( 603 ) 
malarialijders, die ik zelf met 2 a 3 gram per dag en per dosis 
behandeld had en die weiidg kans hadden, op Lombok zelf te 
genezen . 
Onder de minstens 2000 malaria-patiënten onder de Dajaks, die ik 
vooral in Oentraal-Borneo behandelde en waarvan ik bijna geen 
enkele verloor, merkte ik nog een welsprekend verschil op in de reactie 
van het lichaam tegenover de malaria-infectie met die der Enropeanen. 
Terwijl van dezen onder ongunstige omstandigheden velen onder 
fondrovante verschijnselen te gronde gaan, soms zoo snel, dat chinine 
niets meer kan helpen, kwamen onder de Dajaks dergelijke acnte 
gevallen met sterke icterns, bewnsteloosheid en collaps in het geheel 
niet voor. Wel zag ik vele vergevorderde ziektegevallen na lang- 
dnrig ziek zijn. 
Dat dit verschil niet toe te schrijven is aan een mindere sterkte 
der infectie op Borneo, had ik gelegenheid bij mijne Enropeesche 
en inlandsche reisgenooten op te merken, van welken de meesten 
aan zware malaria hebben geleden; bij hen moest ik weer 2 a 3 gram 
murias chinini per dag aanwenden en bij één sterke onderhnidsche 
injecties van 3.25 gr. chinine binnen 36 nren. 
Uit dit alles blijkt, dat wij mogen aannemen, dat zich bij de 
Dajaks gedurende hnn leven een partiëele immnniteit ontwikkelt, zoo 
zij gedurende hnn jeugd aan de herhaalde malaria-aanvallen weerstand 
bieden. Toch wekken ook dan nog de constitutie verzwakkende 
momenten malaria-aanvallen op, zoodat ziekten der ademhalings- 
en spijsverteeringsorganen, verwondingen, infectieziekten en niet 
het minst alles, ’wat onder kouvatten wordt verstaan, met malaria 
gecompliceerd Avorden. 
Daar de heuvelstreken aan den Boven-Mahakam behooren tot die, 
waar malaria sterk heerscht, zoo is het duidelijk, dat de Bahan- 
bevolking aldaar onder haar zwaar lijdt en dat onder hen het indi- 
vidu de verzwakkende werking ondervindt van zijn AU’oegste jeugd 
af tot aan zijn dood toe. 
Sedert jaren er aan gewend, Ihj hen malaria-gevallen in mijn praktijk 
de groote meerderheid te zien vormen, viel mij een verandering 
hierin bij mijn aankomst onder de nja-bevolking van Apo Kajan 
zeer op. Ik moet er bij vertellen, dat mijn roep als geneesheer mij 
ook onder hen dadelijk bij mijn aankomst een grooten toeloop van 
patiënten bezorgde, hoewel alleen enkelen vroeger ooit een Europeaan 
aan de kust hadden gezien. 
Het eerst viel het mij op, hoeveel hydropische oude menschen 
mijn hulp inriepen, wat mij in lagere streken bijna nooit was voor- 
gekomen, terwijl malaria-gevallen zeer op den achtergrond traden en 
