« 3 * 
Salomonszeegel. Fonteynkruyd. Ganserich. 
831 
CCCXCIII HOOFDSTUK. 
SALOMONSZEEGEL. 
An een ieder dus in ’t Needcriandfeh , 
en, mijns weetens, met geenen ande- 
ren naam in deeze Taal genoemd. 
Word in ’t Latijn geheeten Polygo- 
NATUM , of Ook SlGILLUM SALA- 
monis, ter oorzaak van de teckenen, 
Zeegels-wijz in hare Wortelen gedrukt. In het Hoog- 
duytfch Weiszwurtz: in het Franfch Sean de Sa- 
10MON , Signet de Salomon , en Ginuliere , 
of Geniculiere : in het Italiaanfch Poligonato, 
Frassinella , Ginocchietto , en Radice cosi 
nomata. 
Ses Hier van zijn mij in haren aart fes veranderlijke foor- 
verander- ten bekend geworden , als : 
lijke foor- I. Polygonatum vulgare, of gemcenc Salomon s- 
ten - zegel. II. Ellebori albi foliis , of Salomons- 
zegel met Bladeren van wit Nieskruyd. III. Ramo- 
Salomons- SUM » Salomonszegel met Takken. IV. Flore ple- 
acegel met NO , of Salomonszegel met een dubbele Bloem ; van bin- 
eendubbe-nen gantfehelijk met groenachtige Bladert jens gevuld, 
e B oem. eenzijdig tcegens over de Bladeren aan hare regr om 
hoog ftaande, rondachtigc, ook een weynig hoekach- 
tige Steelen; niet veelvoudig bij malkander, maar een 
alleen afzonderlijk boven den anderen gefteld, voort- 
komende ; van welke de onderfte de grootfte, de bo- 
venfte de kleynfte zijn. De Bladeren , gelijk ook de 
Wortelen, zijn in grootte die van fegemcenc, of der 
andere foorten niet ongelijk, behalven dat ze wat fmal- 
Icr vallen; voor wel zoo fpits zijn, en geheel eenzijdig 
twee en twee teegens malkander ftijf opwaarts ftaan, ge- 
lijk in de bijgaande Figuur klaar genoeg vertoond 
Virgini- WOrd. V. VlRGINIANUN FLORE ALBO SPICATO , 
aanlche of Zirginiaanfche Salomonszegel met een witte geayrde 
Salomons- Bloem , ruym een lid van een vinger lang ; ook uyt 
zecge ' vcele digt bij malkander gefteldc Bloemt jens te zaam- 
gevoegd ; beftaandc uyt zes fmallc , geheel witte, voor 
ftomp-rond toegaande Bladertjens. Ecnige dagen lang 
duren ze. Komen voort regt uyt de bovenfte punten 
der ronde Steelen ; de Bladeren aan beyde de zijden der 
zelve gefteld , doch niet regt tcegens over malkander. 
Zijn twee vingeren , ook wel een duym , breed, en 
zes vingeren lang ; voor met breedachtige fpits ze pun- 
ten , en met regte aderen, loopende door ’t gchcele 
Had gelijk als geftreept. VI. Polygonatum an- 
gustifolium , of Salomonszegel met [malle Bla- 
deren. Alle zijn ze van de zelve Bouwing en Waar- 
neemtng. 
Zij beminnen een goede, gemeene, zoo wel zandi- 
ge, als andere, doch bcquamelijk gemeftte grond: een 
luchtige, wel ter Zon gelcegene; ook een fchaduwach- 
tige plaats, en veel Water. Bloeyen vroeg in ’t Zoor- 
jaar ; en krijgen in ’t laatfte van Julius volkomen rijp 
Zaad ; behalven het Polygonatum Virginianum 
plore ALBO spicato , of Zirginiaanfche Salomons- 
zegel met een witte geayrde Bloem: welke foort in dee- 
zc onze Geweften noyt zijne regte volkomentheyd 
genieten kan. 
Hard van natuur zijn ze , zoo dat ze felle koude, 
en alle andere ongeleegentheedcn des tijds konnen uyt- 
ftaan , zonder veel fchade. Dc aanwinning en ver- 
meenigvuldiging gefchied, niet alleenlijk door haar 
Zaad , ’t welk met een wallende Maan van Maert , 
niet boven een ftroobreedte diep , in de aarde word 
gelcgt ; maar ook door hare aangegroeyde jonge 
Wortelen ; die men op de zelve tijd van de oude af- 
ncemt en verplant. T eegens de Winter laten ze al hare 
Bladeren vallen. 
