9 ° 3 
T h a : 
T h A 
mogen opgenomen worden , en dan weer voorzien 
van een varffche grond , zoo als hier boven is aan- 
geweezen. 
Groo*e De Thapsia major latifolia, o £ groote breed- 
derfe Ua " ^laderige Thaj ofta , krijgt uy teen ontrent een duym dik- 
Thaplia. kc » * n vec * e 'dakk?» verdeelde, witte Wortel, ook bo- 
WortcJ. ven, gelijk de voorgaande, liegt, met gantfeh geen 
hayrige ruygheyd, als wel de andere , voorzien ; gom- 
achtig, en in de Mond geknauwd wordende, zeerfterk 
en bitter van fmaak , verfcheydenc Bladeren , op de 
wijze der andere foorten boven de aarde gefield ; ru- 
ftende op dikke, ronde, en met een witte wolhgheyd 
Geftaltc bekleedde Steden. Zijn ruym een voet lang ; onder 
der Blade- met h are CH g e len aldcrbreedft , en voor , allenxcn 
fmaller wordende, fpits-toegaande ; gefneeden in ontel- 
bare deden, een kleyne vinger breed , of ook wel 
meerder, gemeenelijk na boven zich teegens malkander 
ombuygcndc. De verwe is boven donker-groen , een 
weynig blinkende ; onder bleek-wit , en ruyg. Aan 
al de voorfte punten der ingekerfde deden ftaan kleyne 
harde Doorntjens. Inwendig in al de grootfte deden 
ziet men een bleek-verwige regt-doorgaande -Ader , 
waar uyt ontelbare andere kleyner voortvloeyen. Wij- 
ders zijn de gemelde Bladeren wat dikachtig van aart ; 
bitter en onlieflijk van fmaak. 
Steel. Tuflchen welke in ’t midden, als uyt het inwen- 
dige Hert, gemeenelijk een eenige Steel voortkomt; in 
dceze onze Geweften opfehietende gewoonelij k ter hoog- 
te van anderhalve voet, wat meer of minder; zijnde 
Bloem- rond, en uyt den groenen bleek-verwig. Op wiens 
tros. bovenfte punt te voorfchijn word gebragt een eenige, 
rond-gefteldc , uyt den geelen wit-verwige "Bloemtros , 
gelijk men ook in de andere foorten ziet. Zij komt 
voort in de Maand van Junins. Eynddijk vergaatze 
in haar zelven , en word gevolgd van een ovaals-wijze 
Zaad. rond , platachtig Zaad , dat van de Ferula niet zeer 
ongelijk. 
KRACHTEN. 
Galen. 1.6 . I Wortel van Thapjïa, inzonderheyd de Schel , 
S ' mf ' ° f Ba ft der zeIve ’ is ^ cet in dcn derd e° graad, 
en vochtig van aart. 
Diofc. 1. 4 . Een Drachma van de gedroogde Schors dcezer Wor- 
Loèd l.u td mCt Wat Zu y ker en Gcngebar, of met het Zaad 
f°l-9S 4 - Van (maar gantfchlijk niet voor zich zelven al- 
leen) in Wijn ingenomen , purgeert het Ligchaam , 
u y r jagende tilt galachtige , ook tayc, grove , en koude 
vochten. Zuyverd de Maag en Borjl van allerley ver- 
ft optheyd : verbeeterd de Kortademheyd ; verdrijft het 
Colijk., de Kramp , de Zijdcpijn ; de fmerten der Ge- 
wrigten, en het J pannen der Zeen/twen. 
Durant. De ld ’ortel gedroogt, gefloten, met Oly vermengt; 
kift. Plant, en dan gelegt op de ejttade Schurft heyd des Hoofds , ge- 
PlimL IJ. nee ^ dc zeve ‘ Doed ook het uyt gevallene hayr weer 
c.ió. ’ groeyen. De zelve vermengt met Wierook en Wafch , 
verdrijft de blanw-geftootene , of gevallene plekken 
op de huyd , en doed het geronnene Bloed zich 
fchcyden. 
Het uytgevloeyde Zap der Wortelen met Honig 
gemengd , neemt wech alle fproetden en vlekken des 
Zangez-ichts. 
Temel. 1.6. ’t Zelve Zap gemengt met geftotene Zwavel , fcheyd 
Med’ a ^ e k° u d e en harde Gezwellen , daar op gelegt zijnde. 
