( 602 } 
Uit dit onderzoek bleek, dat iii de moerassige alluviale vlakten, 
welke geheel nit overblijfsels van planten en dierenwereld bestaan, 
malaria bijna niet voorkomt in tegenstelling met de henvelstreken, 
waar ongeveer alle kinderen aan chronisclie malaria-infectie lijden. 
Tevens zag ik toen, hoe spoedig na de geboorte” reeds de chronische 
verharde en vergroote milt optreedt, daar het lang duurde, voor ik 
een Dajaksch kind van drie weken oud vond, dat geen voelbare 
milt bezat. 
In cijfers is de morbiliteit en de mortaliteit, veroorzaakt door de 
malaria-infectie onder de bewoners van het heuvelland, niet AA^eer te 
geven. Slechts vond ik het sterftecijfer in Sambas OA^er 6 normale 
jaren, dat Avil zeggen zonder cholera of pokken, voor Dajaks 37 per 
1000, voor Maleiers 28 per duizend, Avat echter den invloed der malaria 
nog niet Aveergeeft, omdat ook Maleiers in de heuvels Avonen en 
onder dezen, die vooral in de lage vlakten gevestigd zijn, ziekten der 
spijs verteeringsorganen veel sterker heerschen als in de heuvels. 
Om A^erder nog den invloed der malaria-infectie op de existentie 
der beAvoners Amn hooge streken nader te Avaardeeren, moeten Avij 
een oogenblik stilstaan bij een A^erschijnsel, dat door den hoogleeraar 
Koch in NieuAv-Guinee vooral zou zijn opgemerkt, namelijk, dat de 
inlanders, die het malaria-proces zelfstandig doormaken zonder andere 
hulp als die hunner constitutie, immuun Avorden tegen malaria. Talrijk 
zijn de tegenspraken, die door geneesheeren, AA^elke in MeuAV-Guinee 
practizeerden, tegen deze uitspraak Averden ingebracht. Zij allen Avezen 
er op, hoezeer ook vohvassen Papoea’s aan malaria leden. 
Te oordeelen naar mijne bevindingen bij de Dajaks, ligt de Avaar- 
heid in het midden. Ook mij is opgeA^allen, dat men onder Amhvassen 
Da;jaks veel minder harde, voelbare milten als uiting der malaria- 
infectie aantreft als bij kinderen beneden 10 jaar, hetgeen zeker wijst 
op een minder sterken invloed dezer infectie. Verder is er een groot 
onderscheid in de Averking van chinine op Dajaks en op Europeanen, 
die niet immuun zijn. HoeAvel ook andere factoren als immuniteit 
hierbij in het spel komen, is het toch opmerkelijk, dat ik onder de 
Dajaks met hoogstens 1 gram sulfas chinini per dag veel grooter 
effect bereikte als met 2 a 3 gr. murias chinini bij door malaria 
aangetaste Europeesche soldaten op Lombok. 
Onder de eersten Avas het niogelijk naast de acute ook sedert 4 tot 6 
maanden bestaande, niet behandelde gCAmllen van malaria te genezen 
met de toediening van 1 gram sulphas chinini per dag en per dosis 
gedurende 8 dagen, terAvijl in de eerste vier maanden na den oorlog 
op Lombok van een gemengd garnizoen van 1500 man zeker meer dan 
500 Europeanen moesten AVorden geëvacueerd, ven'eAveg het meest 
