Sn Deur was. Per.zenkr.uyd, Varkensvenkel. ZeevenkeL. 
Vier bij- 
zondere 
fcorten. 
zen ook de Kropzwecren , en Klieren aan den Hals. Ver- 
drijven de Roos, en de Roodgrond: defgelijks de voort- 
lopende en andere zwellingen. Heelen daarenboven de 
Wonden, ’t Zelve vermag ook liet gcpulvenfcerde Zaad, 
daar opgeftroyd zijnde. 
CCCLXXVI HOOFDSTUK.. 
PERZEN KRUYD. 
Lleen niet met deezen naam , maar ook 
met dien van Vlookruyd : in het 
Neederlandjcb bekend. Word in het 
Latijn gchceten Persicaria, of ook 
Piper aqjjaticum : in het Hoog- 
duytfch Pfersigkraut, Flohkraut, 
en Wasser-pfeffer : in het Franfcb Culraige , 
of Curiage : in het Jtahaanfch Pepe aqjmtico, 
of Pepe d’Acqi/a, Hidropepe, en Persicaria. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
vier bijzondere foqrten ; namentlijk : 
I. Persicaria maculosa major longifoi.ia, 
of groot Perz.cn- anders Floo kruyd, met lange zwart- 
gejïippelde T lader en. II. Maculosa major rotun- 
difolia , of groot Perzenkruyd met ronde zwart-gc- 
plekie Bladeren. III. Non maculosa , of Perzen- 
kruyd zonder vlekken-, ook genoemd Piper aqjjati- 
cum, of Watcrpeepcr. IV. Persicaria minor, of 
kleyn Perzenkruyd. Alle zijn ze van de zelve 'Bouwing 
en Waameeming. 
Zij beminnen een goede, gemeene, zandige, droo- 
ge, en ook vochtige , zoo wel gemeftte als ongemeftte 
grond: een opene, luchtige, vrije, welgeleegene, ook 
een fchaduwachcige plaats ; en veel Water. Vergaan 
niet haaft , maar blijven eenige jaren lang in ’t leeven. 
Konnen felle koude , en alle andere ongeleegenthccden 
der Winter, zonder fchade uytflaan. Geeven ook 
dikmaal volkomen rijp Zaad: ’t welk in Maert met 
een waffende Maan de aarde moet aanbevolen worden. 
Komen wel door ’t neergevallene dikmaal van zelfs ge- 
noeg op. Hier door worden zc vermeenigvuldigd ; 
en dan noch aangewonnen door hare aangegroeyde 
jongen ; die men , zoo wel in ’t Voorjaar als in de 
Zomer , van de oude afneemt , verplant , en terflond 
met Water begiet. 
K R A C H T E N. 
Aan. T TEt groot Perzenkruyd , met zwart-geflippelde 
■ I Bladeren , of Perjtcarta major maculofa , is koud 
en droog van aart. 
Cal. lib. 8. Het uytgeparftte Zap , of de groene Bladeren geflo- 
Snnp.Med. ten , en op oude, harde Gezwellen, Hpoftemattcn, cn 
Ci jp’ ' blonden gclegt, neemt’er de brand van wech. 
Het zelve Zap met het Zap van Chelidonium , of 
Oogenklaar, verdrijft wonderlijk de duyjlerheyd der Oo- 
gen ; en neemt wech de ecrfl-beginnende Fliezeu of 
Schellen op de zelve. 
DtJ. I. io. Het Perpcaria non maculofa , of Perzenkruyd zon- 
der vlekken, is warm en droog tot in den derden 
m Au dit. g raa( j_ 
De Bladeren en Bloemen gefloten, of ’t uytgeparftte 
Zap der zelve met Oly vermengt , geneeft de Fiftelen, 
lopende gaten-, de Takken of Speenen aan ’t Fondament, 
en de verouderde ejuade harde zweer en. 
Matth.l. ï. Het gedachte Zap in de O oren gedaan, doed de daar 
c ’ 'SF in zijnde Wormen fterven. 
Dit gcheele Kruyd in Water gezoden , en alzoo ge- 
legt op de vochtige , leepe , loopende O ogen , helpt de 
zelve. 
De Bladeren, en ’t Vlies van Eyercn, van elk eeven 
veel genomen, en op de Fijt, of Worm der vingeren 
gelegt, doedze fterven en vergaan. 
