Vijf bij- 
zondere 
foorten. 
Grond. 
Aanwin- 
ning. 
Aart. 
Hoi. I. i ; 
e.23. 
Dlofc. I. 4 
117. 
Kuell. I. 
c.116. 
Namen. 
Twee bij- 
zondere 
foorten. 
Grond. 
Aanwin- 
ning. 
775 Muscari. Cameline. Kraeckebezien. Pennïngskruyd. 776 
Hier van zijn mij in haren aart bekend vijf bijzon- 
dere foorten, namentlijk: 
I. Myagrum vulgare , of gemeene Cameline , 
anders Myagrum. II. Monospermum , of Alyagrum 
met een alleen in haar huysje zittend Zaad.. III. Mo- 
nospermum folio VARiEGATO , of Myagrum met 
geel- en groen bonte 'Bladeren , en alleen een Zaad tn 
haar huysje. IV. Thlaspios facie , of Cameline 
met een gedaante van Thlafpi. V. Myagrum rotun- 
dum , of rond Myagrum. Al te zamen zijn ze van 
eenerley Bouwing en M aarneeming. 
Zij beminnen een gemeene , goede, zandige, wel- 
gemeftte grond: een vrije, bequaam ter Zon gcleegene 
plaats, en tamelijk veel Water. Blijven niet langer dan 
eene Zomer in ’t leeven ; geeven in den Herfft volko- 
men rijp Zaad , en vergaan dan van zelfs. 
Moeten derhalvcn in ieder Voorjaar, met een waflen- 
de Maan van April of Maert , weer op nieuws , niet 
diep, gezayd worden. Komen ook dikmaal uyt ’t neer- 
gevallene Zaad van haar zelven voort; en konneil hier 
door genoegzaam vermcenigvuldigen. 
KRACHTEN. 
D E Vruchten van Kr aekbezien , of My rtilltts, zijn DoJ.I. 17, 
verkoelende tot in 'tlaatft van den tweeden graad; c ’ 7 ‘ 
ook te zamentrekkende, verflerkende , en een 
weynig drogende van aart. 
Met Wijn en Zuyker gegeeten, {lillen de Dorfi : Durantes 
verkoelen een hitzige Maag: floppen de Buykloop ; ook hifi- Plant. 
de Bloedgang : doen ’t Braken ophouden , en neemen ' 1 ' l5<5 ‘ 
wech de brand der Koortzen. 
Het uytgeparflte Zap deezer Vruchten met Zuyker Polei. I. tl 
tot een Syroop of Rob gekookt, doed eeven ’t zelve lLw . 
teegens de genoemde gebreeken , doch veel bcquamer. ' 
Is daarenboven goed voor de geene die Bloed fpouwen , 
voor alle onnatuurlijke hitte der Leever ; en ’t gcheele 
Ingewand. Neemt wech de Dorfi in hitzige Koortzen, 
als men ’t in de mond houd, of inneemt. Verkoeld 
ook de brand van de Gal. 
KRACHTEN. 
C Ameline , of Myagrum vulgare , is verwarmende 
en te zamentrekkende van aart; weegens de bit- 
terheyd onaangenaam te gebruyken in de Ge- 
neeskonfl, en voor de Alaag. Want het geeft wey- 
nig voedzel ; verwekt Dorfi ; en mag niet inwendig 
ingenomen worden zonder groote voorzichtigheyd. 
Het uytgeparflte Zap der Bladeren op de zeeren des 
Alonds , en op de Schurftheyd des Ligchaams gelcgt , 
’ geneeft de zelve. 
De Oly , uyt het Zaad geparft, word van veele tot 
branding in de lampen gebruykt. 
CCCL HOOFDSTUK. 
KRAECKEBEZIEN. 
