( 2610 
tenvijl ???io en = 0. Door identificatie Aaan (18) met (13) knnnen 
alle m’s nitgedrnkt worden in de k’s, en de «’s en ^’s van Kamerlingh 
Onnes ; men vindt namelijk : 
= f„o - ^ [»«-(» + 1) 1?] (T - ïl) + . . . . 
lm 
= — 4o \tui — (» + l)/3] — hn\ Ti-d — (r + l)/'(„+i)n(« — /?) r/ + .... en7..(l 9) 
zoodat in eerste benadering: 
^^3 0 ^3 0 ’ ^^4 0 ^'40 ’ • * * • • 
»'oi = piS-Ji^^TkCt, =:-0ir/,«, Rtj,! = - eilZ. (19') 
Door Hartman ^) werd eene scliematische ^'oorstelling van liet 
[), r, ,v diagram gegeven. Deze ^■oorstelling herinnert ’s'olkomen aan een 
[j, V, T diagram ; die gelijkenis is evenwel niet noodzakelijk. Uit het 
karakter van het p, T diagram volgt onmiddellijk dat positief 
is, terwijl Z'ij en negatief zijn ; in het p, v, ,x diagram is wel 
negatief, maar en knnnen, volgens (19), jiositief of negatief 
zijn. De enkele omstandigheid n}„^ <( 0 heeft nn weliswaar geen iindoed 
op de algemeene gedaante Ann het diagram; zij drnkt nit dat de 
isothermen der mengsels beneden die der zniA'ere slof liggen, zooals 
het geA'al is aan de bovenste grens (,r = l) van Hartman’s voorstel- 
ling^). Haar, terwijl in het p, r, T diagram de isothermen met maxi- 
mnni- en minimnmdrnk onder de kritische verloopen, kan het tegen- 
overgestelde het geval zijn in het p, v, .v diagram, namelijk wanneer 
en hetzelfde teeken hebben. De vier geA'allen die zich nn 
kunnen voordoen, afgezien van zeer bijzondere Avaarden der coëfti- 
cienten, A indt men in de volgende tabel : 
»hi >0 <>t ->— /r„i 
« pk 
Tk 
"hl < ^ of -< — /hl 
« Pk 
V 
V 
o 
tig. 1 en 2 '’) 
tig. 7 en 8 
/Ril <( 0 of a <( 0 
tig. 3, 4, 5 en 6 
o ’ ’ 
fig. 9, 10, n en 12. 
Het scliemalisclie diaginm A’an Hart.aian stelt voor, aan de onderste 
grens het geval en n/n <( 9, aan de bovejiste gi-ens 
O 0 e)i ^ 0. De omstandigheid «^0 zal zicli in ’t algemeen 
voordoen Avanneer het bijmengsel minder \'luchtig is dan de zni\’ere 
‘) Proefschrift, Leiden 1899, p. G; Journ. of Phys. Gliem., -5, 42.ö, 1901. 
-) Uit een mathematisch oogpunt kan men zich het p, v, x diagram Imiten de 
grenzen x = () en x=\ A'oortgezet denken. Het Is ook van zelf sprekend dat x 
zeer AA’einig verscliillend van 1 dezelfde heteekenis heeft als x oneindig klein, eii 
a: > 1 dezelfde als iC < 0. 
*) In deze en volgende figuren is alles wat In het gehied van negatieve x valt 
gestippeld ; de isotherme a; = 0 is als punt-stippellijn voorgesleld. 
