VetTchey- 
de namen. 
Zeeven 
verander- 
lijke foor 
ten. 
Grond. 
Soorten , 
welke 
maar eei 
Zomer 
leeven. 
Aanwin* 
Ding. 
Langlec- 
vende 
foorten. 
Aanwin- 
ning. 
Gal. lik 8. 
Simp.fac . 
893 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen , III Boek, 894 
ccccxl hoofdstuk. 
HAZENSALADE. 
N het Ncederlandfch niet alleen dus , 
mèar ook Ganzendistel , Kony- 
nenkruyd , en Melkweye genoemd. 
Word in het Latijn geheeten Son- 
, Brassica Leporina , en 
Leporina in het Hoog- 
duytfch HASENKOHL,en Ganszdistel: in't Franfch 
Palais de Lievre , Letsseron , en Laicteron : 
in ’t Italiaanfch Sonco, Cicerbita, Crespigno , 
en Herba Chegitta latte. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden ec- 
nige veranderlijke foorten , te wceten : 
I. Sonchus LALVIS vulgaris, o i'gemeene , glad- 
de, jlegte Hazcnfalade. IE Vulgaris aspera, ge- 
meene rouwe , of Jleekcnde Hazcnfalade. III. Hie- 
Racites major, Jive Arborescens, groote , of tot 
een Boom opwajfende Hazcnfalade , met Bladeren van 
Havikskruyd. IV. Hieracites minor , of kleyne 
Hazcnfalade , met Bladeren van Havikskruyd. V. 
Hieracites minor Lusitanicus , of kleyne Por- 
tugalfche Haz.cn/alade met Bladeren van Haviks- 
kruyd. VI. Aspera foliis dentis leonis , of 
rouwe Hazcnfalade met Bladeren van Papenkruyd. 
VIT. Sonchus Africanus, of Africaanfche Hazen- 
falade. Niet alle zijn ze van cencrley Bouwing en 
Waarneeming. 
Zij beminnen meeft al te zamen een goede, gemee- 
ne, zoo wel zandige als andere, doch welgemeftte aar- 
de: immers zoo veel een fchaduwachtige, als een luch- 
tige, wel ter Zon gcleegene plaats, en veel vochtigheyd. 
Geeven niet alle volkomen rijp Zaad. 
Het Sonchus LiEvis vuLCARis, gemeene, Jleg- 
te Hazenfalade : Vulgaris aspera , of gemeene 
'■ rouwe Hazenfalade : Aspera foliis dentis leo- 
nis, of rouwe Hazenfalade , met Bladeren van Papen- 
kruyd. Hieracites minor Lusitanicus , of kley- 
nc Hazenfalade uyt Portugal ; en Sonchus Afri- 
canus , of Africaanfche Hazenfalade , blijven niet 
langer dan eene Zomer in ’t leeven. Geeven in den 
Herfjl volkomen rijp Zaad, en vergaan dan door een 
kleyne Vorfl. 
Worden derhalven met een wallende Maan van 
Maert [de Sonchus Africanus, en minor Lu- 
sitanicus, of Africaanfche , en kleyne Portugalfcbe 
Hazenfalade in de Maand April, en op een veel war- 
mer plaats als de andere] ieder Voorjaar weer op nieuws, 
niet diep gezayd. Doch komen ook ( uytgezonderd 
de laatft-genoemdc twee) genoeg van zelfs op uyt het 
neergevallene Zaad. Hier door konnenze alleenlijk 
aangewonnen en vermeenigvuldigd worden. 
HetSoNCHus Hieracites arborescens, of boom- 
achtig Hazenfalade , met Bladeren van Havikskruyd-, 
en Hieracites minor , of kleyne Hazenfalade met 
Havikskruyd-bladcren , vergaan niet zoo haalt , maar 
worden van naturen oud. Geeven niet anders als met 
zeer goede Zomers eenig rijp Zaad. Verdragen ge- 
duldig allerley ongeleegentheeden der Winter. Ver- 
liezen teegens de aankom ft der zelve hare Bladeren. 
Worden vermeenigvuldigd door haar Zaad-, en dan ook 
noch genoegzaam aangewonnen door hare aangewaflene 
jonge Scheuten ; welke men met een wallende Maan in 
April van de oude afneemt, en verplant. 
KRACHTEN. 
