797 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen , III Boek, 798 
avis, of Ornithopodium: in ’t Hoogduytfch Vo- 
celfusz: in ’t Franfch Piud d’oiseau. 
Drie ver. Hier van zijn mij in haren aart drie veranderlijke foor- 
andcrlijke ten bekend; namentlijk: 
fooi ten. Ornithopodium majus, of groot Vogelvoet, 
ook genoemd Scorpioides leguminosa, of Scor- 
pioenkruyd met Zaadpeultjens. II. Majus Creti- 
cum , of groet Vogelvoet van Candien. III. Orni- 
thopodium minus, of kjeyn Vogelvoet. Meed zijn 
ze van eenerley Bouwing en Waarneeming. 
Grond. Zij beminnen uyt eygener aart een goede, gemce- 
ne, zandige , en weynig gemedte grond : een opene, 
vrije , welgclcegene plaats , en niet te veel Reegen. 
Blijven niet langer dan eene Zomer in ’t leeven : gee- 
ven in den Herfjl volkomen rijp Zaad , en vergaan dan 
Aanwin- van zelfs, of door een klcync Rijp. Moeten dcrhalven 
ning. ieder Voorjaar weer op nieuws , met een wallende Maan 
van Maert , niet boven een droodbreedte diep gezayd 
zijn. Alleenlijk hier door konnenze aangewonnen en 
vermeentgvuldigd worden. 
Groot Vo- Het Ornithopodium majus, of groot Vogelvoet, 
gclvoet, en MA j US Creticum , of groot Vogelvoet van Can- 
Vogelvoct dien, gezayd zijnde, komen dikmaal eerd laat te voor- 
vanCan- fchijn ; waar door ze , verachtereude , veeltijds geen 
«iien. goed Zaad konnen krijgen. Moeten derhalven , in ’t 
begin van Maert , of in ’t laatlle van Februarius , met 
een wallende Maan , niet boven twee droobreedte diep, 
de aarde worden aanbevolen. 
KleynVo- Ook blijft dan het Ornithopodium minus, of 
gelvocc. jleyn Vogelvoet , laat opkomende, en 's Winters buyten 
daandc , meerendeel zonder ongclcegentheyd in ’t leeven. 
Naderhand een rijpe Vrucht gegeeven hebbende, ver- 
derft het de tweede Zomer. 
KRACHTEN. 
Gcbruyk. " 1 T TOgelvoet, of Ornithopodium, word tot gcenc ge- 
\/ breeken der Menfchen gebruykt. Verftrekt on- 
’ dertulfchen de Schapen, Koeycn, Ojfen en P aer- 
den tot een aangenaam en gezond V ledzeL 
In Melk tot een Brij gekookt, of ook ’t Meel van Gal. 1. 8. 
Rijs met zoete Melk , Z-uyker , Amandelen en een Smp.Mtd. 
weynig Caneel gezoden , is aangenaam van fmaak ; geeft ' 3 " 
aan ’t Ligchaam een goed voedzel; ftild de Roodeloop , nod. 1. 16. 
en flopt de Buykloop. f • *8. 
Rauw gegcetcn, is ze zwaar te verteeren, en geeft 
grof voedzel. 
CCCLXVII HOOFDSTUK. 
PANIKKOORN. 
a Us in het Necdcrlandfch genoemd , Namen, 
word in het Latijn geheeten Pani- 
cum, ofMELiNE: in ’t Hoogduytfch 
Heydelpfennig, of Pfennig : in’t 
Franfch Panic; en in het Italiaan fch 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden /j^Twee ver- 
veranderlijke foorten ; als : foorten^ 
I. Panicum vulgare , of gemeen Panikfoorn. 
II. Panicum Indicum , of Indiaanfch P anikjoorn. 
Beyde zijn ze van eenerley Bouwing en Waarneeming. 
