8<?7 NaALDEKERVEL. ScORPIOENStAART &C. AdDERSKRUYD. 8(?g 
Macrt, weer , niet diep in de aarden worden gczayd. 
Want alleen hier door kan dceze foort aangewonnen en 
vermeenigvuldigd worden. Komt anders ook van zelfs 
genoeg op uyt ’t neergevallene Zaad. 
en der Het Scandix minor, of kleyne Naaldckervel , 
Naaide- brengt voort een kleyn Zaad, ’t welk dat van ’t ander 
kervel. gantfchelijk niet gelijk is. Deeze foort vergaat niet zoo 
haalt. Kan felle koude, en alle andere ongelecgenrhee- 
den der W’inter uytdaan. Bloeyd in de tweede Zo- 
mer. Geeft volkomen rijp Zaad , en verderft daar 
meê. Word door dit haar Zaad aangewonnen. Doch 
komt, ter plaats daar het eens gedaan heeft, zoo over- 
vloedig door ’t uytgevallene voort, dat de moeyte der 
zaying gantfeh onnodig zou zijn. 
KRACHTEN. 
Gal. lib. Rooie Naaldckervel, in ’t Latijn Scandix major. 
Simp. 8. I -j-is verdrogende en verwarmende in den tweeden 
graad; ook fcharp en bitter op de Tong. 
Diofc. l.t. Word veder weegen van veele voor een Moeskruyd 
e. 16S. in fpijzen gebruykt. In Wijn gezoden, en daar van 
gedronken, is aangenaam voor de Maag, en alle ande- 
re inwendige deden des Ligchaams. Opend daarenbo- 
ven dc ve rfioptheyd van Leever , Blaas en Nieren. 
Diirant. De 'Bladeren, Bloemen en Wortelen van Naaldeker- 
hift. Plant. met Boter, Wijn, en eenige Peeterzclie-bladcren, 
]•> ■ 3Ï 1 - een wcynig in een Pan gebraden , en ,zoo gelegt op ’t 
Gemagt der kinderen , welke haar waier met kpnnen 
maken, doed haar ’t zelve lojfen. 
Het Scandix minor, of kleyne Naaldckervel, 
rauw in een Salade genuttigt, of anders ook, in pee- 
kei ingelegt zijnde, zoogegeeten, doed fier kei ijswa- 
ter lojfen. Opend daarenboven de verjloptheyd der in- 
wendige Ligchaams deelen. 
CCCCXXI HOOFDSTUK. 
SCORPIOENST AART 
met Bladeren van 
HAAZE-OOREN. 
Namen. Ord * n l iet Neederlandfch dus , en , 
mijns wcetens , met gcenen anderen 
naam g enoernc l; den zelven bekomen 
hebbende na dc gedaante haars krom- 
gebogenen Zaads , niet qualijk een 
5 Scorptonsftaart gelijkende. Word in 
het Latijn geheeten Scorpioides, en in ’t Italiaanfch 
Scorpioide. 
Zes bij- Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden zes 
foorten- bijzondere foorten ; namentlijk: 
I. Scorpioides Bupleuri polio, o f Htaze-oo- 
r en met Bladeren van Bitpleurum. II. Altera Bu- 
pleuri folio, of tweede foort van Haaze-ooren , of 
Scorpioideskruyd , met Bladeren van Buplcurum. III. 
PortulaCjE folio , of Hiazcn-oorcn met Bladeren 
van Porcellain. IV. Leguminosa , of Scorpioides- 
kruyd , anders Haazen-ooren met Peultjens. V. Le- 
guminosa Lusitanica, of Haazen-ooren met Peult- 
je ns uyt Portugal. VI. Scorpioides Leguminosa 
secunda Lusitanica, of tweede Scorpioideskruyd , 
met z,eer teedere , dunne , in ’t ronde inwaarts gedrayde 
Peultjens uyt Portugal. AI te zamen zijn ze van eeven 
de zelve Bouwing en Maarneeming. 
Grond. Zij beminnen een gemeene, zandige, goede aarde , 
met twee-jarige Paerdemid matig voorzien : een opene, 
warme, vrije, wel ter Zon gelecgene plaats; en niet te 
veel vochtigheyd. Blijven niet ianger dan cene Zomer 
in ’t leeven. Geeven teegens de Winter volkomen rijp 
Zaad, en verderven daar mee. 
