873 BescHRyving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek , 874 
XI. Seraphiqüe , met een bonte Bloem. XII. Een 
wit en rood gevlamde, welke ik zelfs heb aangetecld , 
waarom hij ook van veele word genoemd de gevlam- 
de van Munting : en dan nöch meer andere ; al re 
zamen van de zelve Bouwing en Waarneeming , zoo wel 
als van eenerley teedere Natuur. Moeten derhalven op 
de volgende wijze zijn behandeld. 
Hoedanig Neem een Bedde van uwen Hof, zeer warm , voor 
ken. UCe a ^ c koude Noor de- en Oojlewinden genoeg befchut, en 
zonder eenige verhindering vlak voor de Zon open leg- 
ende. Maak’er een Zonnebal^af; teweeten: befchiét 
et rondom met houte Deden , zoo dat het achter on- 
trent twee voeten, voor ten naaften bij een halve voet, 
Bercyding wat meer of minder , hoog word gezien. Maak daar 
Zonncbak. twcc dr ' e koute Lufken of Fenfleren , na gelee- 
gentheyd van de lengte gepaft: welke men voor Reegen 
; - en Forfi toe doen, doch bij goed Weer, en als de Zon 
fchijnd > weer open Zetten kan. Graaf hier na het 
diep uyt; en doe daar onder in, ter hoogte van 
twee voeten , varfTche , warme Paerdemift , cTigt op 
malkander getreeden , of geftampt , zonder dat’er ceni- 
hoe ° toe £ e aarde onder geraakt. Neem dan twee deden Veen- 
tc rigten. aardc ; twee deden Mol van verrotte Boombladeren ; 
twee deden gemeene grond , waar op in 't voorgaande 
jaar niets met allen heeft geftaan ; zes deden grof zand; 
vier deden twee-jarige kleyn-gewreevene Koeyemift ; 
twee deden twee-jarige en tot aarde gewreevene Paerde- 
mift, cn drie deden een- of twee-jarige Hoenderdrek; 
al te zamen genoegzaam en kleyn door malkander ge- 
wreeven, of gemengd. 
Hoedanig Leg van decze dus bercyde grond (welke men een 
lenfla»'" ^ * an S tC vooren moet doen g erccd maaken , ook nu 
en dan eens laten omfmijten) over de gemelde Paerde- 
mift heenen, ruym een halve voet hoog : daar op weer 
een ftroobreed hoogte Zand , daar geen zoutigheyd bij 
is j of half zand, cn half flegte magere grond onder een 
gemengd. Zet’er de Bolletjens van decze foorten op, 
wel droog, en niet cerft in eenige vochtigheyd geweeft 
hebbende ; in de Maand September, in ’t laatft van 
OElober , of 't begin van November , ftraks na volle 
Maan, een halve voet van malkander; ook wel in Fe- 
bruarius , of in Maert , na geleegentheyd van de tijd, 
om tweemaal ’s jaars te hebben; alhoewel ’t zoo goed 
niet is als in den Herfjl; vermits ze dan niet zoo^ veel 
afz.etz.els , of jongen , aan hare Wortel voortbrengen ; 
ondertulTchen eevenwel ook in een ander opzicht zoo 
veel te beeter, wijl’er dan minder gevaar van felle Forft 
of Sneeuw te verwachten ftaat. 
lcEEin ” - Str °y dan cen du y m breed hoog van ’t zelve zand, 
g ng ofdegcdachte flegte gemengde zandaarde, daarover hee- 
nen : daar op al weer een duymbreed hoogte van de 
gemelde goede grond, doch niet meer. VVant dieper 
mogen ze niet leggen, op datze niet quamen te verrot- 
ten. Zouden dan ook zomtijds dies te minder Bloemen 
geeven : maar twee duym diep geftcld zijnde, krijgen ze 
veel afzetters, of jongen. 
der Bollet- De Bollen dan dus in de aarde gebragt zijnde, wor- 
jem, den om n j et te vee j \y atcr te ontfangen, met 
de gemelde houte Fenflcrs overdekt; niet alleen in dee- 
zetijd, maar ook vroeg in ’t Hoor jaar , vermits ze de 
nattigheyd ongcerne verdragen. Échter niet digt toe, 
maar ten halven, of wat meer, open ; met houtjens 
ohderfchoord zijnde, op datze de Lucht en Zon, wel- 
ke haar en de aarde zeer dienftig is, genieten mogen. 
OndertulTchen eevenwel, als ze cerft varfch gezet zijn, 
konnenze voor de eerftemaal wel een wcynig van bo- 
ven neervallend Reegcnwater lijden : doch daar na niet 
der la VCN mccr ‘ dc ^ aand Maert mag men de Fenfleren ge- 
queeking keel open ftcllen , of gantfchelijk wcchneemen ; inzon- 
derheyd als ’t niet veel meer rijpt, of dat’er geen fterke 
winden wayen. Want als ze in Knoppen, of geheel open 
ftaan, konnenze de zelve niet wel, maar dan wel veel 
Reegen verdragen. 
deczer Als nu in de Winter de Forfi fterk aankomt, doed 
men dc r.HJkrc» weer voorzichtig toe; cn mefi bc- treffelijk, 
legt ze boven, defgelijks rondom j met warme Paerdc- Bloemen, 
midi cn daar over heenen dik met ftroo, opdat de 
s "" m “ i0 ° "’ c yn'S als mogelijlc is door mogt komen 
te dringen. Om ‘c welk noch meer te Verhinderen , 
zeer dienftig is, dat men eerft cen liaira Uud onderde 
Fenfieren legt. 
