o 
833 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 834 
200, lauw zijnde, op het pijnlijke Podagra, op de op- 
druyjligheyd des Aangedicht s , op de koos , en andere 
ontjlcekjngen des Ligchaams gclegt, verzachten niet al- 
leenlijk al deeze qualen, maar doen ze ook dikmaal ge- 
heel vergaan. 
CCCXCV HOOFDSTUK. 
GANSERICH. 
Namcn ' Nders ook in 'tNeederlandfih genoemd 
Genserick, of Gensryck, en van 
veele Zilverkru yd , weegens de blin- 
kende verwe van dit Gewas. Word 
in het Latijn geheeten Argentina , 
POTENTILLA, of AgRIMONIA SYL- 
VESTRIS , in ’t Hoogduytfih GrENSICH, ofGENSE- 
rich: in ’t Franfih Argentine , Becq^d’Oye, of 
ook Tanesie s au vage : in het Italiaanfcb Argen- 
tina , gelijk in het Latijn. 
Grond. Deeze Plant bemind uyt cygéner aart, een zandi- 
ge , gebouwde, en ook ongebouwde, vette, of ma- 
gere grond ; liever veel Water , als matige vochtig- 
heyd : immers zoo zeer een opene, luchtige, vrije, 
welgeleegene, als een fchaduwachtige plaats. Vergaat 
niet haaft, maar blijft eenige jaren in ’t leeven. Geeft 
Zaad. meeft den tijd in den Herjjl volkomen rijp Zaad. Kan 
felle koude , en alle andere ongelecgenthceden der Win- 
ter geduldig uytfhan. 
Aanwin- W ord overvloedig aangewonnen en vermeeniqyul- 
ning. digd, zoo door haar Zaad , ’t welk met een wanende 
Maan van September of Alaert niet diep de aarde word 
aanbevolen , of ook van het neergevallene genoeg van 
zelfs opflaat; als door hare kruypende jong c Scheut jens, 
welke men met een waflende Maan in April van de ou- 
de afneemt en verplant. 
KRACHTEN. 
Aart. Anjirich , Genscerik _, of PotentUla , is koud in 
I -w-den eerden, droog in ’t laatfte van den tweeden 
graad ; en te zamentrekkende van aart. 
Lonic.I. ï. 1° Wijn gezoden, en daar van gedronken, doed 
j*9- het geronnene Bloed fcheyden. Is goed voor de gcene, 
M% ra plant ^° 0r een h°°i. en va ^ z ' c ^ inwendig of uytwendig 
fol.'nó. VCf zeerd hebben ; ook teegens ’t Graveel , inwendige 
Matth.l. 4 . Wonden’, de overvloedige witte Vloeden der Vrouwen; 
c- 37- voor perfoonen , die ter Stoel willen gaan , doch niet 
kpnnen: voor ’t Co lijk, Rugge-fmcrten ; de Gefiheurd- 
heyd, en de Blocdfpouwing. Doed het geklonterde Zog 
ifi der Vrouwen Èorjlen zich fcheyden : zuyverd de 
Wonden’, geneed de roode hopende O ogen ; de zwel- 
ling van het Tandvleefch ; de Tandpijn ; en neemt 
wech de Zomcr-fproetelen , daar mee gewaffehen zijn- 
de. Stild het Bloed, en ook een onnatuurlijke Buykc 
loop. 
Het uytgepardte Zap der Bladeren met Wijn ver- 
mengt , en in allerley Wonden ; ook op de zeeren der 
hcymelijke Lecden gedaan , geneed de zelve. 
Dod. 1. 20. Het Poeder der gedroogde Bladeren op de opene huyd, 
of ’t afgewreevene vel der Paerden, Ojfen, Ezelen, en 
andercr Beeden gclegt, doed de Wonden [uyt en , en 
nieuw vel daar over groeyen. 
CCCXCVI HOOFDSTUK. 
VLOOKRU YD. 
Namen. ^^aBteEeft in het Neederlandfch dien naam ge- 
i.'itM p| krecgen , om dat het Zaad deezer Plant 
Yi pJjjS E de gelijkenis eener Vloo niet qualijk ver- 
toond. Word in het Latijn geheeten 
Psyllium , of Herba polucaris : in het Hoog- 
duytfch Psylienkraut , of Flohkraut : in het 
Franfih Herbe des Pulces : in het Italiaanfcb 
Psillio. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden twee Twee 
bijzondere foorten ; te weeten : bij zond era 
I. Psyllium annuum , of alle jaar vergaande * 00rtcn ' 
Vlookruyd. II. Psyllium radice perenni , of 
alttjd-durend Vlookruyd ; ’t welk zelden meer als an- 
derhalve of twee voeten hoogte opfehiet ; doch zeer 
ruyg van Bladeren groeyd. Zijn niet van eenerley 
Bouwing en Waarneeming, maar zeer daar in verfchil- 
lende. 
