( 49 ) 
moet zijn beladen geweest. Er zal boven die strook dan een betrek- 
kelijk sneller beweging van het inlandijs hebben plaats gehad, het- 
geen daar, in vergelijking met boven de tegenwoordige leembanken, 
^vaar het bewegingsvermogen verminderd was, een lager nivean 
van het ijs veroorzaakte ; eA^enals men op Groenland aanzienlijke 
vermindering van het bewegingsvermogen en opzwelling van het 
ijs waarneemt waar het in zijn onderste lagen sterk met gesteen- 
tepinn beladen is, en inzakken der oppervlakte waar de beweging 
door zuiverheid dier onderste ijslagen onbelemmerd is. Daardoor 
ter plaatse van die leembanken naast den Hondsrug aanzienlijker 
drukking op den ondergrond, minder daartusschen, waar dan het 
losse en met Avater doordrenkte Rijn-zand in zijn geheel werd om- 
hoog gedrukt. 
De ligging van den opgerezen zandrug midden tusschen blok- 
leeni doet tevens onderstellen, dat de richting van de ijsbeweging niet, 
zooals gewoonlijk Avel wordt aangenomen, een noordoost-zuidwestelijke 
of noord-zuidelijke was, maar eene volgens de as van den Hondsrug, 
van het noordwesten naar het zuidoosten. Daarmede is nu de uit het 
verschoven kwartsietblok afgeleide en mij aanvankelijk paradox voor- 
komende beAvegingsrichting in goede overeenstemming. 
iMaar hoe dan te verklaren, dat liet blokleem in twee gescheiden 
stroken AA'erd voort beAAmgen, terAvijl het blokzand daarboven samen- 
hangend bleef? Ook deze vraag is bij onze tegenwoordige kennis 
der bewegingsverschijnselen A'an inlandijs niet moeilijk te beantwoor- 
den. Licht voorkomende geringe Avijzigingen der bewegingsrichting van 
het bodemijs kunnen scheiding over de lengte van den Hondsrug 
van aauA^ankelijk samenhangend ingesloten blokleem ten gevolge hebben 
gehad, terwijl niet verbroken lagen steenblokken en zand werden 
medegevoerd door hooger ijslagen, te gelijker tijd, of Avel door dieper 
lagen eenigen tijd later. 
Aldus kunnen al de Avaargenomen geologische verschijnselen met 
bekende actueele verschijnselen in verband Avorden gebracht, hetgeen 
naar de tot nog toe gehuldigde meeningen aangaande den aard van 
den Hondsrug niet mogelijk scliijnt te zijn. 
Dat, niettegenstaande het overAvegend of uitsluitend voorkomen van 
Zweedsche, althans Scandinavische gesteenten in de grondmoraine 
onzer noordoostelijke provinciën, deze toch in noordAvest-znidoostelijke 
richting bij ons kunnen zijn aangekomen is thans minder bevreemdend, 
nu men weet, dat door den Aun’in van het Oostzee-bekken en ook door 
het samentreffen met andere ijsstroomen herhaaldelijk de richting van 
ijsstroomen die op Noord-Duitschland uitliepen zeer belangrijk is ge- 
Avijzigd geworden. Dergelijke factoren kunnen den uit Zweden aan- 
4 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XI. A^. 1902/3. 
