8os Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek , 806 
Wortel. Deczc Plant groeyt uyt een teedere , veelvoudige , 
langdurende , dunne Veezelwortcl , met verfcheydene 
hol-geftelde Leedjcns, en donker-bruyn-verwig , een 
hand lengte , of daar ontrent , opwaarts. Uyt hare 
Steden, ronde Steel (met veele Leedjcns, digt op malkander 
komende , vercierd ) komen beneeden andere kleyne 
Scheut jens voort, met breede , voor puntig toegaande 
Bladeren. Bladeren, een vingerlid, of wat minder lang , die van 
de Pariet aria minor , of ’t klcyn Glaskruyd, in gedaan- 
te gelijk : ruftende op korte bleek-bruyne Steeltjens , 
altijd twee en twee aan hare Steel regt tecgens over mal- 
kander geftcld , uyt den groenen donker-bruyn-ver- 
wig ; een wcynig ruyg ; dun van fubftantie , met 
flegte kanten , en een groote regt-doorlopende Ader 
begaaft , waar uyt veele kleyne ter zijden uytfchieten. 
Bloemen. TulTchen de bovenfte deezer Bladeren , aan de 
Steel, fpruyten uyt eenige , weynig.bij malkander ge- 
fielde , Bloemen , beftaande uyt vier Bladeren. Dc 
Zaad, verwe is uyt den paerffehen geel. Dceze afvallende, 
komen kleyne ronde Knopjcns te voorfchijn , boven 
aardig in vier puntjens verdeeld , gelijk dc Nagelen , 
en gevuld met een kleyn , zwartachtig-bruyn Zaad. 
Breed-bla- Het Parietaria latifolia trimestris Lusi- 
x anïc; A , of breed-bladcrig Portugalfch Glaskruyd, 
Glaskruyd. n * et we ^ dc r 'jd van v * er Maanden durende, word met 
een wallende Maan van April in een Pot gezayd, warm 
gefteldjen met matige vochtigheyd onderhouden. Dus 
gehandeld , geeft het dikmaal volkomen rijp Zaad, en 
vergaat dan van zelfs. 
Kleyn Het Parietarta minor OcYMOiDEs,_/Jï/f Ocymi 
G laskruyd folio, of kleyn Glaskruyd met Bladeren van Bafilicum, 
ren' van C " 8 roc y^ uyt een teedcr , bruyn-verwig , vcezelig , en 
Baiilicum. in dc Mond geknauwd wordende bitter van fmaak zijn- 
de IVorteltje , een hand lang opwaarts; zich verdcelen- 
Wortel. d e j n verfcheydene teedere , ronde , uyt den bleelc- 
Bladercn. ^ ru y nen roodachtige, heldere (of klare) en een wcynig 
blinkende Steeltjens, onder meer als boven. Aan welke 
de Bladertjens niet regt teegens malkander over, maar 
een vingerbreed de eene boven de ander , nu uyt de 
eene, dan uyt de andere zijde , voortkomen; ruftende 
op bleek-rood-verwige Steeltjens, nauwelijks de breedte 
van een vinger lang. Met de zelve hebben ze de lengte 
van een kleyne vinger, wat meer of minder; en zijn 
ontrent een vingerlid breed; wat ruygachtig van aart , 
uyt den geelcn aangenaam-groen van couleur , wat 
blinkende : in ’t'tniddcn op het breedfte , na beneeden 
fmal ; ook voor in een fpits punt uytlopendc ; zacht 
in ’t aanraken ; echter onder een weynig fcharp ; ook een 
weynig bitterachtig van fmaak, en te zamentrekken- 
de : in ’t midden begaaft met een regt-doorlopend 
Adertje , waar uyt vier andere opwaarts gekeerd , en 
uyt deeze meer andere Adert jens , zeer veel in getal , 
voortvloeyen. 
Geftalte TulTchen de zelve, aan de Steeltjens, groeyen zeer 
derBloe- V eele kleyne, digt aan malkander gefielde , drie-blade- 
men ’ rige , toegefiotene groene Bloemt jens, hebbende inwen- 
dig eerft een rond, en voor fpits Knopje, waar op men 
ziet ruften een ander zeer kleyn Knopje, ruyg van aart, 
zeer feboon purpur-rood-verwig. Het zelve vergaan 
zijnde, doen dc Bladertjens zich geheel open ; en dan 
word men in ’t midden gewaar vier bleeke draadjens , 
vlak als een kruys zich neerleggende, en boven op voor- 
zien met vier gantfeh witte Knopjens. Deeze Bloem- 
Zaad. bladertjens vallen niet af, maar blijven. Vervolgens 
word haar inwendig Knopje grooter : eerft roodachtig 
zijnde, maar daar na vaal wordende, en binnen in zich 
bewarende een zeer kleyn, fchoon -blinkend Pek zwart, 
ovaals-wijze rond Zaadje. 
