
en Waarneeming. 
Zij beminnen een gemeene , goede , luchtige , en 
wclgemcflte grond : immers zoo zeer een opene, vrije, 
bequaam ter Zon geleegenc, als een donkere of fcha- 
duwachtige plaats; en veel Water. Geeven een fma- 
kelijke Trucht , welke door giftige Dieren niet lichtelijk 
befmet of befchadigd word. Verdragen felle koude , 
en alle andere ongeleegentheeden der Winter , zonder 
groot nadeel. Worden ook gemcenelijk aangewonnen 
en vermeenigvuldigd door hare aangewaflene , of van 
zelfs voortgekomene jongen. 
Wil iemand hier van jaarlijks zeer goede , groote , 
zonderling-wdfmakende Trachten genieten , die moet 
al de jonge Scheutjens gedurig wechneemen , haar van 
het onkruyd genoegzaam zuyvcr houden; in drooj?e 
dagen met Reegenwater begieten; en om ’r derde, of 
ten langflen om 't vierde jaar met een wallende Maan 
van Zugujlus , of in Maert , verplanten, in de hier 
boven befchreevene grond, niet diep, en ontrent een 
voet wijdte van malkander. Hier door konnenze over- 
vloedig vermeerderd worden. De bequaamfte tijd dee- 
zer verplanting is de Maand Zugufius, want als ’t dan 
gefchied, zullen ze in ’t volgende jaar Trachten dragen, 
en de oude hebben in dit jaar hare Trucht gegeeven. 
KRACHTEN. 
D E Bladeren en Wortelen van Zclbczienkruyd , DoJ. 1 . 13. 
of Fragaria, ook de onrijpe Trucht en zelfs, c - 10 - 
zijn verkoelende in den eerflen , en verdroo- 
gende in den tweeden graad ; ook te zamentrekkende 
van aart. Doch de rijpe Aardbeziën zijn verkoelende 
cn vochtig van natuur. 
De Bladeren gefloten , en op varjfche Wonden gelegt, 
verkoelen en geneezen de zelve. 
De Wortelen en Bladeren in Wijn gekookt , en daar l ‘* 
Ccc a van 3 
Aanwin- 
ning. 
Om groo- 
te , wel- 
fimkeude 
Vruchten 
krijgen. 
Verplan- 
ting. 
