( 608 ) 
terwijl hij een wapendans uitvoerde, plotseling aan een der vele 
toeschouwers het hoofd af en nam het vluchtende mede. Verraderlijk 
is dit zeker, maar er behoort toch moed toe, om dit te doen in een 
groote galerij met een menigte menschen. 
Woont men onder de Bahaii’s, dan is het ergerlijk om te zien, 
hoe zij zich laten mishandelen door de Maleiers, die met behulp van 
bedrog, diefstal, grafschenden enz. ten hunnen koste leven. Slechts 
zelden nemen zij wraak op deze ongenoode gasten, die als bosch- 
productenzoekers, of omdat zij voor misdaad de kuststreken moesten 
ontvluchten, onder hen verkeeren. 
De Kënja’stammen zijn minder lankmoedig : twee benden Maleiers, 
die ten getale van 5 uit de Mahakam en 8 uit Sërawak op dergelijke 
wijze onder hen trachtten te leven, werden daarom allen vermoord. 
Zoodra men met de Kënja’s te doen heeft, doet deze flinke per- 
soonlijkheid aangenaam aan. Onder de Bahau’s ontstond in jaren niet 
die vrijmoedigheid in het onderling verkeer met ons Europeanen, 
welke onder de Kënja’s in even zoovele maanden tot stand kwam. 
Slechts toevallig en langs omwegen kon ik onder de Bahau’s te 
weten komen, wat zij over een plan dachten en welke hunne voor- 
nemens waren. Onder vier oogen gelukte het nog eens een enkele 
keer, om een der hunnen tot eene vrije uiting zijner gedachten te 
bewegen, omdat hij dan zijne stamgenooten niet behoefde te vreezen, 
maar angst en wantronwen legden zij nooit geheel af. 
Onder de Kënja’s was al spoedig in ons onderling verkeer van 
wantrouwen weinig sprake meer en nooit zal ik den indruk ver- 
geten, dien op ons Europeanen, ge^voon aan het dralend, onoprechte 
optreden der Bahau’s ook bij het behandelen van gewichtige aange- 
legenheden, hunne politieke vergaderingen maakten, waar onder 
hoogsteigenaardig ceremonieel alle aanwezige hoofden vrij hun ge- 
voelen te kennen gaven over onderwerpen, als het samengaan met 
den radja van Sèrawak of met de Nederlandsch-Indische regeering 
en waar het voor en tegen geheel openlijk behandeld werd. 
Doen de Kënja’s zich door deze eigenschappen in hun optreden 
voor als luidruchtiger, ruwer, moediger en minder fijngevoelig als 
de Bahau’s, merkwaardig is het, den invloed na te gaan, dien dit op 
hunne maatschappij gehad heeft. Onder de Bahau’s aan den Mahakain 
een geheel onsamenhangend aantal stammen, in welke ieder individu 
zich van het andere onafhankelijk rekent en vrij, om zijn eigenbelang 
als het hoogste te beschouwen, waardoor de hoofden machteloos zijn, 
op hunne stamgenooten invloed voor algemeene belangen en onder- 
nemingen uit te oefenen. Overal heerscht de grootste vrees voor 
onberekenbare onverhoedsche overvallen van verre en van dichtbij 