Zij beminnen een goede , gemeene , zandige , en Grond, 
weynig gemedte aarde : een vrije, warme, welgelee- 
gene plaats , en niet te veel vochtigheyd. Blijven 
maar alleen eene Zomer in ’t leeven. Gceven teegens Aanwin- 
de Winter volkomene rijpe Vrucht , of Zaad , en ver- nIn S- 
gaan dan van zelfs. Moeten derhalven ieder Voorjaar , 
met een afgaande Maan van alpril , weer in de aar- 
de , niet diep, gezayd zijn. Waar door ze t’clkens 
vernieuwd , en op geen andere wijze aangewonnen kon- 
nen worden. 
Het Panicum Indicum , of Indiaanfch Panik^ Indiaanfch 
koorn , als van een teederder aart, en meerder hitte be-£“^~ 
geerende, als onze Wereld-dreck kan geeven , komt 
niet , als bij zeer goede warme Zomers , laat in den 
Herfjl tot genoegzame rijpheyd , en vergaat dikmaal 
door een kleyne koude. 
KRACHTEN. 
CCCLXVI HOOFDSTUK. 
R Y S. 
Namen. j^j^i^^gild/.Eder genoeg bekend , vermits ze zeer 
veel gebruykt word tot een aangena- 
me fpijs voor de Menfchen. Word, 
mijns wectcns , in het Necdcrlandfch 
iP r v r met g eencn anderen als deezen naam 
genoemd. In het Latijn Oriza : in 
het Hoogduytfch Reisz : in het Italiaanfch Riso , of 
Grano Riso. 
Grond. Zij groeyd van naturen gelijk alle Koorn. Bemind 
een goede, gemeene, Zandige aarde, met twcc-jarige 
Paerdemid matig voorzien : een opene, warme, vrije, 
wel ter Zon geleegcne plaats, voor alle koude Winden 
befchut, en veel vochtigheyd, bijzonderlijk in heete 
dagen. Blijft niet langer dan eene Zomer in ’t leeven. 
Geeft in Geeft in deeze koude Landen noch Bloem noch 
onze Lan -Vruchr, en vergaat, wecgens hare reederheyd, haadig 
vTuchT* 1 * n ^ en Herfftt d° or ecn weynig koude. Niemand be- 
noch hoefd dit vreemd voor te komen ; vermits ze in hec- 
Bloem. te Geweden met een afgaande Maan van Hpril , of 
wat eerder, een kleyne vingerbreed diep in de aar- 
de gezayd zijnde , niet voor laat in den Herfjl hare 
rijpheyd bekomt. 
KRACHTEN. 
Diofc. I z. T) Z>, of Oriza , is verwarmende in den eerden , en 
e. 117. verdrogende in den tweeden graad ; daar benee- 
vens verdoppende Yan aart. 
"\-Anikjoorn , of Panicum , is verkoelende, verdro- Aart.' 
-Ogende, en te zamentrekkende van aart. 
In Melk gezoden ; en zoo tweemaal ieder dag 
gebruykt, dopt de Buyl^ en Roodeloop. fj. ytx. ' 
Het brood , van dit Koorn gemaakt, is onaangenaam Galen. 1. 1. 
voor de Maag, ook zeer droog; en geeft aan het Lig-^ ? Mlm. 
chaam weynig of geen voedzel. Word ter dier oorzaak 
alleen van arme menfchen, enkelijk uyt nood, gegeeten, n irn p.Ued. 
als ze niet anders bekomen konnen. 
CCCLXVIII HOOFDSTUK. 
P E O N I E. 
Ord in ’t Neederlandfch dus genoemt: Namen, 
in het Latijn Pcconia , na de oude 
Geneesmecder Pceon, die hare krach- 
ten cer ^- uytgcvonden, en bekent ge- 
maakt heeft. In het Hoogduytfch Peo- 
Ui NIEN-BLUMCN , GlCHTWURTZ , en 
Konigblum : in het Franfch Pivoine : in het Ita- 
liaanfch Peonia. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend tien verander- Tien ver- 
lijke foorten; namentlijk: "S" 
I. PceoNiA flore albo pleno, of witte dubbele 
Peonie. II. Flore pleno incarnato durabilis- 
simo, of met een langdurige dubbele incarnate Bloem ; 
welke , als ze veertien dagen of noch langer gedaan 
heeft , geheel wit word ; echter in de grond noch 
iets behoudende van hare voorigc bcvallijke couleur. 
III t Hi- 
