( 710 ) 
Mineralogie. — De Heer Sciiroeder van der Kolk biedt eene 
mededcoling' aan van den Heer H. Tescii : n Over den hrehiiyja- 
hidex van (jesteeiite<jlazen.” 
Van de groep der stollingsgesteejiten, waarvan we het ontslaan 
uit gloeiend vloeibaren toestand aannenien, vormen de vulkanische 
gesteenten dat onderdeel, dat de gesteenten oinx’at, die als lava’s aan 
de oppervlakte der aarde zijn nitgebarsten. De snelle afkoeling aan 
de atmosfeer maakt het mogelijk, dat in deze gesteeiiten een deel 
van het magma amorf stolt, zoodat naast de mineralen een gesteente- 
glas optreedt, dat soms een ondergeschikt, in andere gevallen een 
overheerschend bestanddeel van het gesteente kan nitmaken. Dit glas 
bestaat dus in ’t algemeen uit kiezelzuur en metaaloxjulen. Het ver- 
moeden ligt voor de hand, dat het kiezelzuur, dat wel steeds het 
hoofdbestanddeel zal zijn, ook een’ overwegenden invloed zal heliben 
op de physische eigenschappen A'an dergelijk natuurlijk glas. 
Eene bepaling van het soortelijk gewicht van het glas Avordt 
bemoeilijkt door de aaiiAvezigheid van A^ele gasbelletjes. Bestond dit 
bezAvaar niet, dan zou het S. G. een beter middel voor eene sjielle, 
voorloopige oriënteering Avezen, dan de brekingsindexbepaling, waarvoor 
meer Indpmiddelen noodig zijn. Ten opzichte van het S. G. kon 
geconstateerd Avorden, dat bij die gesteenten, Avaar de Avaarde van 
den index het werken met bromoform als vergelijkingsvloeistof nood- 
zakelijk maakte en Avier index grooter bleek te zijn dan die van bro- 
moform (1,593), het S.G. van het glas nog l)oven dat Aam bromoform 
(2,88) gelegen Avas. De kleine, luchtvrije niet te isoleeren korreltjes 
zonken hierin nog goed. 
Ik heb nu getracht uit te maken in hoeverre de brekingsindex 
afhankelijk is van liet SiO.^ -gehalte. Daartoe zijn 18 gesteenten onder- 
zocht, eeue reeks vormende van de meest zure tot de meest basische 
magma’s, die in de natuur voorkomen. 
Het resultaat is samengeA'at in de Audgende tabel: (pag. 711) 
Men ziet liieruit, dat eene rangschikking uitsluitend volgejis dalend 
>Si().^-gehalte, samenvalt met eene rangschikking volgens stijgende waarde 
A'an den brekingsindex. Blijkbaar hebben de aanwezige metaaloxyden 
slechts geringen iiiA'loed op die Avaarde, deze invloed valt althans binnen 
de grenzen der Avaarnemingsfonten. Immers een olivijnnoriet en een 
augietsyeniet met ongeveer hetzelfde Si O^-gehalte, hebben ook den- 
zelfden index, lerAvijl toch de oxjden, speciaal het Mg( ), Avel in eene 
geheel andere verhouding aaiiAvezig zullen zijn, A\ant in de oli\'ijn- 
]ioriet tredeji de Mg-hondende mineralen sterk op den vooi'grond. 
Wal de kleur van het glas betreft, zoo zal die wel nagenoeg geheel 
