Gal. L 7. 
Stmp.MeJ. 
Dod.l. 14. 
c,i 6 . 
Diofc. I. 4. 
e. 6 f. 
Opium 
uyt Man- 
kop. 
Tuchf hifi. 
II. c. 196. 
Itrntl. 1 . 6 . 
Meth. 
MeJ. 
Meco- 
nium, wat 
Lufit. I. 4. 
eaarr. 68. 
Tragus 1 . 1 . 
Zon' l 1 
Durant. 
hifi. Plant, 
fol 33 f. 
Camer. 1 . 4. 
e. 66 . 
Namen. 
anderlijke 
foortcn. 
803 Mankop. Passeiune, GusKttiVB. 804 
rijp Zaad: waar door ze alleenlijk aangewonnen en ver- 
meerderd konnen worden. Ter plaats daar ze geflaan 
hebben , . komen ze dikmaal genoeg van zelfs voort , 
door het neergevallene. 
KRACHTEN. 
A L de foorten der tamme Mankop , of Papaver 
fativum, zijn vaneen verkoelende aart, tot in 
den vierden graad. 
De ronde Hoofdjens in Wijn gekookt > en daar 
van gedronken , of ’t Zaad der zelve droog gegeeten , 
verwekt de Slaap. Stild , en bedwingd allerley dunne 
en fcharpt neerbukkende vochtigheeden op de Borft. 
Verzacht alle fmerten : is zeer goed teegens den Hoeft. 
flopt de Buykjoop; defgelijks ook de onmatige bloeden 
der Vrouwen. 
De Bladeren van tamme Mankop in Edik gekookt , 
met Garffenmout vermengt, en dan gelegt op ’t fprenkt 
Puur-, ook op allerley heete Gezwellen, geneezen dee- 
ze qualen. 
Het Zap, dooreen infnijding vloeyende uyt deeze 
ronde Hoofdjens , inzonderheyd uyt die met witte 
en roode enkele Bloemen , word van ieder genoemd 
Opium. Is van een zeer gevaarlijken aart , en mag 
niet zonder groote voorzichtigheyd gcbruykt worden. 
Want maar alleen een weynig te veel daar van ingeno- 
men, of ook dikmaal van buyten aangclegt, verwekt 
een zware flaap, ontroering des verftands, razernij des 
Hoofds; lammigheyd en onmagtigheyd der Lceden : 
krenkt het vernuft zeer fchadclijk, en leeverdeyndelijk 
den menfeh aan de dood over. Eevenwel word dit 
Zap in veelc Medicinale Compofttien gedaan met goed 
voordeel en nut. 
Het Meconium, zijnde niet anders als het Zap , 
geparff uyt de Bladeren en Stoelen van Mankop , is niet 
zoo flerk van aart, als ’t gedagte Opium. 
De Koornroos , of Papaver Rhoeas , is de nu ge- 
noemde foorten in krachten gelijk ; daarenboven ook 
dikmakende, verteerendc, en fubtyl van deelen , waar 
door ze ook de vergaderingen op de Borft zich lichte- 
lijk doed fcheyden, in een Syroop ingenomen zijnde. 
Het Zap deezer Bloemen gediffillecrt , matigd de 
hitte van alle inwendige deelen des menfehelijken Lig- 
chaams. Ook de Keel daar mee gegorgeld , of de 
Mond daar meê gefpoeld , neemt’cr de ontfteekjng 
van wech. 
Het Papaver Corniculatum , of Mankop met een 
gehoornde Zaadpeul , is doorfnijdende en afvagende van 
aart ; ook verwarmende en verdroogendc tot in den 
derden graad. Heeft daarenboven al de deugden , 
welke wij van de voorgenoemde hebben aangeweezen. 
De ’ Kartelen , een uur lang in Wijn gekookt, en daar 
van gedronken , is goed voor de gebreeken en verftopt- 
heyd der Leever , de pijn der Lendenen ; en doed in ge- 
noegzame veelheyd Water lojfen. 
Een Leepel vol van het Zaad met Wijn ingenomen, 
verwekt een zachte Stoelgang. 
CCCLXXI HOOFDSTUK. 
PASSERINE. 
teeder en aardig Gewas , meedc- 
>rt van Linaria , of wild Vlas. 
ord , mijns weetens , met geenen 
leren dan doezen naam genoemt. 
