( ) 
(Ic \'C7.ol «elicel lol ^'el•<l\viJlli]l^i,■ fliu’. I). Zp;'r o\'erlui^'on(l wordl cle/e 
aaiitaslijif>- dei' cellulose, wanneei' men, ui plaats van papierpap, stroken 
tilt reerpapiei' gebruikt. ])oor herhaalde malen nieuw jdtraat toe te \'üegeii, 
kan men dan tenslotte bacteilënvliezen overhonden, die nog volkomen 
de vorm der ])a])ierstroken bezitten, maar waarin men slechts ver- 
spi-eide, in tibrillen uiteengevallen of Jiog verder aangetaste vezels 
aantreft. Daar, zooals wij bo\’en veinnehl hebben, de hontstof niet 
door denitriticeerende bacteriëji wordt aangetast, vindt men de weinige 
ring-, Sj)iraal- en slippelvaten, die het liltreerpapier als verontreiniging 
bevat, onaangetast in dit slijm terug. Fig. 2 geeft het beeld van 
twee sterk opgeloste pa})iervezels (n) en eenige niet aangetaste hout- 
elementeji {{3, y en h), die in dergelijke vliezen worden aangetrotfen. 
De gassen, die bij de denitriticatie A^an cellulose vrijkomen, en 
waarvan eenige liters wei'den \’erzameld, bleken nitsbntend te bestaan 
int stikstof en koolzuur, geeu sjioor waterstof, methaan of slikstof- 
oxydunl werd aangetrotfen. 
Wat de nnkroörganismen betreft, die bij dit proces betrokken 
zijn, zoo neemt men nnkrosko[)isch in liet genoemde bacteriënslijm, 
dat uit eene zeer tijnkorrelige substantie bestaat, zeer kleine, staaf- 
vormige liacteriën ^vaar (lig. 1) en verder kan men in de cnltui-en nog 
infnsoriën, amoeben, monaden, spirillen, andere kleine bacteriën en vibri- 
onen onderscheiden; grootere staaf bacteriën en sporenvormers werden 
niet aangetrotfen. Dat de bij het proces betrokken bacteriën geen sporen- 
vormei'S zijn, bleek ook daaruit, dat geen gepasteuriseerd materiaal 
van w'olken ooi'sprong ook : grond- of grachtmodder, tot denitriticatie 
met cellulose aanleiding kan geven. 
Vele [iroefnemingen zijn verricht om de bij de denitriticatie betrokken 
bacteriën te isoleeren, echter steeds met negatief resultaat. Bij uitzaaiing 
op vleeschgelatine en cultuur bij 24\ verkreeg ik meermalen reincnl- 
luren van Bacilhis stutzeri nkum. en Lkiim., welke bacterie ook in die 
gevallen, waarin andere denitriticeerende bacteriën aanwezig waren, 
in groot aantal werd aangetrotfen, zoodat de denitriticatie met cellulose 
eene nieuwe ophoojiingsproef voor deze belangrijke soort blijkt te zijn. 
Bij het gebruik van vleeschagar of van een der volgende cultnurbodems : 
Duinwater 100, agar 2, natr. lactaat 2, KNOg 0,05, K^HPO^ 0,05, 
,/ ,/ glucose 2, KNO, 0,05, Tv.,HPO, 0,05, 
en cultuur bij 35° werden naast />. stutzeri nog andere bacteriën- 
soorten gevonden en bijna altijd waren dit ook denitriticeerende. 
Zeer dikwijls trad een slijmerige kolonie van een onbe\vegelijke 
niet-si)orcnvormende deintriticeerende bacterie op den voorgrond, 
terwijl in andere gevallen een zwak deintriticeerende kleine spiril 