Beminnen nochtans beyde een goede, gemeene, zan- Grond, 
dige, varfch omgefmeetene , en met twee-jarige Paer- 
demid matig voorziene grond: een luchtige, vrije, wel 
ter Zon geleegene plaats, en tamelijk veel vochtigheyd. Zaad. 
Geeven ook ieder jaar, inzonderheyd bij goede drooge 
tijden , volkomen rijp Zaad. 
Het Psyllium annuum, of maar een jaar du- Een jaar 
rende Vlookruyd, vergaat in den Herffl ; na dat het durend 
haar Zaad tot volmaaktheyd heeft gebragt. Moet Y loo j 
derhalven ieder Voorjaar , met een wallende Maan van rU * 
Alaert , wederom op nieuws , niet diep, gezayd zijn. 
Komt anders ook van zelfs genoeg op van ’t uytgeval- 
lene : en hier door kan deeze foort overvloedig aange- 
wonnen worden. 
Het Psyllium perenne heeft veel teederder Bla- Langdu- 
dertjens, boven malkander voortkomende in een ontel- rend vioo- 
bare meenigte aan beyde de zijden van hare ronde , kru * d - 
niet zeer dikke, doch houtachtigc, mecnigvuldige, en 
uyt den bruynen grijs-verwige Steelt jens-, welke ze on- 
der geheel omhelzen. Zijn een vingerlid of daar on- Bladeren, 
trent lang; niet dikker als een draad van Stikzijde; don- 
ker grocn-verwig; niet rond, maar gelijk als driehoe- 
kig; het platfte boven met veele ruyge Hayrtjens be- 
kleed , en voor gantfeh fpits toegaande. Tuflchen Knopjenj. 
welke, in ’t opperfte van de Takjens , doch niet regt 
uyt ’t Hert der zelve, voortfehieten eenige Knopjens , 
gemeenelijk zes digt bij malkander gefteld, en teza- 
men ruftende op een dun Steeltje, ruym een lid eener 
vinger lang; in welke Knopjens kleyne Bloemt jens wor- Bloemen, 
den gezien. 
Deeze foort blijft lange jaren in ’t leeven. Is hard Hardheyd. 
van aart , zoo dat ze , ’s Winters buyten blijvende, 
lichtelijk verdraagd fterke Vorft, en alle andere onge- 
leegentheeden des tijds : doch tot ouderdom gekomen, 
word ze door de zelve van ’t leeven beroofd. Geeft 
ook zelden, ten zij met hcete, drooge jaren, volko- 
men rijp Zaad ; ’t welk een weynig langwerpig-rond , 
en bleek-bruyn van verwe is. Echter kan men’er goed 
en in alles volkomen Zaad van winnen , wanneer men z aac j 
ze , met een wallende Maan van April in een Pot ge- 
plant, ’s Winters binnens huys brengd; daar met mati- 
ge vochtigheyd onderhoud , en ’s Zomers op een war- 
me plaats zet. 
Niet alleenlijk door dit Zaad, op de gemelde tijd ge- Aanwin- 
zayd zijnde , kanz tvermecnigvuldigd, maar ook aan- ning. 
gewonnen worden door hare dunne en teedere rijsachtige 
Takjens-, welke men op de wijze der Angelieren, voor- 
zichtig met een Pennemes ten halven infnijd; met aarde 
aanvuld, of bedekt, en als ze Wortelen hebben gekree- 
gen , op de zelve genoemde tijd van de oude afneemt 
en verplant. 
KRACHTEN. 
H Et Zaad van Vlookruyd, of Pfylltum, ’t welk Galm. lib. 
van deeze Plant alleenlijk in gebruyk is, doch Simp. 8. 
niet dikmaal inwendig mag ingenomen worden, 
zonder groot gevaar, is koud in den tweeden, en droog 
in den eerften graad. 
Het zelve Zaad eerft een weynig gebraden , of ge- DoJ. 1. 4.' 
droogd, daar na maar eeven gekneufd , en zoo lang in c - 3«* 
Water 
1 
