«75 
moet aanbevolen zijn. Komt ook wel van zelfs ge- 
noeg op door het uytgevallene Zaad. Alleenlijk hier 
door konnen ze aangewonnen en vermeenigvuldigd wor- 
den. 
Verfchey- y\] <j c andere foorten, als Ranunculus autum- 
foorten re NALIS Lüsitanicus , of Portngalfche Herfjl-Boter- 
van Boter- bloem , zoo wel met een enkele als dubbele Bloem : 
bloemen. roLio Plantaginis , of tnet Bladeren van Weegbree: 
Dulcis Tragi , of wéte Boterbloem van Hiero- 
nvmus Tragus : Bulbosis, of met een Bolwortel: 
Aponinus Bifolius , of Italiaanfche twec-gebla- 
derde Boterbloem van de Berg Apennm : Flammeus 
major et minor, of groote en kleyne brandende Bo- 
terbloem: Nivnus Anglicus, of Sneeuw-witte En- 
gelfche Boterbloem : Radice Grumosa fof.io ru- 
Tte , of tnet een knobbelige Wortel en Bladeren van Rny- 
te : LanUGINOSUS ANGUSTÏFOfiIUS GRUMOSA RA- 
dice, of meteen knobbelige Wortel , en lange , fmalle, 
wolachtige Bladeren : Globosus , met een fchoone , 
f eele , ronde Bloem : Septentrionalis , of Boter- 
loem uyt de Noorder-gewejlen ; en dan noch veel meer 
Grond. andere, blijven lange jaren in ’t leeven : geeven zelden 
volkomen rijp Zaad : verdragen, buyten ftaande , de 
W r inter-koude zonder fchade , ook veele vochtigheyd. 
Beminnen een goede, gcmcene , zandige aarde, met 
twec-jarigc Koeyc- en Paerdemift genoegzaam door- 
Aanwin- mengt: ook een vrije, welgeleegene plaats. Verliezen 
nlng ' ’s W inters haar Loof: ’t welk in de Maert weert e voor- 
schijn komt. Worden alleenlijk aangewonnen en ver- 
meenigvuldigd door hare aangegroeyde Wortelen: welke 
men met een waflënde Maan van Maert of April van de 
oude afneemt, en verplant. 
Italiaan- De Ranunculus Aponinus bifolius , of Ita- 
btoem°van ^ ,aan fi^ e Boterbloem van de Berg Apennin , geeft uyt 
de Berg cen cevcndrachtig-lange, dikke, bleek-bruyn-verwige, 
Apennin. van binnen witte, de aarde doorlopende, en met Ster- 
ke veezolen voorziene Wortel, een cenige , tamclijk- 
Stee? 61 ' , bleck-groene , zes vingeren breed hoog op- 
fchictcnde Steel : op wiens bovenftc twee Bladeren , 
met hare Steden onder te zamen gevoegd , gelijklijk 
voortkomen, zijnde ieder vijf vingeren breedte hoog, 
Bladeren, en zeevén vingeren breedte lang, doch rondachtig van 
“ r d gg Zel ’ gefokc : in vijf, doch meeft in zeeven , groote en bree- 
daantc. de deden gefneeden ; boven, of voor, op ’t breedfte, 
en daar weer gedeeld in tweeën , doch niet diep ; 
voor wat fpits; ook hier en gintfeh een weynig ge- 
tand: donkcr-groen van verwe , doch lichtelijk ver- 
anderende in een bleeke plekkighcyd ; en onder bleek: 
in ’t midden voorzien met zeeven fchoone, dikke 
deren , in ieder deel met Takfen oplopende. Ruften 
op teederc , ronde , bleek-grocn-vcrwige , twee vin- 
ger-lccdcn lange Stecltjens: tuflehen welke regt in het 
midden cen kort Steeltje , een eenige vinger lang, op- 
Kno P- fchiet : waar op alleenlijk een dikachtige Knop ruft , 
onder breedft ; boven ftomp-fpits toegaande. Welke 
haar in het laarftc van April en begin van May opend. 
Bloem. Dan word gezien een bleek- of geheel- witte Bloem , 
ruym een halve Schelling in ’t ronde groot, ook hol 
gefteld, gelijk een kleyn knopje: gemeenelijk beftaan- 
dc uyt zes rondachtig-toegaandc Bladeren ; meeft al- 
Zonder tijd in ’t midden met cen deukje. Ook in ’t mid- 
onze Lan- dcn voorzicn met ccni g c langwerpige gedachtige we- 
den. z-eltjens. Als ze eenige dagen hebben open geftaan , 
vergaan ze in haar zclven , zonder in onze Landen eenig 
Zaad te geeven. 
