i7 Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek 
Bloeyen in ’t tweede jaar ; geevcn volkomen rijp Zaad-, 
en vergaan daar meé. 
Aanwin- Moeten dcrhalven in ’t tweede, of zoo men ’t goed 
ning. vind, ieder Zoor jaar met een waflende Maan van Maert 
of April op nieuws weer gezayd zijn , niet diep gelcgt, 
komen ook van ’t uytgevallene van zelfs genoeg op. 
Hier door konnen ze overvloedig aangewonnen en ver- 
meenigvuldigd worden. 
KRACHTEN. 
Aart. “ï Wortelen van Boksbaard , in het Latijn Tra- 
I hopogum , zijn warm en vocht in den tweeden 
graad; wat bitter van fmaak, en een weynig te 
zamentrekkende van aart. 
Trag.l. i. In Wijn of Vleefchnat gezoden; voor een Salade, 
% 9 \r btl kij andere fpijzen genuttigd; of ook, eerze noch 
P/. c. 38. gefchoten hebben , gcconfijt, en alzoo gegcetcn , zijn 
Lobel. /. 1. goed voor een kittige Maag en Lecver : voor de gebree- 
^Matth'l i ^ en ^ Cr B ^ aas en Nieren .- voor de Peft, vergif ; 
c. 137. * d e betten en fleeken der Slangen , en andcrer giftige Die- 
Durantes ren , ook der dolle Honden. 
fol. 61. Het uytgeparfttc Zap der Bladeren en Wortelen ge- 
legt op Wonden en diergelijke verkeringen , zuyverd 
en heeld de zelve. 
Het zelve Zap met eenig nat ingegeeven , is goed 
voor ’t Pleuris. 
CCCCLVI HOOFDSTUK. 
WATER- 
STARREKRUYD. 
Namen, Et deeze naam in het Hecderlandfch 
bekend, word in het Latijn gehee- 
ten "^Ripolium , Amellus Ma- 
RiNus, en Aster Marinus: in ’t 
Hoogduytfch Wasser-sternk’raut, 
-ï— — 5S» en in ’t Italiaanfch Trifolio. 
Plaats. Wall van naturen aan den Oever van op- en aflopen- 
de Rivieren , welke dikmaal met zout Water word be- 
vochtigd. Doch zulkcr wijsopgenomen zijnde , dat 
de geheele klomp aarde aan hare Wortel blijft , en dan 
verplant in een goede varffehe grond, voorzien met zand 
en een weynig twee-jarigePaerdemift,zoogroeydze ook 
wel in de Hoven. 
eirond. Bemind een opene , luchtige , vrije , bcquaam ter 
Zon geleegene plaats ; en veel Water. Blijft eenige ja- 
ren lang in ’t leeven. Verdraagd felle Torfi, en allerley 
andere ongelcegentheedcn der Winter geduldig. Geeft 
aardige langdurige Bloemen ; en ook, bij drooge Zo- 
mers, volkomen rijp Zaad. ’t Welk met een waflende 
Maan van Maert of April word gezayd in een Pot , ge- 
vuld met goede aarde en zout Zeezand, ruym een flroo- 
Aanw'm- breed diep gelegt. Dikmaal moet het van boven met 
ning. Water zijn begoten ; zoo zal het voor den dag ko- 
men; ’t geen anders zelden gebeurd. Alleenlijk hier 
door kan deeze Plant worden aangewonnen en vermee- 
nigvuldigd. 
KRACHTEN. 
Galm. lil. V "\E Wortelt van Water-Starrekruyd , in ’t Latijn 
sim t ‘ 8 - M Tripolium , is verwarmende in den derden graad; 
fcharp op de Tong, en heet van fmaak. 
c 'ff'. Een half lood van deeze gedroogde Mortelen met 
Wijn ingenomen, gekookt, en onder andere fpijzen 
gegeeten, helpt 'de Waterzuchtige: doed veel Hater 
lojfen , en drijft alle waterachtige vochtigheeden door 
de Stoelgang uyt. 
