( 648 ) 
terwijl tevens hij de botsingen de krnclit evenredig is aan de rela- 
tieve beweging der moleculen, die gemiddeld grooter is dan de bewe- 
ging van elk molecuul afzonderlijk. 
Deze twee omstandigheden zouden ertoe leiden aan te nemen, dat 
de druk op de afstandsspheren grooter dan P zon zijn. 
Aan den andei’en kant is de impidsie van een molecuul, met een 
snelheid s normaal tegen een stilstaanden vasten wand botsende, 
2 m s. Botst het molecuul echter met de snelheid .s- centraal tegen 
een ander stilstaand molecmd met gelijke massa, dan zal het eerste 
molecuul tot stilstand komen en het tweede de snelheid .v verkrijgen, 
waarbij de impulsie slechts ms bedraagt. 
Deze omstandigheid zon ertoe leiden den druk op een afstands- 
spheer geringer dat P te verwachten. 
De volgende eenvoudige berekening kan volstaaji om aan te toonen, 
dat deze invloeden elkander ophetfen eji dat de op de afstandsspheren 
inderdaad uitgeoefende druk gelijk is aan P, tenminste '\'Oor het geval, 
dat wij het volume der moleciden mogen verwaarloozen ten opzichte 
van het volume, waarin zij bevat zijn. 
Denken wij ons twee moleculen 1 en II met gelijke massa. Voor 
mengsels, dus voor moleculen met ongelijke massa, zou dezelfde 
stelling ook gemakkelijk zijn te bewijzen, maar ik zal mij tot gelijk- 
soortige moleculen bepalen. De snelheden der moleculen zijn .s- en en 
de snelheidscomponenten u,r,in en terwijl de kans voor 
het voorkomen van moleculen met die snelheidscompone4nen door 
F{ii.,v,w) en F i\, n\) zal worden voorgesteld. Noemen wij de 
relatieve snelheid .sv, dan is 
V = + («— i’i)' + («’— 
Nemen wij de richting van s,. als as voor een bolcoördinatenstelsel, 
waarbij wij den breedtehoek (f, den lengtehoek noemen, dan zal 
een oppervlakle-element van de afstandsspheer van molecuul 1 voor- 
gesteld wordeii door: r'PPüi (p <l(pd\^K Hel aantal malen, dat zulk een 
oi)i)ervlakte-element per tijdseenheid door een molecuul van gi‘oe[) II 
wordt getroifcn, is: 
F («, V, u') F (^(j, Uj, Wj) du dv du' du^ dv^ du\ .s,. F sin (f cos <p d(p di['. 
Bij zulk een bolsing wordt niet de geheele relatieve snelheid .sv van 
teeken omgekeerd, maar slechts de component loodrecht op hel l)ot- 
singsraakvlak, zoodat de impulsic bedraagt m ,s‘,. (f. 
De totale impnlsie der beschouwde botsingen is dus: 
F [uy V, iv) F üj, ïOj) du do dw du^ dv^ du\ sp F sin (p cos” cp dip d^\ 
De achtvoudige integraal van deze uitdrukking levert den totalen 
druk op de gezamenlijke afstandsspheren uitgeoefend. Nu is: 
