( 515 ) 
Natuurkunde. — De Heer Kokteweg doet eeoe niededeeling : n Over 
pïooipy uten en hljhelioorende plooien in de nai)ijh,ekl der rand- 
lijnen van het ^'-vhh van yax der Waals.” 
(Medegedeeld in de vergadering van 27 December 1903). 
Eerste beschrijvende gedeelte. 
1. Evenals in mijne u Théorie (jénéraJe des (dis ” wensch ik bij 
dit opstel aan liet hetoogende gedeelte een beknopt overzicht der 
verkregen resnltaten vooraf te doen gaan. 
Zooals bekend is ligt op de randlijn x = 0 van het i^’-oppervlak 
van VAN DER Waals : ’) 
— MR7' lofi{ V — bx) I ic log — x) log (1 — x) | . (1) 
V 
ah vaar ; 
ac=rti(l-A')’-l-2 + . . (2) 
+ + + • • (3) 
alleen dan, maar dan ook altijd, een plooipnnt wanneer de tempe- 
i'atnnr T overeenstemt met de kriti.sche Tk der hoofdstof. Dit plooi- 
pnnt valt dan samen met het kritische pnnt der hoofdstof voor het- 
welk v = ‘6h^ en dat wij . in onze liguren steeds met de letter K 
zullen aanwijzen even als het plooipnnt zelve met de letter P. 
Verandert nu de temperatuur dan zal het jilooipnnt en de daarbij 
behoorende plooi zich in het algemeen op twee geheel verschillende 
wijzen kunnen gedragen. Het zal namelijk of, zooals op fig. 1 der 
uitslaande plaat, waarop (c, x) projecties van randgedeelten van het 
tf’-vlak zijn voorgesteld, door de vier eerste gevallen wmrdt aangege- 
ven, bij rerlioopinp van teni|)eratuur de randlijn naar de binnenzijde, 
dus op het oppervlak tredende, verlaten, om bij verlcujiny van tem- 
peratuur van het op[)er\lak te verdwijnen, è/ liet zal, zooals in de 
\ler laxitste ge\'allen dier liguur, juist bij verlayiny het oppervlak 
betreden om het daarentegen bij verhooging te verlaten. 
h Archives Neérlandaises, T. 24 (1891) p. 295— 3t)8 : La théorie générale des 
plis et la surface 'i de [van der Waals dans Ie cas de symétrie. Zie aldaar 
p. 320-368. 
-) Wij kiezen hier de vergelijking van het i-vlak zooals zij oorspronkelijk door 
VAN DER Waals is afgeleid, dus zonder de empirische correcties die noodig schijnen 
om de uitkomsten quantilatief beter met de experimenteele gegevens in overeen- 
stemming te brengen. Zoo is dus bijv. Ux als onafhankelijk van de temperatuur 
beschouwd en alle hier medegedeelde uitkomsten en formules berusten op deze 
onderstelling. Het zoude niet moeilijk geweest zijn met zulke empirische correcties 
rekening te houden, zooals trouwens door Versciiafeelï en Keesom in hunne straks 
aan te halen verhandelingen is geschied, ten koste echter natuurlijk van de over- 
zichtelijkheid der uitkomsten, waarom het mij beter' scheen daarvan althans voor- 
loopig af te zien. 
. 33 * 
