( 604 ; 
zich gedurende mijn \'erblijf bepaalden tot enkele acute gevallen. 
Het bleek mij toen, dat het veelvuldig heerschen van bronchitiden 
met emphjseem en hartgebreken vooral de verandering in het ziekte- 
beeld der bevolking veroorzaakte, welke bronchitiden werden ver- 
oorzaakt door het ruwe klimaat en onderhouden door het rooken 
van slecht bereide tabak, waarmede zeer jonge kinderen reeds be- 
ginnen en dat men beschouwt als een geneesmiddel tegen hoesten. 
Hoewel er met het intreden van ruw koud weer met heftige 
regenvlagen meer acute malariagevallen voorkwamen, was er van 
eene chronische ijifectie der geheele be^mlking, zich uitende in eene ver- 
gi'oote, harde milt, bij de kinderen in het geheel geen kwestie. Dit 
komt trouwens overeen met het bekende feit, dat in een ruwer, 
kouder klimaat in ’t algemeen de malaria-infectie in hevigheid afneemt. 
Daar bronchitiden en hare gevolgen eerst op lateren leeftijd hun 
vei zwakkenden invloed op het gestel doen gevoelen en hierin met 
sterke malaria-infectie niet te vergelijken zijn, geloof ik in het ver- 
schil in optreden van malaria als gevolg ’^^an het verschil in hoogte 
van het land der Bahau’s en dat der Kënja’s, de hoofdfactor ge- 
vonden te hebben van het tegenwoordig onderscheid dezer twee stam- 
groepen, wat betreft hun constitutie en hun karakter. 
Hiermede geloof ik ook in verband te moeten brengen het in 
minder hevigen vorm voorkomen van sjphilis onder de Kènja’s als 
onder de Bahau’s. Onder enkele Bahau’stammen was deze zoo alge- 
meen, dat ik het feit, dat onder hen alleen tertiaire vormen 
optraden, meende te kunnen verklaren door uitsluitend hereditaire 
verbreiding aan te nemen. Onder de Kënja’s evenwel kwam syphilis 
ook alleen in die vormen voor, maar de gevallen stonden zoo op zich 
zelf, dat er van herediteit hier geen sprake kon zijn. De door mij 
waargenomen gevallen schenen op den algemeenen toestand der 
Kënja’s veel minder schadelijken invloed te hebben, als onder de 
Bahau’s. Dat deze endemische vorm van sj'philis onder de Kënja’s 
zooveel minder en in minder ernstige verschijnselen optreedt als 
onder de Bahau’s, kan men zeker ^^oor een groot deel aan hun 
sterkere constitutie toeschrijven. 
Neemt men in aanmerking, dat onder al deze stammen ieder 
huisgezin tot dat der hoofden toe, voor het verkrijgen van dage- 
lijksche voeding en onderhoud is aangewezen op den aanhoudenden 
arbeid van al zijne leden, hetgeen in hooger ontwikkelde maatschap- 
pijen niet het geval is, dan gevoelt men, Avelk een grooten invloed 
op den welvaart van den stam het meer of minder heerschen dezer 
ziekten hebben moet. 
Een Avelsprekend beAvijs, hoezeer Apo Kajan, dat even groot is als 
