( 641 ) 
tengevolge van verandering in dielitheid, door wordt voorgesteld. 
Deze uitkomst is langs verschillende wegen afgeleid, die alle tot een 
overeenstemmend resnltaat leidden zoodat aan de juistheid ervan wel 
geen redelijke twijfel kan bestaan. 
Men zou hier licht uit afleiden, dat men nu ook den invloed bij 
tweede benadering juist in rekening bracht, door van V af te trekken 
de helft van het volume door de afstandsspheren werkelijk ingenomen, 
waarl)ij een sector, gemeenschappelijk aan twee afstandsspheren slechts 
één keer wordt in rekening gebracht, of met andere woorden, door 
te vervangen door — ^S, waar voorstelt de som van 
alle sectoren over welke twee afstandssphereii samen^'allen. Dp deze 
wijze is de correctie aangebracht door mijn ^'ader ') terwijl door 
VAN Laar een tweede correctieterm is berekend, uitgaande van een 
soortgelijke onderstelling. Ik zal mij hier echter bepalen tot de 
discussie van den eersten correctieterm, Avaarvoor mijn A’ader 1. c. 
17 ^ 
32 V 
vindt. 
Over de vraag of de eerste correctieterm hierdoor met juistheid 
Avordt AveergegeA'en heerscht geen eenstemmigheid. Boi.tzmann ’) vindt 
3 
er volgens een geheel verschillende methode — -fv 
8 K 
voor. 
Ofschoon 
Boltzmann in zijn stuk in deze verslagen den Avensch uitspreekt, dat 
zijn publicatie A^an deze afwijkende uitkomst tot een discussie zal 
aanleiding geven, Avaardoor dit tA\ ij fel achtige punt zou worden opge- 
helderd, is hier geen discussie op gevolgd, wmardoor de quaestie 
definitief is uitgemaakt. Ik meen nu in staat te zijn aan te toonen, 
17 
dat er voor het aanbrengen der correctie, die de Avaarde — leA'ert, 
geen groml bestaat, teiavijl ik tevens een redenecring zal aangeven, 
3 b- 
AA'aardoor de term op korter Avijze kan Avorden afgeleid, dan 
8 i 
door Boltzaianx is geschied. 
Om duidelijk in te zien, welke onderstelling wij moeten maken 
. 17 // 
om tot den correctieterm te geraken, doen wij het best uit te 
gaan A-an de viriaalvergelijking, zooals die door mijn A’ader is toe- 
gejiast voor den uilwendigen druk en den druk der moleculaire 
1) Deze Verslagen V , bl. 150 üct. 1896. 
2) , , VII, , 350 .lan. 1899. 
, „ VII, , 484 Maart 1899, en Vorlesungen über Gastheorie II, 
bl. 151. 
41 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XI. A". 19021/3. 
