( 550 ) 
Natuurkunde. — Heer van der Waals biedt eene mededeeling 
aan van den Heer H. E. J. G. du Bois, over ; ^ Negatieve 
zelf -inductie.” 
§ 1. Een equatoriaal gepolariseerde tol, waarvan de draaiingsas 
met de veldrichting samenvalt, wordt in een uniform veld op diapo- 
laire wijze georiënteerd, wanneer het tollen aanvankelijk om de 
stabiele hoofdas van het kleinste hoofdtraagheids-moment plaats grijpt ^). 
Deze theoretische uitkomst werd qualitatief en quantitatief volkomen 
gestaafd bij een magnetokinetischen tol ^), waarvan de constanten de 
volgende waren : M == 460 g ; ^Ix = 1 420 C.G.S. ; Kz= 6640 C.G.S., 
terwijl aan het verschil der hoofdtraagheids-momenten, Kz — d{x, 
allerlei waarden konden worden toegekend *); bij al te kleine waar- 
den van dit ,/ traagheids verschil” werd intusschen het tollen ■ beden- 
kelijk onregelmatig tengevolge van niet volmaakte traagheid ssjmmetrie, 
van het verticale aard veld en van andere storende oorzaken. In den 
laatsten tijd gelukte het mij den bedoelden, op eene spits loopenden, 
tol in dat opzicht eenigszins te verbeteren, zoodat hij met kleinere 
traagheidsverschillen en dientengevolge grootere gevoeligheid nog 
veilig in gang kon Avorden gebracht. 
§ 2. Daarenboven onderzocht ik een en anderen, in een ringstelsel 
gemonteerden, tol. Diens vliegwiel bestond uit nikkeliue ; een aan- 
tal radiale spleten waren er doorgezaagd ten einde FoucAULT-stroo- 
men zooveel mogelijk te belemmeren ; het was — op de wijze 
der galvanometrische magneetstelseltjes — met 9 equatoriale staal- 
magneten voorzien. Ten einde de ongeAvenschte traagheid der tAvee 
binnenste CARDANi-ringen te verminderen Averden deze met (J -vormig 
profiel uit magnalium vervaardigd ; hierdoor Avorden zooAvel door- 
buiging als traagheid tot het minimum beperkt, hetgeen zich nog 
met eene Amilige Averking van den toestel laat vereenigen. De con- 
stanten bedroegen hier : 
1) Verst, en Meded. Afd. Nat. 10 pp. 415, 504, 1901/2. 
2) Arch. Néerl. (2) 6 p. 581, 1901 (Bosscha-Bundel). 
Notatie (cf. loc. cit. § 3) : M, massa ; D, dichtheid ; F, volume eener sphe- 
roïde; F', volume harer bewegingsspheer ; e, excentriciteit; m, verhouding der assen ; 
t ^ {Z, q) ; Hl = sin 5 ; Kx, Kr, Kz , hoofdtraaglieids-momenten ; k = 1 — KxjKz , 
traagheids- coëfficiënt. — T, tijd; r, periode; (i, hoeksnelheid; E, veldvrije kinetische 
energie; üf, veldintensiteit ; XW, magnetisch moment; 3, magnetisatie; A^,v,ontmag- 
netiseerings-factor ; y., y, y", susceptibiliteit ; ij., fj", permeabiliteit. — I, stroom ; 
Ee, - electromotorische kracht ; E,n , hare maximurnAA^aarde ; L, lengte en n, aan- 
tal Avindingen eener solenoïde; B, OuM’sche weerstand; a, inductantie, F, reaclan- 
lie ; .ƒ, impedantie ; f, phasenhoek ; Bf, stroomfrequentie ; C capaciteit. 
V 
