8oi Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek, 802 
en veel Water; ook matige vochtigheyd. Blijft niet 
meer dan eene Zomtr in ’t leeven. Geeft ieder jaar 
volkomen rijp Zaad, en vergaat dan van zelfs. Moet 
derhalven altijd met een volle Maan van Alaert weer op 
KRACHTEN. 
D 
Averroes 
lib. Simp. 
E Wortel van Panax Heracleum , of Pattax , bij 
de ftad Heraclea voortkomende, is verdrogen- 
de, verwarmende, en afvagende van aart. 
D»d. 1 . 10. Dezelve, of de Schors daar van , gedroogt, gcpul- 
c. ii. verifeert, en , met Honig vermengd, op alle Wonden en 
oude Zeeren gelegt, geneeft ze, en doed op de ontblootte 
Beenderen weer nieuw vleefch groeyen. 
Diofc. 1 . 3. Het Zaad geftoten, en met Wijn ingenomen , ver- 
c-T 9 - drijft de opfiijging van de Aloeder. 
Gal - Het Zap, of de Gom deezer Plant , genoemd Opo- 
Simp e ‘’ p onax ^ j s droog i n den tweeden, en warm in den der- 
den graad ; daarenboven verzachtende en verteercnde 
van aart. 
Geftoten , en daar van twee Drachmen met Wijn ge- 
t 4 bruykt, drijft, door de Stoelgang , uyt ’t geheele Lig- 
chaam alle taye Fluymen en J lijmerige vochtigheede». 
Word ter dier oorzaak ook gepreezen teegens allcrley 
koude gebreeken der Harjfenen , Zeen uwen , Lammig- 
heyd, en de Kramp. Zuyverd de Borfl : is goed voor 
een verouderde Hoeft ; de Kortademhcyd ; Koortz.cn , en 
Mefues lib. p,j n Zijde. Geneeft de gebreeken der Ad Ut ; en 
fo’r golven. cer ^ aangekomen e Waterzucht •, alle inwendige cjuetzu- 
c\ ii. ren. Breuken, en de koude Pis, met Honigwater ge- 
JEgin. 1 . 7. bruykt. Doed der Vrouwen Stonden voortkomen: 
Kaks lib dri jft uyf de doode Vrucht (maar andere zwangere Vrou- 
simp.c. 30. wen moeten’er zich nauw voor wachten) , en de VI in- 
den. Helpt de Adoederfmerten , en verzacht de har- 
digheyd der zelver, van onder gebruykt als een Pef- 
faris. 
Seraf. lib. Op de B loedzweeren , Klapooren , Klieren, ook al- 
Snnp. cap. l cr ] e y kleyne of groot e, zelfs pejltlcntiale Gezwellen gelegt, 
doedze rijp worden, en uytbreeken. 
Diofc. /. 3. Net Poeder der gedroogde Bladeren van Panax Chi- 
c.f 7. ronium met Wijn ingenomen, of de zelve in Wijn ge- 
zoden , en daar van gedronken , is goed teegens vergif; 
de beeten der Slangen en anderer giftige Dieren: voor 
de roode Loop : voor de geene die Bloed opgeeven ; de 
Tim. I. iy. zeeren van de Adond , en der heymelijke Lesden. Stild 
*• 4 ’ de vloeden der Vrouwen. Kortelijk , is zeer dienftig in 
allerley gebreeken ; inzonderheyd in zulke , waar bij 
ftilling, heeling, en verfterking nodig is. 
De bovenfte topjens der Steden en Bladeren gefto- 
ten, dan op varffche wonden gedaan, ftild het Bloeden 
der zelve , en geneeft ze haaftelijk. 
HOOFDSTUK. 
N K O P. 
Iet alleen met deezen naam , maar 
ook met dien van Eul of Heul, 
en van Slaapkruyd, in het Needer- 
landfch bekend. Zommige zeggen 
wel in plaats van Mankop, Mane- 
kop. Word in het Latijn geheeten 
Papaver : in het Hoogduytfch Wagsamen , Mohn 
en Olmag : in het Franfcb Pavot ; en in het Ita- 
liaanfch Papavero. 
Hier van zijn mij in haren aarteenige fchoonc, veran- 
derlijke , en bezienswaardige foorten bekend; bij veele 
zeer aangenaam en begeert , vermits ze een gantfehen 
Hof konnen vercieren. Zullen derhalven van zommi- 
ge in ’t algemeen, van eenige een weynig in bijzonder 
fpreeken , wijl deeze meerder opzicht cn waarneeming 
van nooden hebben. 
Het Papaver sativum , of tamme Heul, zoo wel 
Heul. met met enkele , als met dubbele bonte, of ook een-verwige 
dubbele n Sloeme ” > bemind uyt cygener aart een gemeene , zan- 
Bloemen. dige, omgefmeetene , liever gemeftte als ongc- 
meft te grond: een vrije, luchtige, wclgcleegene plaats; 
Namen. 
nieuws, hol en luchtig, niet diep, gezaydzijn: doch 
komen ook door ’t neergevallene Zaad overvloedig ge- 
noeg van zelfs voort, en konnen deezer wijs met mee- 
Veelerley 
foorten. 
