( i2 ) 
Waterstaat. — De lieer A'an Diesen doel de ’^'olgeiide niededeeliiig' 
over; utiet Amderihmisclie pelT'. 
Bij de aanbieding ^ an een aldrnk van aanteekeningen O’S'er de 
gesehiedenis van liet AmsterdamsclLe peil zij het mij ^■erglmd de vol- 
gende toelichting onder de aandacht van de Atdeeling te brengen. 
Het Amsterdamsche of zoogenaamde Stadspeil maakte reeds in 
1826 het onderwerp nit van een belangrijke studie van Prof. G. Moll ; 
in 183(3 en 1838 van mededeelingen van C. Alewun, in vergade- 
ringen van de Eerste Klasse van het voormalige Koninklijk Neder- 
landsch Institunt, en in 1862 en later van verhandelingen A’an wijlen 
ons mede-lid Dr. F. .1. Stamkart in de Afdg. Natunrkunde der Konink- 
lijke Akademie van Wetenschappen. 
Ondanks het van zoo bevoegde zijde ingesteld onderzoek is de 
zekerheid blijven ontbreken omtrent de beteekenis van het peil; ten 
gevolge van het gemis van eenig besluit, waarbij het door de stede- 
lijke overheid Averd vastgesteld. 
Alleen het jaartal A'an invoering mag, op gezag van Commelin’s 
Beschrijving van Amsterdam A'an 1726, op het jaar 1682 worden 
gesteld; het tijdstip, dat daai'voor ook door Prof. Mou. is aangenomen. 
Op de vraag eA^einvel : Avat het peil voorstelt, ontmoet men de 
meest uiteenloopende antAvoorden bij de verschillende schrijvers, die 
zich meestal uiten in onderstellingen en gissingen. 
Uit overAveging, dat de middelbare hoogte Aaan den dagelijkschen 
Adoed van het Y vó(n- de stad gekozen kon zijn, werden, door Aleavi.tn 
en door Stamkart, berekeningen ingesteld Aam die hoogte, uit de 
verzameling van waarnemingen,' die. Aam het jaar 1700 tot het jaar 
'1860, hebben plaats geA'onden aan het zoogenaamde ,/StadsAvater- 
kantoor” bij de NieuAAm Markt. 
De uitkomsten hunner berekeningen IvAvamen slechts in één op- 
zicht overeen, namelijk hierin, dat door beiden een gestadige rijzing 
Aaan den Avaterstand in den loop van het tijdperk van 161 jaren Averd 
A'erkrcgen. Overigens liepen hunne uitkomsten nit elkander. 
Tot het ondernemen van eene herhaling Aaan de berekening, die 
aan Stamkart zoo nitstekend Avas toeA^ertrouAAM, bestaat geen aan- 
leiding ; inzonderheid ook wordt men daaiwan teruggehouden bij 
kennismaking met de inrichting van het //kantoor” en met de om- 
standigheden, AAaaaronder de Avaarnemingen, gedurende de reeks Aam 
161 jaren, aldaar, op primitieve Avijze, plaats hadden. Dan Avordt de 
overluiging geA^estigd dat, hoe misschien gestreefd moge zijn naar nauAV- 
kenrigheid, geenszins een Avetenschappelijk doel beoogd Averd, maar 
dal een praktisch, stedelijk belang tot de waarnemingen dreef. 