Aanwin- Het ze ^ ve °P de genoemde tijd in de aarde ge- 
ning. legt, en voortgekomen zijnde, geeft in de eerfte en in 
de volgende Zomer weer Bloemt jens , en volkomen rijp 
Zaad , waar door deeze Plant altijd-durend word ge- 
maakt. 
KRACHTEN. 
G Laskruyd , of Parietaria, heeft een afvagende , Gal. Ui. 
een weynig te zamentrekkende, en verkoelende simp. 6. 
kracht. 
In Wijn gezoden, en daar van gedronken; of drie DoJ.1. 4. 
oneen van ’t uytgeparftte Zap der Bladeren met Wijn c • » 8 - 
ingenomen , verdrijft de Koudepis ; doed gemakkelijk 
water lojfen : is goed voor een verouderde Hoeft , voor 
’t Graveel ; de verftoptheyd der Leever , Nieren , en 
Milt-, ook teegens de gebrecken der Blaas-, de beeten 
der Slangen , en anderer giftige Dieren. 
De 'Bladeren in Boomoly , of Oly van Olijven , Trag. 1. 1. 
Boonenmeel , Zemel en Malva gekookt ; dan op een af- e ' 6 3 ‘ 
gefneedene Zeenuw gelegt, doed veel goeds. Dezelve 
groen gefloten, met een weynig Wittebrood, Oly van 
Camillen en van Lelien; dan plaafters-wijze gelegt op 
de gezwollene Borften der Vrouwen , ook op andere 
zweer en, verzacht de zelve, en verteerd het quaad. 
Dc gemelde Bladeren alleen gefloten , en zoo op- Matth. 1. 4. 
gelegt, geneeft de Wonden , de Schurftheyd, en ande-^- 8 '- 
re Zeerigheyd ; Puyften , Fiftelen , ’t Sprenktyuur , de ^ 
Boos , en allerley hitsige , voortloopende Zweeringen. 
Eeven het zelve verricht ook het Zap ; vermengt met 
Ceruys. 
Dit Zap met Schapcn-vet , of Ceratum Cyprinum, plin.l.ii. 
gemengt, verzacht de fmerten van ’t Podagra, ’t Zelve '7- 
vermag ook het Kruyd , in Water gezoden , en daar 
mee dc voeten geftoofd. 
Het gediftilleerde Water deezer Planten maakt, (daar L "ftt. 1 4. 
meê gewaffehen wordende) een z,uyvcr , klaar vel. lnan ’* * l ‘ 
Men gebruykt ook de Bladeren, om daar meé allerley 
Glazen te reynigen, en helder te maken. 
Dc Bladeren van het Wattr-Glaskruyd , of Parietaria Krachten 
paluftris, in Water, of in Wijn een weynig opgekookt, ^Glaf*" 
en dan daar van gedronken , is een zeer bcquaam mid- kxuyd. 
del, om de Hoeft en Steen te verdrijven. Helpt ook 
de geene , die zeer bezwaarlijk, haar Water kannen 
maken. 
CCCLXXIII HOOFDSTUK. 
PARONYCHIA. 
■ Us in het Neederlandfch , Latijn en Namen, 
Italtaanfch , ook mijns weetens met 
geenen anderen naam , genoemd. 
ï . Hier van zijn mij in haren aart be- Drie ver- 
kend geworden drie onderfchevdene andcrli J kc 
foorte», als: fooIten ' 
I. Paronychia alsine foeia , 
of Paronychia met Bladeren van Muur. II. Aetfra 
Matthioli, of tweede Paronychia van Pet. Andr. 
Matthiolus; van zommige ook Centum Grana, 
of Honderdknop geheeten. III. Paronychia fo- 
lio Crenato , of Paronychia met gekerfde Blade- 
ren. Al te zaraen zijn ze van de zelve Bouwing en 
Waarnecming. 
Zij beminnen een gemeene , zandige , flegte , zoo Grond, 
wel ongemeftte als gemeftte grond : een vrije, luchtige, 
wel ter Zon geleegene plaats, en veel Recgen ; ook ma- 
tige vochtigheyd. 
Blijven niet meer dan eene Zomer in ’t leeven. Gee- Aanwin- 
ven in ’t begin van den Herfft volkomen rijp Zaad, ning. 
en vergaan daar meê. Moeten derhalven ieder Voor- 
jaar , met een waffende Maan van Maert of April , 
weer op nieuws, niet diep, gezayd zijn, en dus ver- 
meenigvuldigd worden. Komen ook dikmaal van zelfs 
genoeg op , ter plaats daar ze geftaan hebben, door het 
uytgevallene Zaad. 
KRACH- 