Hier van zijn mij in haren aart 
e onderfchcydene foorten bekend 
geworden , als : 
I. PasseRina umbellata ; Pajferine met een ge- 
hoornde , of in het ronde , M 'aeyers-wijze , zittende 
Bloem. II. Ramosa, of Pajferine met Takjens. III. 
Passerina globosa Lusitanica , of Pajferine uyt 
Portugal , met ronde Hoofdjens. Alle zijn ze van ceven 
de zelve Bouwing en Waameeming. 
Zij beminnen een goede, gemeene, zandige aarde-, Grond, 
met een weynig twec-jarige Pacrdemifl vermengd: een 
opene, luchtige, vrije* warme, wel ter Zon geleege- 
ne plaats, en tamelijk veel Reegen. Blijven niet lan- 
ger dan eene Zomer in ’t loeven. Geeven teeqens de 
Winter volkomen rijp Zaad ; en verfferven dan door 
een kleyne Vorft. 
Worden derhalven , met een waflende Maan van i \ anw!n * 
APaert of Zpril , ieder Voorjaar weer op nieuws , niet n,n “‘ 
diep, in een Pot, of op een andere plaats gezayd. Hier- 
door konnen ze alleenlijk aangewonnen en vermeemgvul- 
digd worden. 
KRACHTEN. 
P ZJferine is verwarmende en verdrogende tot in den Gebrüyk: 
tweeden graad ; ook openende van aart. 
In Wijn gekookt, en daar van door den dag van dit 
gedronken, is goed voor de Geel- en Waterzucht 1 ook Gewasv 
voor de Koudcpis. Opcnd de verftoptheyd van Lee- 
ver m APilt; doed gemakkelijk water lojfen: drijft uyt 
de Nageboorte-, verwekt der Vrouwen APaandftonden , 
en doed het geronnene Bloed zich fcheyden. 
CCCLXXII HOOFDSTUK. 
GLASKRUYD. 
Ord in het Neederlandfch niet alleen Namen en 
dus, maar ook wel Parietarie ge- waarom 
noemd : in het Latijn Vitraria noenfd.' 
(om dat het Glas , met dit Kruyd ge- 
wreeven , door des zelven fcharpheyd 
zuyver en zeer klaar word gemaakt), 
Helxine , en Parietaria , vermits het over al zeer 
geerne aan de Steen enAPuuren groeyd. Gelijk dan ook 
voortijds de Romeyncn de Keyzer Trajanus plee- 
gen te noemen Parietaria, om dat men zijn naam 
veeler weegen vond gefchreeven en uytgehouwen in 
Marmor-fleenen en Muuren : In ’t Hoogduytfch Tag 
und Nachtkraut,Sant Peterskraut, en Maur- 
kraut : in het Franfch Parietaire .- in het Ita- 
liaanfch Vetriola, ParietAria, en Heriia Mu- 
rale. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend gewordeh vier 
vier bijzondere foorten ; namentlijk: bijzondere 
I. Parietaria major , of groot Glaskruyd. II. foortcn - 
Minor ocymi folio, of kjeyn Glaskruyd , met 
Bladeren van Baftlicum. III. Palustris, of IVater- 
Glaskruyd. IV. Parietaria latifolia trimestris 
Lusitanica, of breed-bladerig Glaskruyd uyt Portu- 
gal, ruym drie Maanden in ’t leeven blijvende. Niet 
alle zijn ze van de Zelve Bouwing en Waameeming. 
Zij beminnen uyt eygener aart een gemeene, goe- Grond, 
de, zandige, welgemeftte grond : een opene, warme, 
wel ter Zon geleegene plaats : matige vochtigheyd , en 
ook veel reegen. Blijven eenige jaren in ’t leeven, en 
verdragen allerley ongeleegenthceden der Winter. Van 
Zaad opgekomen zijnde, bloeyenze de tweede Zomer , 
en geeven wederom volkomen rijp Zaad', ’t welk met 
een waflende Maan van Maert of 'November de aarde, 
niet diep gelegt, bevolen moet zijn. Hier door wor- Aanwin- 
den ze aangewonnen cn vcrmeenigvuldigd , veel bequa- ni[ ’g- 
mcr als door hare aangewaflenc Wortelen die men ieder 
Voorjaar met een waflende Maan in Hpril van de oude 
afneemt, en verplant. 
Het Parietaria palustris , of Water-Glas-^ a ter-' 
kruyd, moet gefield zijn op een vochtige plaats, of glaskruyd. 
geplant in een Pot , en dan dikmaal met Water vöof- 
zien worden. 
E cei 
öcczc 