^Iet alleen dus in het Neederlandfch 
‘f maar ook van veele Poste lbez ie f 
> genoemd. De oorlprong des naams is 
jj om datze, gegeeten wordende, eei 
j» kraeckend geluyd van zich geeven. Ir 
* het Latijn Myrtillus, cn Vacci- 
nia : in het Hoogduytfch Heydelbeeren : in he 
Franfch Airelle , of Avuelle : in het Italiaanfcl 
Myrtillo, Calavezza, en Vigna d’Orso , o: 
Uva Orsa. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend twee bijzon, 
dere foorten, namentlijk: 
I. Myrtillus fructu nigro, of zwarte Kraal^ 
bezie. II. Myrtillus fructu rubro , of roo- 
de Krackbezie , die niet zoo zeer als de andere begeerc 
word. Bcyde zijn ze van de zdve Bouwing en Maar- 
Zij beminnen van naturen een gemeene, zandige, 
magere of dorre , doch luchtige grond. In een goe- 
de aarde geplant zijnde, geeven ze weynige of gantfeh 
geene Vruchten. Konnen echter veel Reegen , fterke 
Winter-koude , en andere ongelecgenthecden des tijds 
uytflaan. Worden uyt eygener aart zeer oud. Verlie- 
zen laat in den Herfft hare Bladeren ; welke zich vroc CT 
in ’t Voorjaar weer vernieuwen. 
Konnen door geen ander midde] vermecnigvuldigd 
worden, als door hare aangewaflenè jonge Scheut jens ; 
welke men, M ortel gekreegen hebbende , in Ollober , 
of Maert, met een afgaande Maan , van de oude af- 
neemt , cn verplant. 
CCCLI HOOFDSTUK. 
PENNÏNGSKRUYD. 
Us in het Neederlandfch genoemd , Namen. 
'' ,ee S ens de overeenkoming in gedaan- 
te : ' n ^ ct Latijn geheeten Nummu- 
m I 1 ARTA j cn Centimorbia .• in het 
Hoogduytfch Egilkraut, cn PrF.N- 
ningkraut : in het Franfch Herbe 
Monnoyere : in het Italiaanfch Dineraria , en 
Nummolaria. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden drie Drie ver- 
veranderlijke foorten, teweeten: anderlijke 
I. Nummuiaria Ft ore luteo, of Pennïngskruyd loortcn * 
met een ,gcele Bloem. II. Flore purpureo, of met 
een purpure Bloem. III. Nummularta America- 
na, of Ameriqaanfch Penningskruyd. Niet alle zijn ze 
van de zelve Bouwing en Waarneeming. 
Zij beminnen uyt eygener aart een luchtige, goede, Grond, 
gemeene , zandige , zóo welgemefttc als ongemeftte 
grond: meereen donkere dan een opene, wel ter Zon 
geleegenc plaats, en veel Water. Verdragen felle kou- 
de, en alle andere ongelcegentheeden der IVintcr , zon- 
der fchadc. Geeven gemccnclijk ieder jaar in den Herffi 
rijp Zaad ;" t welk met een waflende Maan van Alaert, 
met diep, weer in de aarde gelegt word. Komen ook, 
door ’t neergevallene, dikmaal van zelfs genoeg voort. 
Doch niet alleen hier door worden ze aangewonnen en Aanwin- 
vermeenigvuldigd ; maar ook door hare bij de grond ning. 
kruypende jonge Scheutjens , welke gemeenelijk van 
zelfs Wortel vatten. Door de geheele Zomer mag 
men ze met een waflende Maan afftceken en verplan- 
ten ; maar terftond moet men ze met Water be- 
gieten. 
De Nummularia Americana, of het Pennings- A mer j- 
kruyd uyt America, is een zeer fchoon en aardig Ge- caanfch 
was. Geeft van naturen teedere , ronde, en zich om- Pcnnin g*- 
windende, of ook op de aarde neerleggende Steden, ^ 1Uid ‘ 
anderhalve voet, of daar ontrent lang*; vercicrd met 
ronde , doch voor een weynig puntige , cn fchoone 
kleyne Bladeren , van een aangename groente , veel Bladeren, 
klcyner als die van de gemeene Nummularia , of 
Penningskruyd ; inwendig voorzien met teedere Adcrt- 
jens; en twee en twee teegens malkander over aan hare 
Steel voortkomende. 
Bemind een goede, zandige aarde, met een w r ey- Grond, 
nig twee-jarige Paerdcmift , een-jarigc Hoenderdrek , 
en het Mol der van binnen verdorvene Boomen door- 
mengt ; een opene , warme , wel ter Zon gelce^ene 
plaats , en matige vochtigheyd. Blijft eenige jaren 
lang in ’t leeven. Kruypt niet , gelijk de andere, bij 
der aarde; maar de Takjens, aan "een bij geftelde iVc^Takjenj. 
Ccc 5 eerft 