Tamme 
mgten 
vermeerderd worden. 
Wil iemand van deeze dubbele foort zeer groote en Om uyt 
uytfteekende Bloemen winnen, van wat voor een couleur 
de zelve ook mogten zijn , die verkieze een Plant met g r0 ote 
een dubbele Bloem. Snijde bij tijds daar van af al de Bloemen 
zijdetakjens, zoo dat maar alleenlijk de middenfle , en «winnen, 
daar aan niet meer als alleen een eenige Hcrtknop blij- 
ve. Winne daar van ’t Zaad met een volle Maan ; en 
zaye ’t zelve weer met volle Maan in Alaert ; zoo zal 
hij niet alleen fchoone couleuren , maar ook meeft alle 
groote en dubbele Bloemen daar uyt bekomen. 
Het Papaver rhceas , of Erraticum , in het Koor °- 
Neederlandfch gezegt Koornroose; flore pleno van ver _ 
rubro OBSCURO , of met een donkp'e roode dubbele fcheydene 
Bloem’. Florb RUBRO pallescfnte pleno, of met couleuren. 
een bleek^roode dubbele Bloem : Flore pleno phcc- 
NICEO, of met een dubbele bruyn-roode brandende Bloem: 
Flore pleno fimbriato; of met een dubbele Bi oem 
met witte kanten; en Flore pleno Incarnato, 
of met een dubbele fchoone lijf-verwige Bloem , moeten 
(voor zoo veel mcn’er Zaad af wil vergaderen) op de 
gemeldde wijze opgefnoeyd en behandeld worden; doch 
ten minften drie Hertbloemen ( of meer , indien men 
begeert ) daar aan behouden ; vermits men deeze niet 
zoo wel als de voorgaande kan cultivceren , zoo om 
hare teederheyds wil, als om de veelheyd der uytfchie- 
tende Takjens. Moeten ook, met een volle Maan van Hoedanig 
Alaert , op een gantfeh warme plaats gezayd , en de aan te 
, ’ f r . r . .P J , winnen, 
knoppen , als de Bloemen afgevallen zijn , wel nauw 
voor den Reegen gewagt worden ; wijl ze daar door 
lichtelijk komen te verderven , zoo dat men dikmaal 
geen goed Zaad daar van kan winnen. 
Het Papaver rhccas simplici , of Koornroors met Koorn- 
een enkele Bloem , heeft geen opzicht of waarneeming 
van noode , wijl ze haar Zaad laat vallen , en in elk u| oem . 
Voor j aar, ter plaats daar ze geftaan heeft, van zelfs ruym 
genoeg weer opflaat. 
Het Papaver spinosum flore luteo sïmpli- Mankop 
Cl, of Adankop met Doornen, cn een enkele geele Bloem, ^ °° r ' 
een zeer aardig Gewas, en het Papaver cornicu- e cn enkele 
LATUM MINUS flore rubro , of kleyne Alankpp geele 
met een roode Bloem en gehoornd Zaadhuysje; ook Cor- ^°^. 
niculatum minus flore violaceo , of k/eyne kop me t 
Heul met een paerjfche Bloem en gehoornd Zaadhuysje , gchoorn- 
worden met een waffende Maan in Alaert defgelijks j“ e Zaad - 
op een warme plaats gezayd. Geeven ook in den J 
Herfft volkomen rijp Zaad , en vergaan gelijk de an- 
dere , vermits ze niet langer dan eene Zomer in ’t lee- 
ven konnen blijven. 
Het Zaad van deeze foorten, inzonderheyd van de Zcldfaam- 
Alankpp met Doornen en een geele Bloem, is van zulk van * 
een aart, dat het, gezayd zijnde, noyt al te zaam in ’t u 
eerft jaar zal opkomen, maar ook in ’t tweede, derde, 
vierde, vijfde, zefde, ja dikmaal in ’t tiende jaar daar 
na ; als maar de aarde weer komt omgewtorpen te wor- 
den , in welke het verborgen legt. 
Het Papaver corniculatum majus flore Groote 
PHCCNICEO, ET FLORE LUTEO, of grOOte Mankop , 
zoo wel met een roode brandende, als geele Bloem , en g C h 0 orn. 
gehoornde Zaadpeul, worden ook op de gemeldde tijd de 7.aad- 
en plaats gezayd. Zijn harder van aart dan al de ande- P cuI - 
re, ook langer leevende. Verdragen geduldig de fter- 
ke koude der Winter, cn allerley andere ongeleegcnt- 
heeden des tijds. Geeven , van Zaad voortgekomen 
zijnde , in de tweede Zomer Bloemen, en voorts ieder 
jaar, zoo lang alsze in ’t leeven blijven (’t welk men 
zelden langer als drie j aren ziet gebeuren ) volkomen 
rijp 