Sli 
Aanwin- 
ning. 
Het zelve Kruyd in de F.edfeeden cn Leedekanten ge- Dxraniti 
hangen , dood de F looyen en Wandluyz.cn. hifi. Plant, 
Indien iemand, zijn gevoeg gedaan hebbende, zijn 
achterfte met deeze Bladeren wou rcynigen , of af- jfcl jss/* 
wifTchen, die zou hier door zijne Billen zoodanig ver- 
hitten, dat hij niet zou weeten, wat te doen, oi waar 
heenen zich te kceren. 
CCCLXXVII HOOFDSTUK. 
varkensvenkel. 
Nders ook in het Nccderlandfch van Naam, en 
?e T md Vae,<e ; ,s - sta ‘ rt ■ Sr’-i. 
Vn ffl / yA \ - v’» Word in het Latijn gchceten Peu- 
cedanum ’ na het Griekfche Woord 
’t welk Pinus, een Pijn , of 
Denneboom bctcekend, wijl de Wortel 
deezer Farkensvenkel , gelijk ook ’t Zap , een Gom- 
achtige , Harszige en Pekkige reuk of flank van zich 
geeven, eeven gelijk de Denneboomen : ook Pl n astel- 
lum , en Fosniculum porcinum. In het Hoog - 
duytfch Haarstrang, Schwebelwurtz , en Saw- 
fenchel: inhet Franfch Peucldanne: in het Ita - 
liaanfeh PeuCedano. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden twee Twee ver* 
veranderlijke foorten ; te weeten : amicrlijka 
I. Peucedanum vulgare , of gemeene Farkens-^ oon '' m 
venkel. II. Peucedanum majus Italicum , of 
Peucedanum verum; groot Italiaanfch, of opregte 
Farkensvenkel. Bcydc zijn ze van de zelve Bouwtnge n 
Waarneeming. 
Zij beminnen een goede, gemeene, zandige, luch- GromJ{ 
tige, welgemcftte aarde : een opene, warme, -drooge, 
genoegzaam ter Zon geleegene plaats, en tamelijk veel 
Water. Vergaan niet haafl, maar blijven lange jaren 
in ’t leeven. Verdragen in deeze Gewcften felle koude, 
en alle andere ongclcegenthecdcn der Winter. Biocyen 
jaarlijks, doch geeven alleen bij hecte en zeer goede Zo- 
mers volkomen rijp Zaad : ’t welk met een waffende Zaail ‘ 
Maan van November of Alaert ( vermits het lang 
in de aarde blijft leggen eer men het ziet opkomen) 
in een Pot moet gezayd zijn, ruym een flroobreedte 
diep. 
Niet alleen hier door konnen ze vermeenigvuldigd , Aanwin- 
maar ook aangewonnen worden door hare jongeman- nin & - 
gcwafTcne Mortelen; welke men met een waffende Maan 
in Zpril van de oude afneemt, en verplant. 
KRACHTEN. 
D E Wortel van Farkensvenkel , of Peucedanum, Cal lib. 8. 
is warm in den tweeden, en droog in den der- simp ■ Me J. 
den graad. Het uytgeparftte; of uytgevloeyde 
Zap deezer Plant is verwarmende en verdrogende eeven 
zoo als de Wortel. 
Het zelve Zap met Wijn ingenomen, of onder de Rueü. I. j. 
Neus gehouden , is goed teegens de grove, taye voch- c 
tigheeden der Borjl, het trekken der Lendenen, de [pan- ‘ 
ning en lammigheyd der Zeenuwen , de beroerdheyd der Fudf.bift. 
Leeden, de pijn der Nieren cn Blaas ; het opjlijgen van Pl-c.+iü. 
de Moeder ; de Slaapzieke , zwijmeling des Hoofds, 
het vallend Euvel, de Kramp , en de Heupenpijn. Doed 
ook gemakkelijk klateren: verminderd een al te groote 
Milt; verwekt een weck Ligchaam, en jaagt door de 
Stoelgang uyt alle taye koude , en hecte Galachtige voch - 
tigheyd. 
Het zelve Zap in een week Ey genuttigd , is goed Serapio lib. 
voor de Hoep, en de Engborjlighcyd, ook voor de rom- sim t- ca t‘ 
meling, krimping en de winden der Darmen . 17 6 ’ 
<1 
cccLxxvm 
