5>i3 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 914 
KRACHTEN. 
dan noch wat gewagt zijn voor koude nagten , en hay- 
rige Winden. 
BlocytijJ. Zij bloeyen ieder Zomer , vroeg in ’t Voorjaar: gce- 
z,aad ‘ ven ook in deeze onze Geweften volkomen rijp Zaad ; 
waar doorze alleenlijk konnen aangewonnen en vermee- 
nigvuldigd worden. Eevcnwel laat het Thlaspi Cre- 
TICUM SEMPER VIRENS REPENS FLORE ALBO , of 
altijd-groen blijvende hruypende Thlafpi uyt Candien 
Aanwin- rnet een witte Bloem , zich ook aanwinnen door hare 
aangegroeyde jonge Loot jent ; welke men , van zelfs 
Wortelen gekreegen hebbende, van de oude afneemt, en 
verplant, op de boven gedachte tijd. Doch vermits ze 
dan gemeenclijk in volle Bloemen ftaan, zoo moet men 
de zelve eerft affnijden , en dan verzetten : anders zou- 
denze veel bezwaarlijker beklijven, ja wel geheel ver- 
gaan. 
Wilde Het Thlaspi Mechliniense , of wilde Kerjfe, 
groeyende ontrent Moekelen te voorfchijn komende , blijft niet lan- 
ontrent g cr dan twee Zomers in ’t keven. Word met een waf- 
Mechclen. fende Maan van Maert of Aprd niet diep gezayd. 
Komt ook wel genoeg van zelfs voort door het neerge- 
vallene Zaad. 'Bloeyd in ’t tweede jaar. Geeft volkomen 
rijp Zaad, en verfterft dan van zelfs. 
KRACHTEN. 
Xgin. 1. 7. T" TEt Zaad van al de foorten der vreemde wilde 
/ 1 I" 1 Kerjfe, of Thlafpi, is warm en droog tot in den 
f.iV. derden, ja tot in ’t laatftc van den derden graad'; 
ook fcharp en bijtende van aart. 
Galen. 1.6. Gedroogd, gefloten, en met Wijn ingenomen, 
l)7o/ c l 1 ftri i d ree £ ens allerley Vergif. Is een dienftig middel 
t.iSó. teegens de Pcft : verwekt der Vrouwen Maandflonden. 
Durantes Verdrijft de pijn der Heupen : doed de inwendige Ge- 
f°l. 4 ƒ6. zwellen doorbreeken : jaagt zoo wel van boven als van 
onder uyt alle Galachtige en bloedige overvloedige voch- 
tigheyd. Doch moet, ter oorzaak van zijn hitte en fter- 
ke kragt , van geen bevrucht Vrouwen worden ingeno- 
men ; vermits het hare Vrucht zou doen flerven. 
CCCCLII HOOFDSTUK. 
TASJENSKRUYD. 
Vcrfchey- Ndcrs ook in ’t Neederlandfcl: Tesch, 
denamen. Teskens en BeursekRuyd genoemd, 
word in het Latijn geheeten Bursa 
1>ASTORls : * n ^ct Hoogduytfch Ta- 
scHEN- of Teschenkraut ; anders 
^ ook Seckelkraut : in het Franfch 
Bourse de Pasteur , of Bourse de Berger : 
in ’t Italiaanfch Borsa di Pastore, Tasca, Zai- 
no, en Borsa da Pecoraio. 
Twee bij- Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
zondere twte bijzondere foorten ; namentlijk : 
foorten. ■— ,, 
I. Bursa pastoris major , of groot Tasjens- 
kruyd. II. Bursa pastoris minor, of kleyn Tas- 
jensbruyd. Bcyde zijn ze van ceven de zelve Bouwing 
en Waarneeming. 
Grond. Zij beminnen een opene vrije lucht: een goede zoo 
wel zandige als flecnigc, of ook een gemeene , welgc- 
meflte grond, veel meer als een dorre, of fchaduwach- 
tige plaats. Willen veel water, maar zijn ook te vree- 
den met matige vochtigheyd. 