Doch men moet het niet langer als twee uuren tijds 
daar op laten blijven. 
L I C U Ü M, 
CCCCXLIX 
T u L P. 904 e 
hoofdstuk. 
THALICTRUM. 
P het Needer/andfch niet alleen dus , Namen, 
maar ook wel, wecgcns de verwe der 
|| p P |bP | Wortel , van zommigc Valsche 
Rhabarber genoemd. Word in ’t 
Latijn ook Thalictrum geheeten: 
in’t //öog^wj/yé/ïWiEsnNRAUTE: in’t 
Italiaanfch Verdemarco, en Thalittro. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden vijf^'ft on_ 
onderfcheydene foorten ; als: dencfoor 
I. Thalictum majus vulg/re fiore albo , ten. 
of gemeen groot Tha/itlrum met een witte Bloem. II. 
Hispanicum majus flore luteo , of groote 
Spaanfche Thaliiïrum met een geele Bloem. III. Tha- 
lictrum medium, of middelbare ThaliUrum. IV. 
Pratense flore viridi , of ThahUrum , voortko- 
mende op Grasvelden, met een groene Bloem. V. Tha- 
lictum MtNiMUM Cordi , of alderkjeynfte ThaliElrnm 
van Valerius Cordus. Alle zijnze van eeven dc 
zelve Bottwing en Waarneemmg. 
Zij beminnen een goede, gemeene, zandige, wel- Grond, 
gemeftte grond. Hebben immers zoo lief een opene , 
luchtige , vrije , wel ter Zon gelecgcnc, als een fcha- 
duwachtige plaats; en willen veel Water. 
Blijven lange jaren in ’t leeven. Blwyen ieder Zo- BIoeyi ng ; 
mer; en geeven , bij goede drooge tijden , volkomen 
rijp Zaad. Konnen rterke koude , en alle andere on- z '‘ ud - 
geleegentheeden der Winter, zonder fchade uytftaan. 
Worden op tweedcrlcy wijs aangewonnen en v ermee- Vermc». 
nigvuldigd. Eerft, door haar Zaad, ’t welk met een ni " vu,di - 
waffende Maan van Oclobcr word gezayd in een Pot , 
binnens huys gezet ( wijl het tamelijk' lang in de aar- 
de blijft, eer men ’t ziet opkomen) ; of in Maert opeen 
fchaduwachtige plaats; ontrent een halve vingerbreedte 
diep in de aarde gelegt. Daar na , door hare bij de 
Wortel uytlopcnde jonge Scheut jens ; welke men met 
de genoemde Maan in Zpril van de oude afneemt, 
en verplant. 
KRACHT EN. 
T Haliürum , dus in ’t Latijn en Neederlandfth be- Aart; 
kend, is warm en droog in den eerften graad. 
De Bladeren gefloten , of het uytgeparftte D ‘oft. l- 4* 
Zap der zelve, of ook wel het daar van gcdiftillcer- c ‘ 9 * m 
de Water , t zij met Doekjcns , ’t zij alleen , gedaan 
op wonden , oude z-eeren en *: weeringen , gencezen en 
verdrijven de zelve. 
De Wortelen, of anders ook de Bladeren, in Wijn Dol l. v 
gezoden, en daar van ’s morgens nuchteren een Roe - c ' 3* 
mer gedronken, ontroerd het Ligchaam, en verwekt 
Stoelgang. 
CCCCL HOOFDSTUK. 
tulp. 
Ecze, in hare veelvoudige fchoonheyd Namen, 
der veranderlijke en bezienswaardige 
coulcuren alle andere verre overtref- 
^gt) y fende Bol-plant word in ’t Nccder- 
j&M&htndfch genoemd Tulp of Tulpe: 
in ’t Latijn , Franfch en Italiaanfch 
Tulipa: in ’t Hoogduytfch Thum- 
pal , of Tulpant, na het Griekfchc woord Dul- 
pant, of Tulipant, beteekenende een Mutsje, of 
Hoedje. De voornaamfte onder dc geleerde houden Aanmer- 
het daar voor, dat het Woord Tulipa is een Sla- k,D g°P' t 
woord , beduidende esn Tarkfche Hooi , of tXI 
LH 5 Ho.fi. 
