( 171 ) 
in de eerste plaats hiervan afhangt of de "spiraal” (juister: de 
schroeflijn) iets meer is dan één winding. 
Wanneer nien bedeitkt, dat de spicnla in kwestie meestal zeer 
klein zijn, en dat dns zeer sterke vergrooting vereischt wordt om achler 
den waren A'orm te komen, dan zal men licht inzien, dat het }det 
geniakkelijk is het aantal geheele windinge]i en gedeelten daarvan 
met jnistheid te bepalen ; hetzelfde geldt natnnrlijk ^■oor de helling, 
die de schroeflijn maakt. Ten einde nn hieromtrent zekerheid te 
verkrijgen heb ik wasmodellen gemaakt, ■waainain de assen schroef- 
lijnen zijn van verschilleiide helling en verschillende lengte, natnnrlijk 
allen getrokken op een zelfde cirkelcylinder. De dikte A'an de was- 
modellen heb ik gemaakt o\ ereenkomstig de verkondingen zooals die 
aan het spicnlnm worden waargenomen. Znlk een stel modellen 
moet mi zorgvuldig in projectie worden bestudeerd, hetgeen ()f ge- 
schiedt door met één oog te zien, ()f, hetgeen nog beter is, door 
schaduwbeelden te ontwerpen van de modellen in verschillenden stand. 
De aldns verkregen beelden moet men ver\ olgens vergelijken met de 
verschillende beelden, welke het mikrosko[»isch preparaat oplevert. Op 
die wijze leert men, dat 1° de boogvorm verkregen worden kan met 
modellen van minder dan één winding; 2° de C- of S-vorm nog 
met modellen van V/., winding. Dat hangt, behalv^e van de lengte 
van de schroeflijn ooh af van de helling, zooals nit de volgende 
tabel blijkt ^). (Zie pag. 172). 
De definities van de sigmaspira en toxaspira moeten dns worden 
veranderd, of wel, wij moeten de onderscheiding in sigmas])ira en 
toxaspira laten vallen. Uit de bovenstaande fabel blijkt, dmdvt mij, 
dat het laatste verkieselijk is, waarbij de naam sigmaspira kan be- 
houden blijven voor gladde, i.e. niet gedoomde «-spiraxons, van niet 
meer dan IVj winding. 
Lexdenfeld (1890 p. 425) heeft eenc andere opvatting van de 
sigmaspira: ,/ein einfacli S[)iralig gewnndencr oder bogen fbrmiger Stab”. 
Hij schijnt dus twee soorten aan te nemen, in jilaats van het spicnlnm 
te beschouwen als liehoorendc tot één soort, waarvan de vorm een- 
voiulig verschilt naar gelang van de richting waarin het wordt 
bekeken. Aangezien hij van zijn „spirul” zegt, dat dit spicnlnm //inelir 
Avie einer Windnng” heeft, zoo moot men aannemen dat Lendeneeld 
voor de sigmas|)ira niet meer dan één slag (,/ Windnng”) stelt. Volgens 
het boven vermelde is deze opvatting onjuist. 
0 C, S of J\. beteekeat: C-vorm, S-vorm of boogvorm duidelijk. ( ) bcteekent 
onduidelijk, [ ] — zeer onduidelijk. Een — beteekent dat de bewuste vorm met 
de wasmodellen niet kan verkregen worden. 