Zaad. Blijven niet langer dan eene Zomer in’t keven. Krij- 
gen in ’t begin van den Herfjl een volkomen rijp Zaad-, 
en vergaan dan van zelfs. Dcrhalvcn word het Zaad 
ieder Voorjaar met een wafTende Maan van Maert , 
niet diep gclcgt , de aarde weer aanbevolen. Komen 
anders ook , door het uyrgevallene, ter plaats daar ze 
gcflaan hebben , van zelfs genoeg op ; en konnen 
deczer wijze overvloedig vcrmccnigvuldigd worden. 
H Et Tasjenskrttyd , in ’t Latijn Burfa P aflor is , is Lolel. 1 1 . 
verdroogendc in den cerften graad ; en zeer te f° 1, ló *’ 
zamentrek kende van aart. 
De Bladeren gefloten, en gelegt op bloedige of bloe- DoJ.lit. 4. 
dende Wonden, op heete zoveer ingen, op pejlilenriale ge- ^ ( 
zovellen , doen ’t bloeden ophouden , en geneez.cn de ge- c , ^ f 
noemde qttalcn. 
De zelve Bladeren gehakt, in koekjens gebakken, en 
daar van gegeeten , ftillcn allerley Bloedvloeden. In 
de Neusgaten geflokcn , flempen het bloeden uyt den 
Neus. J 
Het ICruyd in roode Wijn gezoden, en daar van ge- f ame rar - 
dronken ; of het uyrgeparflte Zap met Wijn inge 
nomen , is zeer goed teegens ’t Blocdpijfen : teegens Z33. ’ 
de Buykz cn Bloedloop .- de Pefl ; de Geelzucht , de 
overvloedige Maandjlonden der Vrouwen, cn een hee- 
te Aiaag. 
Het daar van uyrgeparflte Zap in de Ooren ge- 
daan, droogd op de zwecringen, en de etterige onrey- 
nigheyd der zelve. 
Eeven dit Zap vermengt met het Zap van Huyslook Ma tth.l.i. 
en Edik 3 dan gedaan op de Roos , en allerley andere c ' 
vuurigheyd , nccmt’er de brand van wech. 
De Bladeren en Bloemen met wat Haverengort in 
Melk gekookt, tot dat ze dik word; dan gcflagen 
om een gczwollcne en vuurigc arm of been , doed zeer 
veel goed. 
De Bladeren in Water gekookt , en in een Linnen 
doekje gelegt op de Oogen der kinderen , wanneer ze de 
Pokjens hebben, ncemen’er de brand van wech, en be- 
warenze voor allerley ongekegentheeden. 
CCCCLIII HOOFDSTUK. 
tormentil 
neemt, maar ook verdrijft de Tandpijn, eertijds van de 
Romeynen Torment genoemt) : of ook wel Septi- 
folium : in ’t Hoogduytfch Birckwurtz, of anders 
Rot keilwurtzel: in ’t Franfch Tormentille. 
Zij bemind een goede , gemeene , zandige , luch- Grand, 
tige , cn met twee-jarige Paerdemifl matig-voorziene 
grond; een wel ter Zon geleegene plaats, doch, indien 
’t gefchieden kan , aan hare Wortel een weynig fchaduw; 
en veel Water. 
Blijft cenige jaren lang in ’t keven. Verdraagd felle Zaad. 
kpude , en alk andere ongekegentheeden der Winter 
zonder nadeel. Bloeyd ieder Zomer , en geeft een vol- 
komen rijp Zaad: ’t welk met een wafTende Maan van 
Maert of slpril , na geleegcntheyd van de bequaam- 
heyd of onbequaamheyd des tijds, de aarde, niet bo- 
ven een flroobrccdte diep gelegt, moet aanbevolen zijn. 
Hier door word deeze Plant genoeg vermeenigvuldigd : A . anwin ‘ 
en dan ook noch aangewonnen door de aangegroeyde n1 "®* 
jonge Wortelt jens, welke men met dezelve Maan in Hpnl 
van de oude afneemt en verplant. 
KRACHTEN. 
D U Wortelen van Tormentil, of Torment illa, zijn jr erneLl.j. 
verdrogende tot in den derden graad, en warm Mtth. 
in den cerften : ook te zamentrekkendc van aart, Med ‘ 
cn fijn van dcclcn. 
In 
