Dio/c. 1 . 1, 
C. 121 . 
Durantes 
kift. Plant 
fol' 434 - 
P. Alpin. 
Je Plant. 
JEg.c.1,1. 
Rajis de 
Simp.c.xo 
Kamen. 
Twee 
foortcn: 
Grond. 
Zaad. 
Waarnee- 
mingin de 
Winter. 
Krachten 
onbekend. 
Namen. 
Verfchey- 
879 Sesamum. Sesamoides. 
Het Zaad van Sefimum is vet van aart, en flopt 
de zweetgaten; derhalven, om inwendig gcbruykt te 
, worden , voor de Adaag en ’t geheele Ligchaam on- 
dienftig. ’t Zelve gedroogd, gefloten, en met Rooze- 
watcr vermengt, verdrijft de harde , dikke gezwellen-, 
allerley verhitting , gebrandheyd ; leedenpijn , cpuetzuren 
der O ogen-, de beeten en fieeken der Slangen , daar op- 
gelegt ; en met Oly van Roozen gemengt , verzagt 
de Hoofdpijn , veroorzaakt door groote hitte. Het 
zelve vermogen de Bladeren , in Water gezoden , en 
daar op gedaan. 
De Oly , uyt dit Zaad geparft , en met Wijn 
ingenomen , maakt de Menfchen vet ; doch doed 
ook de Maag walgen. Verdrijft de jeukerigheyd, ook 
de ruydigheyd van de Huyd ; de fmerten der Adoedcr 
' van de Vrouwen ; en van de Darmen. Helpt de 
Engborjtigheyd. 
CCCCXXIX HOOFDSTUK. 
SESAMOIDES. 
Et deezen , en, mijns wcetens, gee- 
nen anderen naam in ’t Neederlandfch , 
Latijn , of ccnige andere Taal bekend, 
of genoemd. 
Hier van zijn mij in haren aart 
twee veranderlijke foortcn bekend ge- 
worden ; te weeten : 
I. Sesamoides Salamanticense majus. II. Mi- 
nus ; dat is , groot en kleyn Sefamoides van Sala- 
manca. Beyde zijn ze van eeven de zelve Bouwing 
en Waarneming. 
Zij beminnen een zandige, goede, gemeene grond, 
met een weynig twee-jarige Paerdcmift voorzien : een 
luchtige, warme , genoeg ter Zon gelecgene plaats; en 
matige; voor al niet te veel vochtigheyd. Blijven drie, 
of ook vier jaren in ’t leeven. 
Geeven in deeze onze Geweftcn zelden , ten zij 
met goede, warme, drooge Zomers , volkomen rijp 
Zaad. Konnen op geenerley wijze veel koude Herffl- 
reegenen ,of eenigc Korf verdragen. Moeten derhalven, 
met een waffendeMaan van April in Potten zoo gezayd 
als geplant zijnde, in ’t begin, of ren halven van Oïlo- 
ber , na gelecgentheyd van de bequaamheyd of onbe- 
quaamheyddes tijds, binnenshuys worden gebragt; ge- 
zet op een plaats daar ze lang de Lucht konnen genie- 
ten; en waarin of gantfeh geen, of immers zeer weynig 
vuur word geftookt ; vermits ze door deeze voor haar 
onnatuurlijke warmte haaftig zouden verderven. Ge- 
durende de geheele IVinter moet men ze met flegts een 
weynig Reegenwater voorzien : ook niet voor in het 
begin van April, met een aangename Lucht en Ree- 
gen , weer buyten ftellen : dan noch voorzichtig wach- 
ten en wel dekken voor koude nagten , veel vochtigheyd, 
en hayrige Winden. 
KRACHTEN. 
D E krachten van deeze twee aardige Gewajfen , 
groot en kleyn Sefamoides, zijn tot noch toe on- 
bekend ; derhalven wij ook geen gelecgentheyd 
hebben , om iet verder daar van te fchrijven. 
CCCCXXX HOOFDSTUK. 
S E S E L I. 
En aangenaam Gewas , van een ieder dus, 
en, mijns weetens, in geene taal anders ge- 
noemd. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend 
Seseli. ZüykerworteL. 88a 
geworden èenige bezienswaardige , veranderlijke foor- deug bg- 
ten; namentlijk: ziens- 
I. Seseli pratense, of Sefili, groeyende op Gras- vaardige * 
velden. II. Palustre lactescens , of Water- ïijk^foor* 
Sefelt , met een Melkachtig Zap. III. Creticum, öf ten ; tor 
Sefeli uyt Candien j anders ook Tordilium gehee- S e - 
ten. IV. Creticum minus , of kleyn Sefeli van * a 00t !" 