Deeze zeer fchoone Bloem vergaan, de Bladeren Tijd der 
geel geworden , en verwelkt zijnde , neemt men de °P nee - 
Bolletjens uyt dc aarde op , zonder die langer te 1* min& 
ten leggen; anders zouden ze verrotten; en men bé- 
waard ze op een droogc plaats , ter tijd toe , dat ze 
weer ingezet zullen worden. Hier op moet men wel 
nauw en zonder eenig verzuym letten. 
..J^dicn liet gebeurd, dat eenige Bladeren, buyten Vcrder- 
ujds, geel beginnen te worden, zulks is een tce- vin £ te 
ken van verderving; inzonderheyd als ze, wanneer men ™° rko * 
maar zachtjens daar aan trekt , terftond volgen, lh " 
zulk een geleegentheyd neemt men de Bollen op ; 
men zuyvcrd haar van de verrotting, cn men legt ze 
in droog zand, tot datze dc aarde weer bevolen zul- 
len worden. 
Onder deeze foorten van Bloemen worden ook en- Enkele 
hele een-verwige , zoo wel als bonte, gevoriden , wel- ecn - vcr - 
kc alleenlijk in onze Gewcftcn Zaad te voorfchijn T IRC '- 
brengen; echter zelden volkomen rijp. Worden der- ningT 1 "’ 
halven aangewonnen cn vcrmeenigvuldigd enkelijk door 
hare aangewaflene jonge Bolletjens, welke men bij dc 
opneeming van dc oude afdoed, cn te zijner tijd weer 
in de aarde legt. 
Indien iemaiid ongencegen was, de moeyte te doen. Andere,™ 
van de gemelde Zonnebal^ te laten maken; of zoo veel bequamcr 
Bolletjens niet had, dat het zoo veel omflag waardig wijze 
ware, kan dezelve met of ftraks na volle Maan van 
Novetnbcr of Februarists zetten op een goede luch- 
tige plaats , of Bedde ; in een goede zandige , ook 
met een- of twee-jarige Koeyemift; of verteerde, uyt- 
gedroogde Menfchendrek welgcmcftte grond ( vermits 
ze van naturen een vette aarde begeeren) buyten in 
de opene vrije Lucht , cen duym of twee vingeren 
breedte diep. Hier ontrent moet men zich dragen na 
tijds geleegentheyd, cn wanneer men beft in de aar- 
de kan komen. Over de ingezettede heeft men flegts omdeBoI- 
vt&tjlroo te dekken, en daar over weer een Flafchmat ,cn te 
gebonden, om daar door af te kceren ’t Sneeuw-wa- plantcn * 
ter, ’t welk haar zeer hinderlijk is, en verderft : waar 
teegens de Vorft , hoe fterk die ook zijn mogt, de Bol- 
letjens niet kan befchadigen. Of ook, men behoeft 
alleenlijk Run uyt de kuypen der Schoenmakers , ter 
hoogte van twee of drie vinger breedte, daar over te 
fmijten, wanneer ’t begind te vriezen ; cn dan dezelve 
dus ongerept te laten ftaan , tot in de Maert, wanneer 
’t goed Weer begind te worden. 
Op decze wijze behandeld, zullen ze veel meerder, en veel 
ook hcerlijkcr cn grootcr Bloemen voortbrengen, als hecrli J ker 
dc geene, welke in Potten , houte Faatjens , of ook^T* 1 
zelfs in een Zonnebal ^ geplant zijn ; en afz,etters ge- dragen*! 
noeg bekomen : inzonderheyd als men de Run daar 
op laat leggen tot dat ze uytgcbloeyd hebben : vermits 
de zelve dc grond vochtig houd ; ’t welk deeze Ra- 
nunculi, of Boterbloemen, zeer aangenaam is. Want 
bij een droog Foor jaar geeven ze wcynige , cn ook 
kleyne Bloemen. Mogen derhalven wel in zoodanige 
drooge tijden dagelijks met Water worden begoten, 
’t welk haar op geenerlèy wijze kan fchadelijk vallen. 
Doch als de Run daar op blijft, kan dc grond niet ligt 
uytdroogcn. 
De Ranunculüs arvensis echtnatus, o?Jlee- Steckende 
kende Boterbloem , voortkomende op Grasachtige Boterbloe- 
plaatz.cn, blijft niet langer dan eene Zomer in ’tlee- men ’, 
ven. Geeft, op een bcquamc plaats geftcld zijnde, m c °ndcóp 
cn zomtijds met Water voorzien, in den Flerffl vol- Grazige P 
komen rijp Zaad ; ’t welk ieder Foor jaar, met een plaat«n. 
waflcnde Maan van Maert, weer op nieuws de aarde 
moet 
