( 599 j 
Ik had het voorrecht op mijn tweede reis door Borneo te leven 
onder twee groepen van hetzelfde volk, welke sedert een eeuw en 
langer onder zeer verschillende omstandigheden hebben geleefd. Dit 
waren de Bahau’s aan den Boven-Mahakam, met welken ik meer 
dan twee jaar samenleefde en de Kënja’s aan de Boven-Kajanrivier, 
onder welken ik enkele maanden doorbracht. 
De stamgroepen van dezen naam bewonen door elkaar den boven- 
en middenloop van alle rivieren, die langs de Nooi’dkust, te beginnen 
met den Batang-Rèdjang tot aan de Oostkust tot en met den Mahakam 
in zee stroomen. Men noemt hen gezamenlijk Pari’stammen en weet 
van hen, dat zij allen het brongebied van de Kajanrivier als hun 
stamland opgeven. Onderlinge twisten, uitvloeisel van een te dichte 
bevolking, vormden daar de aanleiding, dat sedert eeuwen telkens 
stammen naar nabijgelegen rivieren wegtrokken, gelijk dit nog voor 
een 25 jaar geleden plaats had met een stam Oema Timé, die zich 
aan den Tawang, een linker zijrivier van den Mahakam vestigde. 
De Bahau’stammen aan den Boven-Mahakam zijn alle ook van dit 
stamland, dat zij Apo Kajan noemen, afkomstig, maar wonen daar 
reeds meer dan 100 jaar. Een eigenaardig bewijs daarvan kreeg ik 
bij aankomst met mijn Bahau’geleide in Apo Kajan. Daar hoorde 
hun hoofd Kwing Irang voor het eerst uitvoerig de geschiedenis 
zijner voorouders, die in zijn eigen stam reeds vergeten was. 
Hoe weinig dan ook de bewoners van den Boven-Mahakam met 
die van den Boven-Kajan verkeerden, kan men daaruit nagaan, dat 
onder alle jongere Bahau’s slechts één man ooit in Apo Kajan geweest 
was en dat, toen ik in gezelschap van 60 Bahau’s en 20 pseudo- 
Maleiers in Augustus 1900 de tocht daarheen aanvaardde, welke 
reis een maand duurde en door onbewoond gebied liep, niemand 
van ons den weg wist. Deze werd met op bepaalde wijze geplaatste 
stokken bij de riviermondingen door een troepje Kënja’s, dat vooruit- 
voer, aangegeven, opdat wij deze riviertjes zouden kunnen opvaren. 
Mogen wij dus als zeker aannemen, dat wij te doen hebben met 
stammen van denzelfden oorsprong, waarop trouwens ook hun taal, 
kleederdracht, zeden en gewoonten wijzen, die hen scherp afscheiden 
van andere stammen bijv. van die aan den Barito- en Beneden- 
Batang Rèdjang, door hun afdalen uit Apo Kajan naar den Boven- 
Mahakam k^vamen de Bahau’s in eigenaardige levensvoorwaarden, 
die een grooten invloed op hen uitoefenden. Aan den Boven-Mahakam 
wonen de Bahau’s namelijk op een hoogte van 250 tot 200 M., de 
Apo Kajan is 600 M. en hooger. Dat dit verschil op Borneo in ’t bij- 
zonder, wat klimaat aangaat, veel beteekent, kan men hiei-uit afleiden, 
dat terwijl op Java de streek der mosvegetatie eerst aanvangt op 