Candien. V. Montis Libani, of van den Berg Li- fteld. 
banus. VI. Massiliense , of Sefeli , groeyende on- 
trent Marfilten. VIL Peloponnense majus ci- 
CUT/E folio, of groot Sefeli van Peloponnefus , met 
Bladeren van dulle Kervel. VIII. Peloponnense 
MINUS CICUT.E folio, of kjeyn Sefeli van Pelb- 
ponnefu met Bladeren van dulle Kervel. IX. Pe- 
loponnense Lusitanicum , of Portugalfch-Pelo- 
ponnefus Sefeli. X. ./Ethiopicum herba, of Se- 
felikruyd uyt Moorcnland. XT. Seseli yEthiopi- 
cum frutex , of boomachtig Sefeli uyt Adooren - 
land. Niet alle zijn ze van de zelve Bouwing en Waar- 
neem ing. 
Echter beminnen ze al te zamen een goede , ge- Groni ** 
meenc, zandige aarde, vermengt met een weynig twee- 
jarige Paerdemift : een luchtige, warme, wél ter Zon 
geleegene plaats , en niet te veel vochtigheyd. Gee- 
ven ook niet alle in deeze onze koude Geweftcn volko- 
men rijp Zaad. 
Het Seseli pratense, of Sefili , groeyende op Ecnige 
Grasachtige plaatsen : Palustre lactescens; of ^ aai, 8 ce_ 
voortkomende in vochtige Oorden , met een melkachtig éweejaren 
Zap-. Creticum majus, & minus, groot en kleyn leevende 
Sefeli van Candien , zijn tamelijk hard van aart. Kon- foortcn ' 
ncn felle koude, en alle andere ongcleegenthceden der 
l'l inter , geduldig uytftaan. Bloeyen in ’t tweede jaar ; 
geeven volkomen rijp Zaad, en verfterven daar mee. 
Moeten derhalven ieder Koor jaar , of om ’t tweede * 
met een wallende Maan van Adacrt , op nieuws, niet 
diep , weer gezayd zijn. Komen ook uyt het neer* 
gevallene van zelfs genoeg op. Hier door alleenlijk 
konnen ze aangewonnen en vermeenigvuldigd worden. 
Het Seseli Montis Libani , of Sefeli van de Se & l'van 
Berg Libanus, word met de gemelde Maan van April Ber S 
in een Pot gezayd, en warm gezet. Blijft niet langer ’ anU *' 
dan eene Zomer in ’t leeven. Bloeyd in den Herffi , 
en geeft in onze Geweftcn ter nauwer nood bij goe- 
de Zomers volkomen rijp Zaad. Daar mee ver* 
fterft ze. 
Het Seseli Massiliense, of Sefeli van Adarfi^^ n g^c- 
lien -. Peloponnense Lusitanicum, of Sefeli uyt X, en ° e 
Portugal , een weynig gelijkheyd hebbende met de Se- van^Sefcli. 
feli van Peloponnefus-, en Seseli jEthiopicum fru- ' 
tex , of heef er ig Sefeli uyt Adoorenland, vergaan niet 
haaft, maar blijven veclc jaren in ’t leeven. Konnen op 
geenerley wijze veel Water, of Herfflreegen^, veel min- 
der, eenige Winterkoude verdragen.- Moeten derhalven, 
m Potten gezet zijnde , in ‘t begin van OElobcr bin- 
nens huys worden gebragt , op een goede , luchtige 
plaats; waar in niet anders als bij vriezend Weer word 
gevuurd; onderhouden met een weynig lauwgemaakt 
Reegenwater ; en niet weer buyten gefteld voor in ’t 
begin of ten halven van April , dan noch wel gewagt 
en gedekt voor koude nachten en fchrale winden. 
Jn deeze onze Geweften krijgen ze zelden, anders als Zelden 
met gantfeh warme en drooge Zomers , volkomen rijp Zaat * - 
Zaad. ’t W elk met een wadende Maan van April in 
Potten gezayd moet zijn. Hier door konnen ze be- 
quamelijk , gelijk ook het Seseli vEthiopicum 
frutex, of heef er ach tig Sefeli uyt zAïthtopien , door 
de bij of boven de Wortel uytgeloopene jonge Loot en, 
aangewonnen en vermeenigvuldigd worden. Welke ge- Aanwin- 
dacht e jonge Looien men met een volle Maan van April nin 2- 
ten halven , gelijk de Angelieren, infnijd ; in de aard- 
de buygd ; of met aarde bedekt : daar na , Mortel 
gekreegen hebbende , van de oude afneemt, en ver- 
plant. 
Kkk 
Dc 