Het uytgeparfle Zap der Bladeren op de Honden 
gelegt, of ook de gekneufde Bladeren zelfs, doen ze 
zeer fpoedig geneezen. 
CCCCLVII HOOFDSTUK. 
AMERICAANSCHE 
TARWE. 
aardig Gewas , dus in ’t Needer- Namen. 
aÜ land f ch genoemd , word in ’t Latijn 
W/k geheeten Triticum Americanum: 
m ^ et dioogduytfch IndianïSCHE 
Weytz : in het Franfch Bled, of 
Fourment d’Indes .• in het Ita- 
liaanfch Grano Indiano. 
Zij groeyd in deeze onze koude Geweften op-Geftalte 
waarts tot de hoogte van drie voeten ; met vcelvoudi- deezer 
ge bij malkander gevoegde, en uyt de Wortel voort- pla,lt * 
komende Bladeren-, ontrent een Maatvoet of anderhalf, 
wat meer of minder , lang , gemeenelijk een kleyne 
vinger breed ; vercierd met een aangename donkere 
groenheyd. Waar uyt verfcheydene Steden voort- 
fpruyten , geelachtig-grocn van verwe ; met Ayren , 
ruym een halve voet lang , als met veele Leeden op 
malkander groeyende ; aan beyde de zijden voorzien 
met uytfteekende Knopjens , waar aan het Zaad vafl- 
houd, gelijk als Schubachnge Fleugeltjens , wonderlijk 
en aardig boven malkander zittende. 
Vergaat niet haafl, maar blijft eenige jaren in ’t lec- Zaad. 
ven. Is tceder van aart; en geeft, bij heete Zomers, 
volkomen rijp Zaad. 
Bemind een gcmcene , zandige aardige , met flegts Grond, 
een weynig twee-jarige Paerdemifl , en het Mol der 
verrotte Boombladeren doormengd.- .een opene, vrije, 
warme, wel ter Zon geleegene plaats, voor alle kou- 
de Oojle- en Noordewinden befchut ; ook matige voch- 
tigheyd. 
Kan gantfehelijk geen koude Herfftreegenen of eeni- Waarnee- 
ge felle Torfi verdragen. Moet derhalven , in een Pot niing iu de 
flaande , in den aanvang van Ottobcr binnens huys wor- winUr - 
den gebragt, en gezet op een luchtige plaats , waar in 
niet anders als bij vriezend Wéér word gevuurd : ge- 
durende de Winter met weynig Water voorzien 
zijn , vermitsze door te veel vochtigheyd lichtelijk 
verrot; en niet voor in ’t begin van April, met een aan- 
gename Lucht en zachte Reegen , weer buy ten gefield; 
eevcnwel dan noch voor koude nachten veel vochtigheyd , 
hayrige of fchrale winden wel gewagt en genoegzaam 
gedekt worden. 
Het Zaad word met een waflende Maan van May Aanwin- 
in een Pot , niet diep gelegt , de aarde aanbevolen , nin g> 
en met weynige vochtigheyd voorzien. Hierdoor word 
ze aangequeekt en ve rmeenigvuldigd. Maar dan ook 
noch aangewonnen door hare aangewaflene altijd groen- 
blijvende jonge Scheut jens: welke men op de genoem- 
de tijd meteen Mes voorzichtig van de oude affnijd , 
en in Potten verplant. 
KRACHTEN. 
D Eeze Americaanfche Tarwe , in ’t Latijn Tri- Aart 
ticum Americanum , is warm van aart in den 
cerften graad. 
Het Brood, ’t welk hier van gemaakt wotd , is van en ge- 
een aangename fmaak. Geeft daarenboven goed voed- bru/E 
zei aan 't Ligchaam ; en verflerkt al de inwendige dee- 
len van ’t zelve. 
Het Meel deezer Tarwe in Edik gekookt, en gelegt (ieezes 
op verhittede Ligchaamsdeelen , de Roos , ’t Sprenkt- Tarwe. 
vuur , en andere diergelijke vuurigheyd , trekt’er de 
brand van uyt, cn verteerd ze. 
CCCCLVIII 
