( 645 ) 
punten zich in eenigszins andere omstandigheden wat den drnk aan- 
gaat, daii punten daarbuiten. Hoe deze omstandigheden in aanmerking 
moeten genomen worden, is mij niet geheel duidelijk. Wij hebbeji 
dit echter ook niet noodig te weten om den correctieterm te ^'inden, 
zooals blijken kan uit mijn tweede bezwaar. 
Ten tweede is over het hoofd gezien, dat niet alleen sommige 
punten van afstandsspheren binnen andere A^allen, maar dat hetzelfde 
zich ook zal voordoen bij iiel grensvlak. Onverschillig of dit een 
denkbeeldig ^'lak of een vaste ^vand is ^), steeds zal een gedeelte 
daarvan binnen afstandsspheren van moleculen vallen, en dus met 
evenveel (of evenweinig) recht moeten geacht worden aan den druk 
oidtrokken te zijn. Moesten wij nu aannemen, dal gemiddeld Ij). 
gedeelte van het grensvlak binnen de afstandssplieren viel en een 
druk nul ondervond, terwijl op het vrije 0[)pervlak een zekere druk 
heerschte, dien wij zullen noemen, dan zou do grootheid P, 
krachtens de wijze, waarop zij is ingevoerd, do gemiddelde druk 
d. w. z. — Pj voorstellen. Gaan wij nu na welk gedeelte van het 
totale oppervlak der afstandsspheren binnen andere afstandsspheren 
valt, en vinden wij daarvoor dan zal ook de gemiddelde druk 
op een afstandsspheer 
P, 
bedragen. Was hierin ). ■= dan zon 
de gemiddelde druk op het begrenzend oppervlak en op de afstands- 
spheren gelijk zijn, en er zou geen correctie aan den term moeten 
worden aangebracht. 
17 /V 
Tot den correctieterm — ~ komt men nu dan, maar dan ook alleen, 
Ou V 
wajineer men aanneemt, dat oj) ieder vlakje, onverschillig of het een 
vaste wand of een deidcbeeldig scheidingsvlak is, en of het vlak of 
gekromd is, en onverschillig of het zich binnen of buiten de afstands- 
spheren der moleculen be\’indt, altijd de druk P lieei-scht, Itehalve dat 
hierop een uitzondering wordt gemaakt door de afstandssj)heren, daar 
deze als zij binnen andere afstandss[)heren vallen een kracht nul 
zoudeji ondervinden. 
Of er ijiderdaad een correctie moet worden aangebracht zal dus 
daarvaj) afhangen, of al of niet gelijk is aan Dit kunnen Avij 
op de vcAlgende wijze iiagaan. 
Zij M iii de figuur hel luiddeljiuut \'aii eeji molecuul en stelle de 
cirkel met ^[ als middelpiuit beschreven de dooi'snede van de 
b Wij rnoetrn hot viriaal eigenlijk niet inlegreeren over tien wand zelf, maar 
over liet vlak waarin de middelpunten der legen den wand botsende moleculen 
zich bevinden, d. w. z. over een vlak op een afstand o- vóór den wand gelegen. 