Grond. 
Zaad. 
Aanwin- 
ning. 
KRACHTEN. 
S alomonszegel, of Polygonatum, is warm en droog 
m den eerften graad, ook afvagende, en te zamen- 
trekkende van aart. 
In Wijn gezoden, en ’s morgens daar van nuchte- 
ren gedronken ; of een Drachma van het Poeder der 
gedroogde Bladeren met Wijn ingenomen, reynigt het 
Ligchaam van alle taye Fluymen en / lijmerige vochtig- 
heeden. Doed der Zrouwcn Alaandftondcn voortko- 
men : drijft het Water van de Blaas , delgelijks het 
Graveel uyt. Stild daarenboven , en jaagt wech het 
geronnene Bloed van de inwendige deden des Li"- 
chaams. 
De Wortelen geconfijt, en een tijd lang dagelijks daar 
van gegeeten , doen ophouden dc witte Zloeden der 
Vrouws-perfoonen. Dc zelve gefloten , en dan gelcgt 
op de Wonden, ook op blauw-geftoteneof gejlagene plaat- 
zn-, defgelijks op de Sproet elen des Aangedicht s , gence- 
zen de zelve, en neemenze wech. 
Zcftien Zaad-bczën ingenomen , openen ’t Ligchaam 
van onder en boven. 
De Wortelen in Wijn gediftillccrt,en daar mee gewaf- 
fchen , verftrekt de Zrouwcn voor een goed Blankfet- 
*-el, want het maakt een klaar, ztyver vel. 
Durantts 
bijl. riant, 
fol. 193. 
Camer.l. 4. 
c. 6. 
Diofe. I. 4.' 
c.6. 
Dod.l. ii. 
Galen. lil. 
Simp. 8. 
Matth. 1. 4. 
c.f. 
CCCXCIV HOOFDSTUK. 
FONTEYNKRUYD. 
Eeft in het Needcriandfeh deezen , en, Namen. 
§ mijns weetens, geenen anderen naam. 
Word in het Latijn geheeten Pota- 
mogetum, of ook Fontinalis: in 
het Hoogduytfch Samkbaut : in het 
Italiaanfch Potamoceto. 
Hier van zijn mij in haren aait bekend geworden Vijfveran- 
vijf veranderlijke foorten ; als : «Icrlijke 
I. POTAMOGETUM MAJUS LATIFOLIUM, of groot foortca * 
Fonteynkruyd met breede Bladeren. II. Majus an- 
gustifolium spiCATUM , of groot geayrd Fonteyn- 
kruyd met fmalle Bladeren. III. Majus vulgare, 
of gemeen groot Fonteynkruyd. IV. Minus, of kleyn 
Fonteynkruyd. V. Potamogetum ROtundifolium, 
of Fonteynkruyd met ronde Bladeren. Al te zamenzijnze 
van ccven de zelve Bouwing en Waarneeming. 
Uyt eygener aart groeyenze in ftaande, ook in loo- Croeyen 
pende Wateren-, maar noyt buyten dc zelve. Konnen alleen in 
derhalven in de Hoven niet opgequeekl worden, ten zij Watcrj cr » 
men in de zelve een Gragt of Zijver deed delven , en I^Hoveï 
met een waflende Maan van Zpril deeze Planten daar te krijgen, 
in zetten. Dan groeyenze niet alleenlijk voort, maar 
liaan ook met’cr tijd van zelfs op. Bloeyen genoeg- 
zaam , doch geeven zelden volkomen Zaad. Verlie- 
zen ook ’s Winters al hare plat op ’t Water neerleg- 
gende Bladeren ; welke in dc volgende Zomer weer 
voortkomen. 
KRACHTEN. 
F Onteynkruyd, of Potamogetum , is verkoelende en Mgin.l 7. 
te zamentrekkende van aart. e.y. 7 * 
In Wijn gekookt, en daar van , ecnige dagen vlin. 1. 16. 
achter den anderen, een Roemertje gedronken , fhld c, 8- 
allerley Buykloop , ook zelfs de Bloedgang. Defge- 
lijks het jeuken van de Huyd, dc zelve daar mee ge- 
walTchen zijnde. 
De Bladeren gefloten : met Honig en Edik gemengt, Dioft. 1 . 4.' 
dan gelegt op heete , voorteetende zveeren , gcncczen c - lol ‘ 
de zelve. 
De zelve Bladeren met Oly en Edik Zachtjens in 
een Pan gebraden; zoete Melk daar op gegoten , en fol.'ni. 
Ggg ZOOj 
f 
