( 801 ) 
land, waar overal oude leien aan de oppervlakte komen. Nog slechts hier 
en daar bedekken jongere formaties, vooral zandsteen, de oudere. 
Nemen wij nu nog in aanmerking, dat zoowel de Bahau’s aan den 
Boven-Mahakam als de Kènja’s aan den Boven-Kajan eerst in de 
laatste 30 jaren in zoover met hooger beschaafde volken in aanraking 
kwamen, dat enkelen hunner mannen handelstochten ondernamen 
voor het inkoopen van zout en lijnwaden, dan geloof ik recht te 
hebben te beweren, dat wij hier te doen hebben met twee groepen 
van stammen, behoorende tot hetzelfde volk, welke groepen sedert 
meer dan 100 jaren leefden in landen met een verschillend klimaat, 
niet veel onderling hebben verkeerd, zich niet vermengden, hunne 
levenswijze van landbouwers niet hebben veranderd en zich zonder 
invloeden van buiten hebben ontwikkeld. 
Welke uitwerking dit verschil in klimaat op de bevolking kan hebben, 
laat zich hieruit atleiden, dat mijns inziens de zeer geringe dichtheid 
der bevolking van Borneo afhankelijk is in de eerste plaats van de 
invloeden van het klimaat en van de infectieziekten, zooals cholera 
en pokken, die van de kust worden ingevoerd, veel minder dan van 
de gewoonten der bevolking. Daar zoowel Boven-Kajan als Boven- 
IMakaham zoo moeilijk te bereiken zijn, dat slechts zeer zelden deze 
nifectieziekten tot daar zicli uitbreiden, zoo hebben wij, om na te 
gaan, wat die veranderde levensvoorwaarden voor de Bahau’s be- 
teekenden, ons slechts bezig te houden met die factoren, welke men 
wel eens samenvat onder den naam van klimaatsinvloeden. 
Wat men onder klimaatsinvloeden in de berglanden van Borneo 
moet verstaan, bleek mij het eerst in het sultanaat van Sambas 
aan de Westkust van het eiland, waar mij het onderscheid in de 
verspreiding van malaria onder de bevolking der moerassige kuststreken 
en onder die der bergstreken opviel. Om dit onderscheid nader te 
leeren kennen, stelde ik een onderzoek in naar de sporen van malaria- 
infectie bij ongeveer 3000 kinderen, zoowel in de moerassige alluviale 
vlakte als in de bergstreken, welke kinderen mij niet werden aan- 
geboden voor dit onderzoek, maar voor het nagaan van de uitkomsten 
der vaccinatie onder de Maleische en Dajaksche bevolking. 
Onder de bevolking der alluviale vlakten vond ik onder 2103 
kinderen slechts 6 met een chronische harde milttumor of 2.8 
per 1000. 
Onder 420 kinderen van het heuvelland kwam deze voor bij 403 
kinderen of wel 959.5 per duizend. 
De overige 396 kinderen waren afkomstig uit streken, die in hunne 
formatie den overgang vormden tusschen de alluviale vlakten en het 
heuvelland. Janus. Deuxième Année 1898. 
