( 789 ) 
dat nit zoodanig ponderabel Ikdiaani en aetlier is samengesteld wordt 
eensdeels liet statistiseli evemvieht tnsselien de trillingen der resonatoren 
en den stralingstoestand in den aetlier, anderendeels dat tnsselien de 
resonatoren en de gewone warintebeweging van de andere deeltjes 
(moleknlen) der ponderabele stof beselioiiwd. Het eerste kan niet 
behulp ^■an de electroinagnetiselie Aergelijkingen gedaan worden. Bij 
de behandeling van het t^\'eede vraagstuk tracht Planck niet na te 
gaan op welke wijze eene nitwisseling van energie tnsselien de niole- 
knlen en de resonatoren kan jilaats hebben; hij slaat een anderen 
weg in. Zoo heeft hij in eene zijner verhandelingen de formule 
afgeleid door te onderzoeken welke verdeeling van het arbeidsver- 
mogen tnsselien de beide stelsels de meest waarschijnlijke moet 
worden geacht. Ik zal hier over de oiivatting die Planck bij de in- 
x'oering van het begrip waarsehijnlijkheid volgt (en die niet de eenig 
mogelijke is) niet uitweiden, maar alleen vermelden dat een cardinaal 
punt in zijn theorie dit is, tlat de resonatoren ondersteld worden bij 
de verdeeling van het arbeidsvermogen geene voor oneindig kleine 
verandering \ atbare hoeveelheid daarvan te kunnen ontvangen, maar 
de energie alleen te knnnen opnenien en afstaan bij zekere eindige 
afge[)aste hoeveelheilen, zoodat een resonator niet anders kan hebben 
dan een geheel aantal van zulke ,/energie-een heden”. De grootte 
van deze porties die aan een resonator kunnen worden toebedeeld 
wordt nu nog afhankelijk van de frequentie n der eigen trillingen 
lm 
van den resonator gesteld; Planck schrijft er nl. voor — . 
2jr 
Terwijl de constante k op deze 
])hysische beteekenis van /; deze, dat 
wijze wordt ingevoerd, is de 
3 
— kT de gemiddelde kinetische 
2 ® 
energie van een molekuiil, een gasmolekunl b.v., bij de temperatiuir 
T is. 
Het bovenstaande moge voldoende zijn om te doen zien dat het 
onderzoek van Planck, tot hoe opmerkelijke uitkomst het ook moge 
geleid hebben, verdere jiogingen om het mechanisme der verschijn- 
selen te doorgronden geenszins overliodig maakt. 
Dat de poging waarvan ik thans de nitkomst zal mededeelen, nog 
slechts een eei-sle slap is, behoef! nauwelijks te worden gezegd ; 
immei's, al mijne besclioiiw ingen gelden alleen ^'oor zeer groote golf- 
lenglen. Wij knnnen derhalve op zijn best verwachten voor dit geval 
den ^'orm der in (1) voorkomende functie te loeren kennen. 
§ 3. Daar de vei'houding \'an hel emissie- en het absorptiever- 
mogen (och onafhankelijk wordt van de grootte en den stand vau 
50 * 