A L de foorten van Hazenfilade , in het Latijn 
Sonchus , zijn koud en droog; ook wat te zamen- 
trekkende van aart: doch gedroogd zijnde, een 
weynig warm. 
In Wijn gezoden , en daar van gedronken ; of het Lufit. L 1 . 
uytgeparfttc Zap der Stoelen en Bladeren met Wijn in- tnarr - ' 
genomen , is aangenaam voor een heete en qualijk-gc- 
ftelde Alaag ; ook voor een hitzige Leever-, en doed 
wel wateren. Is goed teegens Vergif, de Nieren-Jleen; 
de Geelzucht , een benauwde Borfl : verwekt in der 
vrouwen Borjlen vee 1, entegelijk goed, gezond Zog . 
Veroorzaakt de barende een lichten arbeyd. Doed het 
Braken, en allerley Buykloop ophouden. Verdrijft ook 
de Koudepis. 
De Bladeren gefloten , en op heete gezwellen ge- pararites 
legt, verkoelen de zelve. In Water gezoden, en tot 
een Salade gegeeten, in plaats van Endivie , zijn zeer 
gezond. 
Het Zap met Cottoen gelegt op de heete gebree- Diofc.l. 1 . 
ken van het Fondament , en andercr heymelijke Lee- c ' 
den , verzacht de pijn , en neemt’cr de brand van 
wech. 
CCCCXLI HOOFDSTUK. 
S M Y R N I U M 
van C A N D I E N. 
a Us in het Ncederlandfch genoemd , Namen, 
word in het Latijn geheeten Smyr- 
nium Creticum , Petroselinum 
cilici/e , en Hipposelinum A- 
greste : in het Franfch Smyrnium 
de Candie : in ’t Italiaanfch Smir- 
nio , en Macerone. 
Deeze Plant bemind van naturen een zandige, ge- Crond. 
meene, doch welgemeftte grond: immers zoo zeer een 
opene , vrije, als een fchaduwachtige plaats; en veel 
Water. Blijft eenige jaren in ’t leeven. Geeft ge- 
meenelijk ieder Zomer volkomen rijp Zaad. Ver- Zaad. 
draagd felle Vorjl , en andere ongeleegentheeden der 
Winter, zonder fchade. Verheft voor den Herfjl haar 
Loof , doch word in de Maand Maert weer groen. 
Word vermeenigvuldigd door haar Zaad ; ’t welk Aanwin. 
met een walfende Maan van September of Februarius nin S- 
C indien dan de grond open en onbevroren is ) niet 
boven een halve vinger breedte diep , op een fchaduw- 
achtige plaats in de aarde moet gelegt zijn. Maar dan 
ook noch aangewonnen door hare aangegroeyde jonge 
Bollet jens-, welke men in Augujlus mag opneemen, van 
de oude fcheyden , en terftond weer in zetten. Zomtijds 
komen ze van zelfs overvloedig genoeg voort door het 
neergevallene Zaad. 
KRACHTEN. 
S Myrnium van Candien , in het Latijn Smyrnium Aart. 
Creticum , is verwarmende en verdrogende van aart, 
tot in den tweeden graad. 
De geheele Plant in Wijn gekookt , en daar van een Diofc. I. j. 
Roemertje gedronken , of het Poeder der gedroogde c - 79- 
Bladeren en Wortelen met Wijn ingenomen, ftild de 
Buykloop. Is goed teegens de beet en en fleeken der Slan- 
gen, en anderer giftige Dieren. Verzacht een verouderde 
Hoejl , en een benauwde Borjl. Gcneeft de Koudepis , 
en doed gemakkelijk water lojfen. 
’t Zaad , zijnde warm en droog tot in den derden Galen. lit>. 
graad, gedroogd, gefloten, en met Wijn ingenomen, sim P- 8- 
verzacht de fmert der Heupen : verdrijft de opblazmg 
van de Maag: verwekt de Alaandfonden der Vrouwen: Meu.‘ 
doed zweet en-, is dienftig voor de Waterzuchtige opend 
de verfloptheyd der Mdt , Nieren, en Blaas : drijft uyt 
de Nageboorte, en de do ode Vrucht. 
De Wortelen gefloten, en van buytcn op gelegt, ge- Durantts 
neezen de wonden : doen de hardigheeden , hitzige ver- bijl. Plant, 
gaderingen, en varjfche gezwellen fcheyden, en vergaan. 4jS ‘ 
CCCCXLII 