Moeten derhalven itiet een wafTende Maan van Maert Aanwia- 
of April in ieder Zoor jaar weer op nieuws gezayd zijn : mn £‘ 
want alleen hier door konnenze vernieuwd en vermeer- 
derd worden. 
Dc foorten Van Scorpioides Lfouminosa , of Scorpioen- 
Scorpioideskruyd met Peultjens , zijn de teedqrde van ^ aart mee 
alle; en geraken derhalven niet ieder jaar tot hare vol- Peu *0 cns ' 
komentheyd. Moeten ter dier oorzaak in Potten ge- 
zayd , niet verplant , en op een zeer warme plaats 
gefield worden ; zoo krijgen ze dies te bcetcr rijp en 
goed Zaad, 
KRACHTEN. 
S Corpioenfraart , in ’t Latijn Scorpioides , is verdro- Gal. 1.8. 
gende in den tweeden , en verwarmende in den Med.simp: 
derden graad. 
De Bladeren gefloten , en op de bteten of fleeken der 
Scorpionen gelegt, geneezen de zelve. Dcfgelijks ook 
andere varffche Wonden. 
Indien een Scorpioen met dit Kruyd word aangeraakt, Durantts 
zoo valt hij tcrflond in onmagt. f el - 4**» 
CCCCXXII HOOFDSTUK. 
ADDERSKRUYD. 
B ^-P het Neederlandfch met deezen, en, Naroemen 
Cj? mijns wcetens, gcenen anderen naam ooifproog. 
i bekend. In het Latijn en Itahaanfch 
geheeten Scor zonera : in ’t Hoog- 
duytfch meedc Scorzonere, of ook 
2^ Schlangen-mörd. De Franfcht 
noemen ’t, gelijk dc Latijnen en Italianen , Scorzone- 
ra , na ’t woord Scurzo, ’t welk in de Spaanfcht 
taal een Adder bctcekend , vermits deeze Plant zeer 
haaflig geneed de geenc, welke van Adderen, Slangen, 
of anderer giftige Dieren gebeeten zijn geworden. 
Hier van zijn mij in haren aart drie bijzondere foor- Drie ver- 
ten bekend geworden ; namentlijk. anderlijke 
I. SCORZONERA MAJOR LATIFOLIA FLORE LU- r ° 0rtCn ’ 
TEO, of groot brecd-bladerig Adderskruyd, anders Scor - 
contra, met geele Bloemen. II. Minor angustifo- 
lia FLORE luteo , of kleyn Adderskruyd met geele 
Bloemen. III. Scorzonera flore rubro, of Ad- 
derskruyd met een roodeBlocm. Alle zijn ze van eenerley 
Bouwing cn M 'aarneemmg. 
Zij beminnen van naturen een goede zandige aarde , Grond, 
wel voorzien met twee-jarige Paerdemifl : een vrije , 
wel gelecgene plaats; en tamelijk veel vochtigheyd. 
Blijven eenige jaren in ’t leeven. Konnen in deeze 
Gewcdcn felle koude, en alle andere ongelcegenthcedcn 
der Wmter uytdaan. Bloeyen niet alleen , maar krij- 
gen ook dikmaal , inzonderheyd bij drooge Zomers, 
volkomen rijp Zaad : ’t welk met een wadende Maan 
van April , niet diep, in de aarde word gelegt. Al- Aanwiti* 
leenlijk hier door kan men ze aanwinnen en vermee- nin 2- 
nigvuldigen. 
Dceze uyt ’t Zaad voortgekomene jonge Planten Bloeying, 
bloeyen zelden voor in ’t volgende, ook wel eerd in ’t ** 
derde jaar. Ten minden een voet wijdte moeten ze van 
malkander gedeld worden. 
KRACHTEN. 
A Dderskruyd , of Scorzonera, met de Wortel in LoltL l.i. 
Wijn, of Edik gekookt, en daar van ieder iaor-^‘^1 1 ’ 
gen nuchtcren een Roemertje gedronken; of het 
uytgepardte Zap met Wijn ingenomen ; of ook dc 
Wortelen geconfijt , en daar van ’s morgens wat gegee- 
ten, drijd zeer krachtig teegens ’t vergif', dc fleeken 
van giftige Dieren, cn de beeten der dolle Honden: in 
zonderheyd ook teegens de Poft, Ja, indien iemand fJi.jiC, 
lii z dc 