Engelfche De Ranunculus nïveus Anglicus, of Sneeuw- 
witte ' bÖ- ' w,tte Engelfche Boterbloem , verdeeld zich uyt een 
tcrbloem. bleek-bruyn Fècz.elworteltje in veele Takjens , meer als 
een voet hoogte opfchictendc. Aan de zelve groeyen 
tamelijk-groote, donker-grocnc, in vijf en meerder dee- 
len gefneedene , zeer fterk en diep-geaderde, ook aan 
Bladeren. Je ran( J cn genoegzaam getandde Bladeren. Uyt dc 
punten neemen veele Bloemen t’cffcns haren oorfprong, 
ontrent zoo groot als een ftuyver $ geheel dubbel j 
8 76 
beftaandc uyt veele voor rond-toegaande Blader tjens, 
van een aangename aanfehouwing. Lang dueren ze , Bloemen, 
doch vallen eyndelijk op de aarde neer, zonder in onze 
Geweften eenig Zaad na te laten. 
De foorten der Boterbloemen met Knobbeli- Boter- 
ge Wortelen, konnen ook, ec ven gelijk de Bloemen 
ufche , wanneer hare Bladeren vergaan zijn , opgenö- 
men, en in een varflche, nieuwlijks-omgefmeetene, en wortelen 
op de hier boven verhaalde wijze welgemeftte grond, 
ieder jaar, met een volle Maan' van September of Ode- 
der, weer ingezet worden. 
KRACHTEN. 
Z Oo wel de Bladeren als Wortelen van Boter- Durantes 
bloem, in ’t Latijn Ranunculus, zijn brandende 
van aart, en heet tot in den vierden graad ; der -züfit. l. 1 
halvcn ondienftig, ja gevaarlijk, om inwendig gcbruykt enatr. 171. 
te worden j want zouden de menfehen al lagchende doen Sallufihu. 
fierven. 
De gemelde Bladeren gefloten , en dan gelegt op Apu/ej.Ub. 
Klieren, Krepzaveeren , Bloedvinnen , en allerley andere 
^weeringen, doen dc zelve doorbreeken. Verteerenook, c , ï0 . 
en neemen wech de Wratten. 
Het Zaad van Bloemen in Spijs of Drank ingeno- 
men , doed dc Vrouwen veel Aielk, hare Borjlcn 
krijgen. 
CCCCXXVI HOOFDSTUK. 
KRUYSWORTEL. 
S Tet alleen in het Ncederlandfch dus , Namen, 
maar ook van veele Kruyskruyd , 
en Grinokruyd genoemd. Word 
in het Latijn geheeten Senecio , en 
Er i ger um : in ’t Hoogduytfch Cr e utz- 
wur’i z , Creutskraut, en Bald- 
greisz: in ’t Franfch Senesson , of Du Senezon: 
in ’t IiaUaanfch Senetio, Cardoncello, Spellic- 
ciosa , en Senetione. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden vier Vier bïj- 
bijzondere foorten ; namentlijk: zondere 
I. Senecio vulgaris major , of ge, meen groot foorlC11, 
Kruyskruyd. II. Vulgaris minor, of kleyn gemeen 
Kruyskruyd. III. Senecio major tomentosa, of 
groot Kruyskruyd met ruyge , wollige Bladeren. IV. 
Senecio flore ooorato , of Kruyskruyd met een 
riekende Bloem. Al te zamen zijn ze van de zelve Bou- 
wing en Waarneeming. 
Zij beminnen allerley Slag van grond , ’t zij ge- Grond, 
meftte of ongemeftte. Hebben zoo lief cen opene, 
vrije, luchtige, warme, of wel ter Zon gelecgene, 
als een vochtige , donkere of fchaduwachtigc plaats. 
Konnen veel Water verdragen , en vergenoegen zich 
ook met weynig. 
Blijven niet langer dan eene Zomer in ’t leeven. Zaad. 
Geeven teegens de W'intcr volkomen rijp Zaad, en 
verderven daar meé. Moeten derhalven met een waf- 
fende Maan van Maert of April in ieder Voorjaar weer 
op nieuws, niet diep, worden gezayd. Komen ook, 
door de geheele Zomer , van zelfs genoeg voort van 't 
uytgevallene. Doch deeze, welke dan geen Zaad be- 
komen, konnen in de Winter onbefchadigd overblrjven; 
en geraken in 't tweede jaar tot hare volkomcnthcyd. 
Alleenlijk hier door konnenze aangewonnen en vermce- Aanwin- 
mgvuldigd worden. n ‘ n g- 
KRACHTEN. 
K Ruyswortel , in het Latijn Senecio, of Erigerum , j£g in . 1 . 7. 
heeft een gemengde kracht ; zijnde niet alleen #. j. 
Boterbloem. Kruyswortel. Wilde Thymus. 
